Kamusal Kıyı Alanlarını Katılımcı Tasarımla Geliştirebilmek Mümkün mü? Bursa Mudanya’da Yıldıztepe Sosyal Yaşam Merkezi Projesi

Son yıllarda pek çok kamusal kıyı alanının hem yasalarımızdakine tezat olarak özel mülkiyetin kullanımına devredildiği, hem de doğal kimliklerini ve kamusal değerlerini kaybettikleri gözlenmektedir. Bu örnekler kentlilerin yaşadıkları çevrelerle ilgili memnuniyetsizliklerini arttırırken, Türkiye’de katılımcı tasarım yaklaşımları konusundaki çalışmaları da hızlandırmaktadır. Bu noktada yaşam/mekan kalitesi yüksek ve özgün kimliği ile öne çıkan kamusal mekanlar oluşturmak için üniversitelerin katılımcı tasarım konusunda merkezi ve yerel yönetimlere rehberlik etmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı; yıllardır rant odaklı projelere konu olmuş, ne yapılacağı, nasıl kullanılacağı konusunda üzerinde bir türlü uzlaşılamamış, ancak doğal kıyı güzellikleri açısından önemli bir potansiyele sahip Mudanya Yıldıztepe bölgesine yönelik yenilikçi bir vizyonun ve fikir projesinin katılımcı bir tasarım süreciyle nasıl geliştirildiğini anlatmaktır. Çalışmanın kuramsal kısmında mimari tasarım sürecine toplumsal katılım konusundaki literatür taranarak, Mudanya Yıldıztepe için katılımcı bir tasarım süreci çerçevesi geliştirilmiştir. Tasarım süreci kısmında ise, Yıldıztepe Sosyal Yaşam Merkezi Vizyon Geliştirme ve Katılımcı Tasarım Çalıştaylarının bilgi toplama, analiz, sentez ve değerlendirme aşamalarına nasıl dahil edildiği anlatılmıştır. Sonuç olarak, katılımcı tasarım süreci başarılı bir şekilde yürütülmüş ve Yıldıztepe fikir projesi kullanıcıların beklentileri doğrultusunda geliştirilmiştir. Ancak Mudanya Belediyesi maddi yetersizliklerden dolayı projeyi uygulamaktan vazgeçmiştir. Bununla birlikte, hem kamusal kıyı alanlarımızı halk lehine korumak ve geliştirmek, hem de üniversiteler, belediyeler ve halk arasındaki ilişkileri güçlendirmek için, yerel yönetimlerin katılımcı tasarım yaklaşımlarını politika oluşturma süreçlerine daha güçlü bir şekilde dahil etmeleri gerekmektedir. 

In recent years, many coastal public spaces have been privatized in contrast to our laws and have lost their natural identity and public value. While these examples increase dissatisfaction of citizens about their environment, participatory design studies have accelerated in Turkey. At this point, we thought that universities should guide the central and local authorities  about participatory design in order to create public spaces that stand out with their high quality and original identity. The aim of this study is to explain how an innovative vision and a concept project for the Mudanya Yıldıztepe district, which has an important potential in terms of natural coastal beauties, has been developed through a participatory design process.

In the theoretical part of the study, we searched the literature on participation to urban and architectural design process and we developed a participatory design process framework for Mudanya Yıldıztepe project. In the design process part, we explained how we integrated the participation techniques such as the Vision Statement Workshop and Participatory Design Workshop to data collection, analysis, synthesis and evaluation phases. As a result, the participatory design process was conducted successfully, and a concept project for Yıldıztepe was designed with users, but the Municipality could not implement the project because of financial problems. Nevertheless, we believe that if local governments integrate participatory design into their policy-making process more strongly, we can protect and develop our coastal public spaces in favour of the public, while the relations between the universities, the municipalities and the public get stronger.