Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme

Ayşenur Çolak; Semra Çoruh

doi:10.31466/kfbd.1760000

TR EN

Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme

Abstract

Yaşam döngüsü değerlendirmesi (YDD), ürün ve hizmetlerin çevresel etkilerini bütüncül bir yaklaşımla analiz etmeye olanak tanıyan önemli bir yöntemdir. YDD’nin etki değerlendirme aşamasında yer alan abiyotik kaynak tükenmesi kategorisi, yenilenemeyen doğal kaynakların sınırlılığına dikkat çekerek sürdürülebilir kaynak yönetimi açısından kritik bilgiler sunar. Ancak mevcut çalışmalar, bu kategorinin çoğu zaman ikincil önemde bir çıktı olarak raporlandığını, nadiren yorumlandığını ve karar destek süreçlerine entegre edilmediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca karakterizasyon modelleri arasındaki farklılıklar, yerel veri eksiklikleri ve kritik hammaddelere yönelik vaka çalışmalarının yetersizliği bu kategorinin güvenilirliğini ve uygulanabilirliğini sınırlamaktadır. Bu derleme çalışması, abiyotik tükenme kategorisinin kavramsal çerçevesini ve metodolojik altyapısını inceleyerek mevcut sınırlılıkları ve araştırma boşluklarını ortaya koymaktadır. Çalışma, model harmonizasyonu, yerel veri tabanlarının geliştirilmesi, kritik hammadde odaklı analizlerin artırılması ve politika entegrasyonunun güçlendirilmesi gibi öneriler sunarak bu kategorinin yalnızca teknik bir gösterge olmaktan çıkarılıp, kaynak güvenliği ve sürdürülebilirlik stratejileri için etkin bir karar destek aracı hâline gelmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Keywords

Yaşam döngü değerlendirmesi, Çevresel etki değerlendirmesi, Abiyotik kaynak tükenmesi, Sürdürülebilir kaynak yönetimi

Supporting Institution

Ondokuz Mayıs üniversitesi

Ethical Statement

Yapılan çalışmada araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

Thanks

Bu çalışma, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından sağlanan destekle (Proje No: BAP01-2024-5265) gerçekleştirilmiştir. Sağladıkları katkılardan dolayı teşekkür ederiz.

Abiotic Resource Depletion as an Impact Category in Life Cycle Assessment: A Conceptual Review

Abstract

Life Cycle Assessment (LCA) is a widely used method that enables a comprehensive evaluation of the environmental impacts of products and services. The abiotic resource depletion category, included in the impact assessment phase of LCA, highlights the finiteness of non-renewable natural resources and provides critical insights for sustainable resource management. However, existing studies show that this category is often reported as a secondary result, rarely interpreted, and insufficiently integrated into decision-making processes. Furthermore, inconsistencies between characterization models, a lack of local data, and the limited number of case studies focusing on critical raw materials restrict the reliability and applicability of this category. This review examines the conceptual framework and methodological background of the abiotic resource depletion category, revealing current limitations and research gaps. It aims to contribute to transforming this category from a purely technical indicator into an effective decision-support tool for resource security and sustainability strategies by proposing model harmonization, developing local databases, increasing case studies on critical raw materials, and strengthening integration with policy processes.

Keywords

Life Cycle assessment, Environmental impact assessment, abiotic resource depletion, Sustainable resource management

References

Çolak, A., Laratte, B., Elevli, B., & Çoruh, S. (2022). Abiotic Depletion of Boron: An Update Characterization Factors for CML 2002 and ReCiPe. Minerals, 12(4), Article 4. https://doi.org/10.3390/min12040435
De Bruijn, H., Van Duin, R., Huijbregts, M. A. J., Guinee, J. B., Gorree, M., Heijungs, R., Huppes, G., Kleijn, R., De Koning, A., Van Oers, L., Wegener Sleeswijk, A., Suh, S., & Udo De Haes, H. A. (Ed.). (2002). Handbook on Life Cycle Assessment: Operational Guide to the ISO Standards (C. 7). Springer Netherlands. https://doi.org/10.1007/0-306-48055-7
De Bruijn, H., van Duin, R., Huijbregts, M. A. J., Guinee, J. B., Gorree, M., Heijungs, R., Huppes, G., Kleijn, R., de Koning, A., van Oers, L., Wegener Sleeswijk, A., Suh, S., & Udo de Haes, H. A. (2002). Impact assessment. Içinde H. de Bruijn, R. van Duin, M. A. J. Huijbregts, J. B. Guinee, M. Gorree, R. Heijungs, G. Huppes, R. Kleijn, A. de Koning, L. van Oers, A. Wegener Sleeswijk, S. Suh, & H. A. Udo de Haes (Ed.), Handbook on Life Cycle Assessment: Operational Guide to the ISO Standards (ss. 161-388). Springer Netherlands. https://doi.org/10.1007/0-306-48055-7_14
Finkbeiner, M., Schau, E. M., Lehmann, A., & Traverso, M. (2010a). Towards Life Cycle Sustainability Assessment. Sustainability, 2(10), Article 10. https://doi.org/10.3390/su2103309
Finkbeiner, M., Schau, E. M., Lehmann, A., & Traverso, M. (2010b). Towards Life Cycle Sustainability Assessment. Sustainability, 2(10), Article 10. https://doi.org/10.3390/su2103309
Guinée, J. B., & Heijungs, R. (1995). A proposal for the definition of resource equivalency factors for use in product life-cycle assessment. Environmental Toxicology and Chemistry, 14(5), 917-925. https://doi.org/10.1002/etc.5620140525
Güneralp, S., & Yay, A. S. E. (2019). Ambalaj Atıklarının Çevresel Etkilerinin Yaşam Döngüsü Analizi İle Belirlenmesi: Mühendislik Fakültesi Örneği. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(2), Article 2. https://doi.org/10.28979/comufbed.560116
Hackenhaar, I., Alvarenga, R. A. F., Bachmann, T. M., Riva, F., Horn, R., Graf, R., & Dewulf, J. (2022a). A critical review of criticality methods for a European Life Cycle Sustainability Assessment. Procedia CIRP, 105, 428-433. https://doi.org/10.1016/j.procir.2022.02.071
Hackenhaar, I., Alvarenga, R. A. F., Bachmann, T. M., Riva, F., Horn, R., Graf, R., & Dewulf, J. (2022b). A critical review of criticality methods for a European Life Cycle Sustainability Assessment. Procedia CIRP, 105, 428-433. https://doi.org/10.1016/j.procir.2022.02.071
HAIDERY, J. A. (2020, Haziran 15). Bir su temin sisteminin çevresel sürdürülebilirliğinin yaşam döngüsü ile değerlendirilmesi | Tezler | Tezara. https://tezara.org/theses/632792?utm_source=chatgpt.com

Häkkinen, T., & Mäkelä, K. (1996). Environmental adaption of concrete: Environmental impact of concrete and asphalt pavements. VTT Technical Research Centre of Finland.
Häkkinen, T., & Vares, S. (2010). Environmental impacts of disposable cups with special focus on the effect of material choices and end of life. Journal of Cleaner Production, 18(14), 1458-1463.
Hauschild, M., Rosenbaum, R. K., & Olsen, S. (Ed.). (2018). Life Cycle Assessment, Orijinal metin: Theory and Practice. Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-56475-3
Huijbregts, M. A. J., Steinmann, Z. J. N., Elshout, P. M. F., Stam, G., Verones, F., Vieira, M., Zijp, M., Hollander, A., & van Zelm, R. (2017). ReCiPe2016: A harmonised life cycle impact assessment method at midpoint and endpoint level. The International Journal of Life Cycle Assessment, 22(2), 138-147. https://doi.org/10.1007/s11367-016-1246-y
Klinglmair, M., Sala, S., & Brandão, M. (2013). Assessing resource depletion in LCA: A review of methods and methodological issues. The International Journal of Life Cycle Assessment, 19. https://doi.org/10.1007/s11367-013-0650-9
Mancini, L., Ardente, F., Goralczyk, M., Pennington, D., & Sala, S. (2013). Life Cycle Assessment and criticality of raw materials: Relationship and potential synergies. JRC Publications Repository. https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC80606
Margni, M., & Curran, M. A. (2012). Life Cycle Impact Assessment. Içinde Life Cycle Assessment Handbook (ss. 67-103). John Wiley & Sons, Ltd. https://doi.org/10.1002/9781118528372.ch4
Mermer, C., & Şengül, H. (2020). Addressing potential resource scarcity for boron mineral: A system dynamics perspective. Journal of Cleaner Production, 270, 122192. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.122192
Oers, L., & Guinée, J. (2016). The Abiotic Depletion Potential: Background, Updates, and Future. Resources, 5. https://doi.org/10.3390/resources5010016
Owsianiak, M., van Oers, L., Drielsma, J., Laurent, A., & Hauschild, M. Z. (2022). Identification of dissipative emissions for improved assessment of metal resources in life cycle assessment. Journal of Industrial Ecology, 26(2), 406-420. https://doi.org/10.1111/jiec.13209
Pauliuk. (2021). A new framework for studying the resource efficiency–climate change (RECC) nexus—Pauliuk—2021—Journal of Industrial Ecology—Wiley Online Library. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/jiec.13023?utm_source=chatgpt.com
Schulze, R., Guinée, J., van Oers, L., Alvarenga, R., Dewulf, J., & Drielsma, J. (2020). Abiotic resource use in life cycle impact assessment—Part II – Linking perspectives and modelling concepts. Resources, Conservation and Recycling, 155, 104595. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2019.104595
Sonnemann, G., Gemechu, E. D., Adibi, N., De Bruille, V., & Bulle, C. (2015). From a critical review to a conceptual framework for integrating the criticality of resources into Life Cycle Sustainability Assessment. Journal of Cleaner Production, 94, 20-34. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2015.01.082
Tisserant, A., Pauliuk, S., Merciai, S., Schmidt, J., Fry, J., Wood, R., & Tukker, A. (2017). Solid Waste and the Circular Economy: A Global Analysis of Waste Treatment and Waste Footprints. Journal of Industrial Ecology, 21(3), 628-640. https://doi.org/10.1111/jiec.12562
USGS. (2021). MINERAL COMMODITY SUMMARIES. U.S. Geological Survey. https://store.usgs.gov/.
Van Oers, L., & Guinée, J. (2016). The Abiotic Depletion Potential: Background, Updates, and Future. Resources, 5(1), Article 1. https://doi.org/10.3390/resources5010016
Verones, F., Hellweg, S., Antón, A., Azevedo, L. B., Chaudhary, A., Cosme, N., Cucurachi, S., de Baan, L., Dong, Y., Fantke, P., Golsteijn, L., Hauschild, M., Heijungs, R., Jolliet, O., Juraske, R., Larsen, H., Laurent, A., Mutel, C. L., Margni, M., … Huijbregts, M. A. J. (2020). LC-IMPACT: A regionalized life cycle damage assessment method. Journal of Industrial Ecology, 24(6), 1201-1219. https://doi.org/10.1111/jiec.13018
Vidal Legaz, B., Maia De Souza, D., Teixeira, R. F. M., Antón, A., Putman, B., & Sala, S. (2017). Soil quality, properties, and functions in life cycle assessment: An evaluation of models. Journal of Cleaner Production, 140, 502-515. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2016.05.077
Vidal, R., Alberola-Borràs, J.-A., & Mora-Seró, I. (2020). Abiotic depletion and the potential risk to the supply of cesium. Resources Policy, 68, 101792. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2020.101792
Villagrán, E., Romero-Perdomo, F., Numa-Vergel, S., Galindo-Pacheco, J. R., & Salinas-Velandia, D. A. (2024). Life Cycle Assessment in Protected Agriculture: Where Are We Now, and Where Should We Go Next? Horticulturae, 10(1), Article 1. https://doi.org/10.3390/horticulturae10010015
WCED, F. O. for S. D. (1987). WCED. https://www.are.admin.ch/are/en/home/medien-und-publikationen/publikationen/nachhaltige-entwicklung/brundtland-report.html
Word Bank Group. (2023). Word Bank Group. https://openknowledge.worldbank.org/entities/publication/4dd08d0c-ab51-4955-a464-35a95201a5eb
Xue, M., & Xu, Z. (2017). Application of Life Cycle Assessment on Electronic Waste Management: A Review. Environmental Management, 59(4), 693-707. https://doi.org/10.1007/s00267-016-0812-1

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environmentally Sustainable Engineering, Life Cycle Assessment and Industrial Ecology

Journal Section

Research Article

Authors

Ayşenur Çolak ^*
0000-0002-5648-7618
Türkiye

Semra Çoruh
0000-0002-8306-1890
Türkiye

Publication Date

December 15, 2025

Submission Date

August 7, 2025

Acceptance Date

October 1, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 15 Number: 4

DOI

https://doi.org/10.31466/kfbd.1760000

IZ

https://izlik.org/JA29LA98UY

APA

Çolak, A., & Çoruh, S. (2025). Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 15(4), 1713-1729. https://doi.org/10.31466/kfbd.1760000

AMA

1.Çolak A, Çoruh S. Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme. KFBD. 2025;15(4):1713-1729. doi:10.31466/kfbd.1760000

Chicago

Çolak, Ayşenur, and Semra Çoruh. 2025. “Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 15 (4): 1713-29. https://doi.org/10.31466/kfbd.1760000.

EndNote

Çolak A, Çoruh S (December 1, 2025) Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 15 4 1713–1729.

IEEE

[1]A. Çolak and S. Çoruh, “Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme”, KFBD, vol. 15, no. 4, pp. 1713–1729, Dec. 2025, doi: 10.31466/kfbd.1760000.

ISNAD

Çolak, Ayşenur - Çoruh, Semra. “Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi 15/4 (December 1, 2025): 1713-1729. https://doi.org/10.31466/kfbd.1760000.

JAMA

1.Çolak A, Çoruh S. Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme. KFBD. 2025;15:1713–1729.

MLA

Çolak, Ayşenur, and Semra Çoruh. “Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, vol. 15, no. 4, Dec. 2025, pp. 1713-29, doi:10.31466/kfbd.1760000.

Vancouver

1.Ayşenur Çolak, Semra Çoruh. Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme. KFBD. 2025 Dec. 1;15(4):1713-29. doi:10.31466/kfbd.1760000

The published articles in The Black Sea Journal of Sciences are licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International

Yaşam Döngüsü Değerlendirmesinde Bir Etki Kategorisi Olarak Abiyotik Kaynak Tükenmesi: Kavramsal Bir Derleme

Abstract

Keywords

Supporting Institution

Ethical Statement

Thanks

Abiotic Resource Depletion as an Impact Category in Life Cycle Assessment: A Conceptual Review

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite