TR
EN
Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri
Abstract
Biyoterörizm kavramını virüs, bakteri, toksin ve mantar gibi mikroorganizmaların kasıtlı yayılımı çerçevesinde tanımlanarak; sağlık çalışanları, araştırmacılar, eczacılar ve düzenleyici otoriteler nezdinde bu tehdide karşı farkındalık oluşturulması hedeflenmiştir. Çalışmada, moleküler biyoloji ve genetik mühendisliğindeki hedefe yönelik ilaç tasarımı ve gen terapisi gibi umut verici gelişmelerin, kötü niyetli kullanım neticesinde biyolojik silah üretimi riskini nasıl tetiklediği incelenmektedir. Bu doğrultuda; biyoterörizmin tarihsel süreci, ajanların sınıflandırılması, Biyolojik Silahlar Sözleşmesi ve biyolojik tehditlere karşı geliştirilen savunma stratejilerinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması hedeflenmektedir. Biyoterörizmle mücadelede biyogüvenlik ve biyoetik kavramlarının stratejik önemi, güncel küresel krizler ışığında daha belirgin hale gelmiştir. Özellikle COVID-19 pandemisi, biyoterör saldırısı perspektifinden değerlendirildiğinde, toplum temelli hazırlık süreçlerinin ve disiplinler arası iş birliğinin hayatiyetini ortaya koymaktadır. Gelecek nesil savunma stratejileri kapsamında, biyosensör tabanlı hızlı tanı sistemleri ve yerli teknoloji uygulamaları, olası tehditlerin erken tespitinde kritik rol oynamaktadır. Ayrıca, mRNA ve Lipid Nanopartikül (LNP) platformlarının sunduğu hızlı ve esnek üretim kapasitesi, biyoterör ajanlarına karşı geliştirilecek modern karşı önlemlerin temelini oluşturmaktadır. Sonuç olarak, genetik düzeydeki bilimsel ilerlemelerin çift yönlü kullanımı (dual-use) kontrol altında tutulmalı ve savunma mekanizmaları teknolojik yeniliklerle sürekli güncellenmelidir.
Keywords
References
- [1] Balram Rathish, Arun Wilson, and Vijay Vasudev Pillay, “Comprehensive Review of Bioterrorism.” Accessed: Feb. 05, 2026. [Online]. Available: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK570614/
- [2] O. Xu, “Impacts and lessons learned from coronavirus-19 pandemic in the United States: preparing for future public health emergencies,” Health Econ Rev, vol. 15, no. 1, p. 77, Oct. 2025.
- [3] N. A. Rathjen and S. D. Shahbodaghi, “Bioterrorism,” Am Fam Physician, vol. 104, no. 4, pp. 376–385, Oct. 2021.
- [4] H. J. Jansen, F. J. Breeveld, C. Stijnis, and M. P. Grobusch, “Biological warfare, bioterrorism, and biocrime,” Clinical Microbiology and Infection, vol. 20, no. 6, pp. 488–496, Jun. 2014.
- [5] M. Oliveira, G. Mason-Buck, D. Ballard, W. Branicki, and A. Amorim, “Biowarfare, bioterrorism and biocrime: A historical overview on microbial harmful applications,” Forensic Science International, vol. 314, p. 110366, Sep. 2020.
- [6] “COVID-19 Bilgilendirme Platformu- Pandemi,” T.C. Sağlık Bakanlığı. [Online]. Available: https://covid19.saglik.gov.tr/TR-66494/pandemi.html
- [7] “COVID-19 AŞISI BİLGİLENDİRME PLATFORMU- Aşı Sözlüğü-Epidemi (Salgın),” T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI. [Online]. Available: https://covid19asi.saglik.gov.tr/TR-78038/epidemi-salgin.html
- [8] R. Bhatia, “Addressing challenge of zoonotic diseases through One Health approach,” Indian Journal of Medical Research, vol. 153, no. 3, pp. 249–252, Mar. 2021.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Clinical Sciences (Other)
Journal Section
Review
Early Pub Date
May 13, 2026
Publication Date
-
Submission Date
March 3, 2026
Acceptance Date
May 10, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: Advanced Online Publication
APA
Onan, D., Hortooglu, S. N., & Akbaba, H. (2026). Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.17134/khosbd.1901009
AMA
1.Onan D, Hortooglu SN, Akbaba H. Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.17134/khosbd.1901009
Chicago
Onan, Deniz, Seda Nur Hortooglu, and Hasan Akbaba. 2026. “Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı Ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri”. Savunma Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication. https://doi.org/10.17134/khosbd.1901009.
EndNote
Onan D, Hortooglu SN, Akbaba H (May 1, 2026) Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]D. Onan, S. N. Hortooglu, and H. Akbaba, “Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri”, Savunma Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, May 2026, doi: 10.17134/khosbd.1901009.
ISNAD
Onan, Deniz - Hortooglu, Seda Nur - Akbaba, Hasan. “Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı Ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri”. Savunma Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (May 1, 2026). https://doi.org/10.17134/khosbd.1901009.
JAMA
1.Onan D, Hortooglu SN, Akbaba H. Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026. doi:10.17134/khosbd.1901009.
MLA
Onan, Deniz, et al. “Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı Ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri”. Savunma Bilimleri Dergisi, no. Advanced Online Publication, May 2026, doi:10.17134/khosbd.1901009.
Vancouver
1.Deniz Onan, Seda Nur Hortooglu, Hasan Akbaba. Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026 May 1;(Advanced Online Publication). doi:10.17134/khosbd.1901009