TR
EN
Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri
Öz
Biyoterörizm kavramını virüs, bakteri, toksin ve mantar gibi mikroorganizmaların kasıtlı yayılımı çerçevesinde tanımlanarak; sağlık çalışanları, araştırmacılar, eczacılar ve düzenleyici otoriteler nezdinde bu tehdide karşı farkındalık oluşturulması hedeflenmiştir. Çalışmada, moleküler biyoloji ve genetik mühendisliğindeki hedefe yönelik ilaç tasarımı ve gen terapisi gibi umut verici gelişmelerin, kötü niyetli kullanım neticesinde biyolojik silah üretimi riskini nasıl tetiklediği incelenmektedir. Bu doğrultuda; biyoterörizmin tarihsel süreci, ajanların sınıflandırılması, Biyolojik Silahlar Sözleşmesi ve biyolojik tehditlere karşı geliştirilen savunma stratejilerinin bütüncül bir yaklaşımla ele alınması hedeflenmektedir. Biyoterörizmle mücadelede biyogüvenlik ve biyoetik kavramlarının stratejik önemi, güncel küresel krizler ışığında daha belirgin hale gelmiştir. Özellikle COVID-19 pandemisi, biyoterör saldırısı perspektifinden değerlendirildiğinde, toplum temelli hazırlık süreçlerinin ve disiplinler arası iş birliğinin hayatiyetini ortaya koymaktadır. Gelecek nesil savunma stratejileri kapsamında, biyosensör tabanlı hızlı tanı sistemleri ve yerli teknoloji uygulamaları, olası tehditlerin erken tespitinde kritik rol oynamaktadır. Ayrıca, mRNA ve Lipid Nanopartikül (LNP) platformlarının sunduğu hızlı ve esnek üretim kapasitesi, biyoterör ajanlarına karşı geliştirilecek modern karşı önlemlerin temelini oluşturmaktadır. Sonuç olarak, genetik düzeydeki bilimsel ilerlemelerin çift yönlü kullanımı (dual-use) kontrol altında tutulmalı ve savunma mekanizmaları teknolojik yeniliklerle sürekli güncellenmelidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Balram Rathish, Arun Wilson, and Vijay Vasudev Pillay, “Comprehensive Review of Bioterrorism.” Accessed: Feb. 05, 2026. [Online]. Available: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK570614/
- [2] O. Xu, “Impacts and lessons learned from coronavirus-19 pandemic in the United States: preparing for future public health emergencies,” Health Econ Rev, vol. 15, no. 1, p. 77, Oct. 2025.
- [3] N. A. Rathjen and S. D. Shahbodaghi, “Bioterrorism,” Am Fam Physician, vol. 104, no. 4, pp. 376–385, Oct. 2021.
- [4] H. J. Jansen, F. J. Breeveld, C. Stijnis, and M. P. Grobusch, “Biological warfare, bioterrorism, and biocrime,” Clinical Microbiology and Infection, vol. 20, no. 6, pp. 488–496, Jun. 2014.
- [5] M. Oliveira, G. Mason-Buck, D. Ballard, W. Branicki, and A. Amorim, “Biowarfare, bioterrorism and biocrime: A historical overview on microbial harmful applications,” Forensic Science International, vol. 314, p. 110366, Sep. 2020.
- [6] “COVID-19 Bilgilendirme Platformu- Pandemi,” T.C. Sağlık Bakanlığı. [Online]. Available: https://covid19.saglik.gov.tr/TR-66494/pandemi.html
- [7] “COVID-19 AŞISI BİLGİLENDİRME PLATFORMU- Aşı Sözlüğü-Epidemi (Salgın),” T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI. [Online]. Available: https://covid19asi.saglik.gov.tr/TR-78038/epidemi-salgin.html
- [8] R. Bhatia, “Addressing challenge of zoonotic diseases through One Health approach,” Indian Journal of Medical Research, vol. 153, no. 3, pp. 249–252, Mar. 2021.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Tıp Bilimleri (Diğer)
Bölüm
Derleme
Erken Görünüm Tarihi
13 Mayıs 2026
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
3 Mart 2026
Kabul Tarihi
10 Mayıs 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication
APA
Onan, D., Hortooglu, S. N., & Akbaba, H. (2026). Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.17134/khosbd.1901009
AMA
1.Onan D, Hortooglu SN, Akbaba H. Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.17134/khosbd.1901009
Chicago
Onan, Deniz, Seda Nur Hortooglu, ve Hasan Akbaba. 2026. “Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri”. Savunma Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.17134/khosbd.1901009.
EndNote
Onan D, Hortooglu SN, Akbaba H (01 Mayıs 2026) Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]D. Onan, S. N. Hortooglu, ve H. Akbaba, “Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri”, Savunma Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, May. 2026, doi: 10.17134/khosbd.1901009.
ISNAD
Onan, Deniz - Hortooglu, Seda Nur - Akbaba, Hasan. “Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri”. Savunma Bilimleri Dergisi. Advanced Online Publication (01 Mayıs 2026). https://doi.org/10.17134/khosbd.1901009.
JAMA
1.Onan D, Hortooglu SN, Akbaba H. Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi. 2026. doi:10.17134/khosbd.1901009.
MLA
Onan, Deniz, vd. “Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri”. Savunma Bilimleri Dergisi, sy Advanced Online Publication, Mayıs 2026, doi:10.17134/khosbd.1901009.
Vancouver
1.Deniz Onan, Seda Nur Hortooglu, Hasan Akbaba. Biyoterörizm Tehdidi, Sağlık Sisteminin Yanıtı ve Gelecek Nesil Müdahale Stratejileri. Savunma Bilimleri Dergisi. 01 Mayıs 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.17134/khosbd.1901009