Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması

Sercan Özaydın; Diğdem Müge Siyez

doi:10.58501/kpdd.12923792

Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı, Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programının psikolojik danışma ve rehberlik bölümü 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik beklentileri, mesleki sonuç beklentileri ve kariyer sıkıntı düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada karma araştırma desenlerinden birisi olan açıklayıcı sıralı tasarım kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısımda programın etkililiğini belirlemek için 2 (deney-kontrol) x 3 (ön test-son test-izleme testi) yarı deneysel desen kullanılırken, nitel kısımda asıl uygulamanın ardından deney grubu katılımcılarının bir kısmı ile odak grup görüşmesi yapılmıştır. Ayrıca her bir oturumun ardından oturum değerlendirme formu uygulanmıştır. Elde edilen nicel bulgular; programın katılımcıların kariyer kararı yetkinlik beklentisi, mesleki sonuç beklentisi ve kariyer sıkıntı düzeyleri üzerinde anlamlı bir etki göstermediğini ortaya koyarken nitel bulgular, programın katılımcılara önemli katkılar sağladığını göstermektedir. Oturum değerlendirme formundan elde edilen bulgular da katılımcıların programdan önemli ölçüde fayda sağladığını göstermektedir. Elde edilen bulgular kaos yaklaşımının ilkeleri çerçevesinde tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Nitel verilerin toplanması aşamasındaki yardımları için Uzman Psikolojik Danışman Ayşegül Karamenderes'e teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

Amundson, N. E., Mills, L. M., & Smith, B. A. (2014). Incorporating chaos and paradox into career development. Australian Journal of Career Development, 23(1), 13-21. https://doi.org/10.1177/1038416213496760
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American psychologist, 55(5), 469-480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469
Arnett, J. J. (2005). The developmental context of substance use in emerging adulthood. Journal of drug issues, 35(2), 235-254. https://doi.org/10.1177/002204260503500202
Bağatarhan, T. (2020). Lise öğrencilerinde internet bağımlılığını önlemeye yönelik bilişseldavranışçı yaklaşıma dayalı psiko-eğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi (Yayın no: 617022). [Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi] YÖK Tez Merkezi.
Betz, N. E., & Hackett, G. (1981). The relationship of career-related self efficacy expectations to perceived career options in college women and men. Journal of Counseling Psychology, 28, 399–410. https://doi.org/10.1037/0022-0167.28.5.399
Betz, N. E., Klein, K. L., & Taylor, K. M. (1996). Evaluation of a short-form of career decision making self-efficacy scale. Journal of Career Assessment, 4, 47-57. https://doi.org/10.1177/106907279600400103
Betz, N., & Voyten, K. K. (1997). Efficacy and outcome expectation influence career exploration. Career Development Quarterly, 46, 197-189. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.1997.tb01004.x
Bland, A. M., & Roberts-Pittman, B. J. (2014). Existential and chaos theory: “Calling” for adaptability and responsibility in career decision making. Journal of Career Development, 41(5), 382-401. https://doi.org/10.1177/0894845313498303

Bloch, D. P. (2005). Complexity, chaos, and nonlinear dynamics: A new perspective on career development theory. The career development quarterly, 53(3), 194-207. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.2005.tb00990.x
Boesch, I., Schwaninger, M., Weber, M., & Scholz, R. (2013). Enhancing validity and reliability through feedback-driven exploration: A study in the context of conjoint analysis. Systemic Practice and Action Research, 26(3), 217-238. https://doi.org/10.1007/s11213-012-9248-6
Bohm, R. M. (2008). Bruce Smith, Sr award recipient address: Low‐probability nonlinear events over the life course of a criminologist. Journal of Criminal Justice Education, 19(2), 146-154. https://doi.org/10.1080/10511250802137168
Borg, T., Bright, J. E., & Pryor, R. G. (2006). The butterfly model of careers: Illustrating how planning and chance can be integrated in the careers of secondary school students. Australian Journal of Career Development, 15(3), 54-59. https://doi.org/10.1177/103841620601500311
Borg, T., Bright, J. E., & Pryor, R. G. (2014). High school students–complexity, change and chance: Do the key concepts of the chaos theory of careers apply?. Australian Journal of Career Development, 23(1), 22-28. https://doi.org/10.1177/1038416214523394
Bright, J. E., & Pryor, R. G. (2005). The chaos theory of careers: A user’s guide. The Career Development Quarterly, 53(4), 291-305. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.2005.tb00660.x
Bright, J. E., & Pryor, R. G. (2008). Shiftwork: A chaos theory of careers agenda for change in career counselling. Australian Journal of Career Development, 17(3), 63-72. https://doi.org/10.1177/103841620801700309
Bright, J. E., Pryor, R. G., & Harpham, L. (2005a). The role of chance events in career decision making. Journal of Vocational Behavior, 66(3), 561-576. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2004.05.001
Bright, J. E., Pryor, R. G., Chan, E. W. M., & Rijanto, J. (2009). Chance events in career development: Influence, control and multiplicity. Journal of Vocational Behavior, 75(1), 14-25. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2009.02.007
Bright, J. E., Pryor, R. G., Wilkenfeld, S., & Earl, J. (2005b). The role of social context and serendipitous events in career decision making. International Journal for Educational and Vocational Guidance, 5(1), 19-36. https://doi.org/10.1007/s10775-005-2123-6
Creed, P. A., & Gagliardi, R. E. (2015). Career compromise, career distress, and perceptions of employability: The moderating roles of social capital and core self-evaluations. Journal of Career Assessment, 23, 20–34. https://doi.org/10.1177/1069072714523082.
Creed, P. A., Hood, M., Praskova, A., & Makransky, G. (2016). The career distress scale: Using rasch measurement theory to evaluate a brief measure of career distress. Journal of Career Assessment, 24, 732–746. https://doi.org/10.1177/1069072715616126
Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (2nd ed.). Thousand Oaks: Sage publications.
Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3th ed.). Thousand Oaks: Sage Publications.
Delgaco, R. (2019). Factors of wrong track choice and its impact to the academic performance of selected grade 12 students in Nagpayong high school SY 2018 2019. Ascendens Asia Journal of Multidisciplinary Research Abstracts, 3(2O). https://ojs.aaresearchindex.com/index.php/AAJMRA/article/view/12199
Duffy, J. A. (2000). The application of chaos theory to the career‐plateaued worker. Journal of Employment Counseling, 37(4), 229-236. https://doi.org/10.1002/j.2161-1920.2000.tb01029.x
Gibb, S. (1998). Exploring career chaos: patterns of belief. Career Development International, 3(4), 149-153. https://doi.org/10.1108/13620439810214394
Greenleaf, A. T. (2014). Making the best of a bad situation: Career counseling young adults in the aftermath of the great recession. Journal of Employment Counseling, 51(4), 158-169. https://doi.org/10.1002/j.2161-1920.2014.00049.x
Hirschi, A. (2010). The role of chance events in the school-to-work transition: The influence of demographic, personality and career development variables. Journal of Vocational Behavior, 77(1), 39-49. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2010.02.002
Işık, E. (2010). Sosyal Bilişsel Kariyer Teorisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin kariyer kararı yetkinlik ve mesleki sonuç beklenti düzeylerine etkisi (Yayın no: 294402) [Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi] YÖK Tez Merkezi.
Işık, E. (2013). Mesleki sonuç beklentisinin yordayıcıları olarak algılanan sosyal destek ve denetim odağı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(3), 1419-1430. https://doi.org/10.12738/estp.2013.3.1520
Järvensivu, A. (2020). Multiple jobholders and workplace learning: Understanding strange attractor careers. Journal of Workplace Learning, 32(7), 501-512. https://doi.org/10.1108/JWL-04-2020-0051
Järvensivu, A., & Pulkki, J. (2020). Multiple job holding, societal change, and individual careers: Contributions to the chaos theory of careers. Australian Journal of Career Development, 29(1), 67-76. https://doi.org/10.1177/1038416219886710
Law, A. K., Amundson, N. E., & Alden, L. E. (2014). Helping highly anxious clients embrace chaos and career uncertainty using cognitive behavioural techniques. Australian Journal of Career Development, 23(1), 29-36. https://doi.org/10.1177/1038416213517371
Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (2002). Social cognitive career theory. In D. Brown (Ed.), Career choice and development (pp. 255–311). San Francisco: Jossey-Bass.
Levitt, H., Motulsky, S., Wertz, F., Morrow, S., & Ponterotto, J. (2017). Recommendations for designing and reviewing qualitative research in psychology: Promoting methodological integrity. Qualitative Psychology, 4(1), 2-22. https://doi.org/10.1037/qup0000082
Li, C., & He, Q. (2017, December). Career counseling techniques based on career chaos theory. In 3rd International Conference on Economics, Management, Law and Education (EMLE 2017) (pp. 222-225). Atlantis Press.
Lippman, M. (2012). Chaos theory and a career in medicine. Endocrine Related Cancer, 19, 1–3. https://doi.org/10.1530/ERC-11-0341
Loader, T. (2011). Careers education: Evolving, adapting and building resilience through chaos. Australian Journal of Career Development, 20(1), 46-49. https://doi.org/10.1177/103841621102000107
Marshall, C., & Rossman, G. (2006). Designing qualitative research (4th ed.). Thousand Oaks: Sage Publications.
McKay, H., Bright, J. E., & Pryor, R. G. (2005). Finding order and direction from chaos: A comparison of chaos career counseling and trait matching counseling. Journal of Employment Counseling, 42(3), 98-112. https://doi.org/10.1002/j.2161-1920.2005.tb00904.x
McWhirter, E. H., Rasheed, S., & Crothers, M. (2000). The effects of high school career education on social-cognitive variables. Journal of Counseling Psychology, 47, 330-341. https://doi.org/10.1037/0022-0167.47.3.330
Meng-Lewis, Y., Wong, D., Zhao, Y., & Lewis, G. (2022). Understanding complexity and dynamics in the career development of eSports athletes. Sport Management Review, 25(1), 106-133. https://doi.org/10.1016/j.smr.2020.08.003
Metheny, J., & Mcwhirter, E. H. (2013). Contributions of social status and family support to college students’ career decision self-efficacy and outcome expectations. Journal of Career Assessment, 21(3), 378-394. https://doi.org/10.1177/1069072712475164
Miles, M., & Huberman, A. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks: Sage Publications.
Murphy, K. A., Blustein, D. L., Bohlig, A. J., & Platt, M. G. (2010). The college‐to‐career transition: An exploration of emerging adulthood. Journal of Counseling & Development, 88(2), 174-181. https://doi.org/10.1002/j.1556-6678.2010.tb00006.x
Owen, F. K. (2021). Belirsizlik ve kariyer davranışları. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 4(2), 36-60. https://dergipark.org.tr/en/pub/kpdd/issue/67294/934553
Özaydın, S. (2021). Çocuklarda kariyer gelişimini destekleme psiko-eğitim programının etkililiğinin incelenmesi. (Yayın no: 696782) [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
Öztürk, B. (2018). Üniversite öğrencileri için infertiliteyi önleme psiko-eğitim programının geliştirilmesi ve etkililiğinin değerlendirilmesi (Yayın no: 546933) [Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
Peake, S., & McDowall, A. (2012). Chaotic careers: A narrative analysis of career transition themes and outcomes using chaos theory as a guiding metaphor. British Journal of Guidance & Counselling, 40(4), 395-410. https://doi.org/10.1080/03069885.2012.704350
Prematillake, T. M., & Lim, I. (2018). The role of unplanned encounters and complexity of influences in foreign graduates' first full-time job search in Singapore. Journal of International Students, 8(1), 66-86. https://doi.org/10.5281/zenodo.1101035
Pryor, R. G, & Bright, J. E. (2004). ‘I had seen order and chaos, but had thought they were different.’ The challenges of the chaos theory for career development. Australian Journal of Career Development, 13(3), 18-22. https://doi.org/10.1177/103841620401300305
Pryor, R. G. (2010). A framework for chaos theory career counselling. Australian Journal of Career Development, 19(2), 32-40. https://doi.org/10.1177/103841621001900205
Pryor, R. G., & Bright, J. E. (2003a). Order and chaos: A twenty‐first century formulation of careers. Australian Journal of Psychology, 55(2), 121-128. https://doi.org/10.1080/00049530412331312984
Pryor, R. G., & Bright, J. E. (2003b). The chaos theory of careers. Australian Journal of Career Development, 12(3), 12-20. https://doi.org/10.1080/00049530412331312984
Pryor, R. G., & Bright, J. E. (2005). Chaos in practice: Techniques for career counsellors. Australian Journal of Career Development, 14(1), 18-28. https://doi.org/10.1177/103841620501400105
Pryor, R. G., & Bright, J. E. (2006). Counseling chaos: Techniques for practitioners. Journal of Employment counseling, 43(1), 9-17. https://doi.org/10.1002/j.2161-1920.2006.tb00001.x
Pryor, R. G., & Bright, J. E. (2007). Applying chaos theory to careers: Attraction and attractors. Journal of Vocational Behavior, 71(3), 375-400. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2007.05.002
Pryor, R. G., & Bright, J. E. (2008). Archetypal narratives in career counselling: A chaos theory application. International Journal for Educational and Vocational Guidance, 8(2), 71-82. https://doi.org/10.1007/s10775-008-9138-8
Pryor, R. G., & Bright, J. E. (2009). Game as a career metaphor: A chaos theory career counselling application. British Journal of Guidance & Counselling, 37(1), 39-50. https://doi.org/10.1080/03069880802534070
Pryor, R. G., & Bright, J. E. (2014). The chaos theory of careers (CTC): Ten years on and only just begun. Australian Journal of Career Development, 23(1), 4-12. https://doi.org/10.1177/1038416213518506
Pryor, R. G., Amundson, N. E., & Bright, J. E. (2008). Probabilities and possibilities: The strategic counseling implications of the chaos theory of careers. The Career Development Quarterly, 56(4), 309-318. https://doi.org/10.1002/j.2161-0045.2008.tb00096.x
Rogers, M. E., Creed, P. A. & Glendon, A. I. (2008). The role of personality in adolescent career planning and exploration: A social cognitive perspective. Journal of Vocational Behavior, 73, 132-142. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2008.02.002
Saur, R., & Rasmussen, S. (2003). Butterfly power in the art of mentoring deaf and hard of hearing college students. Mentoring and Tutoring, 11(2), 195-209. https://doi.org/10.1080/13611260306855
Savickas, M. L., Nota, L., Rossier, J., Dauwalder, J. P., Duarte, M. E., Guichard, J., ... & Van Vianen, A. E. (2009). Life designing: A paradigm for career construction in the 21st century. Journal of Vocational Behavior, 75(3), 239-250. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2009.04.004
Schlesinger, J., & Daley, L. P. (2016). Applying the chaos theory of careers as a framework for college career centers. Journal of Employment Counseling, 53(2), 86-96. https://doi.org/10.1002/joec.12030
Steward, H., & Gapp, R. (2017). Exploring the alchemy of qualitative management research: Seeking trustworthiness, credibility and rigor through crystallization. The Qualitative Report, 22(2), 1-19. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2017.2604
Şensoy, G., & Siyez, D. M. (2019). The career distress scale: Structure, concurrent and discriminant validity, and internal reliability in a Turkish sample. International Journal for Educational and Vocational Guidance, 19(2), 203-216. https://doi.org/10.1007/s10775-018-9376-3
Şensoy, G., & Siyez, D. M. (2019). The career distress scale: structure, concurrent and discriminant validity, and internal reliability in a Turkish sample. International Journal for Educational and Vocational Guidance, 19, 203-216. https://doi.org/10.1007/s10775-018-9376-3
Türkmen, M. (2014). Kaos kuramına dayalı kariyer psikolojik danışmanlığı programı ve vaka analizi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5(42), 256-268. https://dergipark.org.tr/en/pub/tpdrd/issue/21462/230020
Ulaş-Kılıç, O., Demirtaş-Zorbaz, S., & Kızıldağ, S. (2020). University students' perceptions of unplanned events as a factor in the process of career choice. Canadian Journal of Career Development, 19(1), 14-24. http://earsiv.odu.edu.tr:8080/xmlui/handle/11489/2914
Ulaş-Kılıç, Ö. (2020). Beliren yetişkinlik döneminde kariyer gelişimi. D. M. Siyez & T. M. Çaykuş (Eds.), Yaşam boyu kariyer gelişimi içinde (s. 201-232). Pegem Akademi.
Walmsley, A., Jameson, S., & Thomas, R. (2007, October). With a bit of luck... The role of happenstance in tourism students’ early career development. In 25th EuroCHRIE conference (pp. 25-27).
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. Basım). Seçkin Yayıncılık.
Zeng, W., & Xu, L. (2020, July). The paradigm shift of college career counseling under the complexity background. In 2020 International Conference on Advanced Education, Management and Information Technology (AEMIT 2020) (pp. 202-206). Atlantis Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sercan Özaydın ^*
0000-0003-3889-0785
Türkiye

Diğdem Müge Siyez
0000-0003-4724-3387
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

4 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

1 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 6 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.58501/kpdd.12923792

IZ

https://izlik.org/JA65NX84DB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özaydın, S., & Siyez, D. M. (2023). Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 6(2), 40-65. https://doi.org/10.58501/kpdd.12923792

AMA

1.Özaydın S, Siyez DM. Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması. KPDD. 2023;6(2):40-65. doi:10.58501/kpdd.12923792

Chicago

Özaydın, Sercan, ve Diğdem Müge Siyez. 2023. “Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması”. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 6 (2): 40-65. https://doi.org/10.58501/kpdd.12923792.

EndNote

Özaydın S, Siyez DM (01 Aralık 2023) Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 6 2 40–65.

IEEE

[1]S. Özaydın ve D. M. Siyez, “Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması”, KPDD, c. 6, sy 2, ss. 40–65, Ara. 2023, doi: 10.58501/kpdd.12923792.

ISNAD

Özaydın, Sercan - Siyez, Diğdem Müge. “Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması”. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi 6/2 (01 Aralık 2023): 40-65. https://doi.org/10.58501/kpdd.12923792.

JAMA

1.Özaydın S, Siyez DM. Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması. KPDD. 2023;6:40–65.

MLA

Özaydın, Sercan, ve Diğdem Müge Siyez. “Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması”. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, c. 6, sy 2, Aralık 2023, ss. 40-65, doi:10.58501/kpdd.12923792.

Vancouver

1.Sercan Özaydın, Diğdem Müge Siyez. Kaos Yaklaşımına Dayalı Kariyer Gelişimini Destekleme Programı: Açıklayıcı Sıralı Desen Çalışması. KPDD. 01 Aralık 2023;6(2):40-65. doi:10.58501/kpdd.12923792

Cited By

Investigation of the Mediator Role of Career Adapt-abilities in the Relationship Between Big Five Factor Personality Traits and Career Distress

Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi

https://doi.org/10.17066/tpdrd.1403744_11