Dağıtımcı Liderlik ile Örgütsel Bağlılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Çağdaş eğitim yönetimi yaklaşımları, okul yöneticilerinin çeşitli liderlik becerilerine sahip olmalarını beklemektedir. Bu becerilerden birisi de liderliğin uygun şartlarda, uygun kişilere dağıtılarak okul yönetiminin işbirliği içinde yapılmasıdır. Çağdaş yaklaşımlar liderliğin tüm paydaşlara uzmanlıklarına göre dağıtılmasını öne çıkmaktadır. Bu doğrultuda öğretmenlerin daha fazla sorumluluk alarak eğitim örgütlerini ileriye taşıyacakları, görevlere katılmada istekli olacakları yönetim ve karar alma süreçlerine katılmaları ile örgütsel bağlılıklarının artacağı öngörülmektedir. Bu çalışmada öğretmen görüşlerine göre ilköğretim okullarında görev yapan okul yöneticilerinin dağıtımcı liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre Araştırmaya katılan öğretmenlerin okul müdürlerinin dağıtımcı liderlik davranışlarına ilişkin algıları ortalamanın üzerinde, örgütsel bağlılıkları ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca dağıtımcı liderlik ile örgütsel bağlılık arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Dağıtımcı Liderlik
• Paylaşılan Liderlik
• Örgütsel Bağlılık

Relationship between Distributed Leadership and Organizational Commitment

Öz

Contemporary educational management approaches expect school principals to have various leadership skills. One of these skills is the management of the school in cooperation by distributing the leadership to qualified people under appropriate conditions. One of these skills is to distribute the leadership to the appropriate people under appropriate conditions and to do it in cooperation with the school administration. Contemporary approaches emphasize the distribution of leadership to all stakeholders according to their expertise. In this direction, it is predicted that teachers will take more responsibility and carry their educational organizations forward, and their organizational commitment will increase as they participate in the management and decision-making processes where they will be willing to participate in tasks. In this study, it was aimed to examine the relationship between the distributed leadership behaviors of school principals working in primary schools and the organizational commitment of teachers according to the opinions of teachers. The Relational survey model, one of the quantitative research methods, was used in the research. The perceptions of the teachers participating in the research on the distributed leadership behaviors of the school principals were above the average, and their organizational commitment was at a moderate level. In the study, a positive and moderately significant relationship was found between distributed leadership and organizational commitment.

Anahtar Kelimeler

• Distributed Leadership
• Shared Leadership
• Organizational Commitment

Kaynakça

1. Ağıroğlu Bakır, A. (2013). Öğretmenlerin paylaşılan liderlik ve örgütsel bağlılık algıları arasındaki ilişkinin analizi. Yayımlanmamış doktora tezi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
2. Alshehri, K. (2022). Distributed leadership among school principals in the eastern region and its relationship to teachers' job satisfaction. Journal of Language and Linguistic Studies, 18(1), 909-923
3. Ayık, A. ve Ataş, Ö. (2014). An analysis of the relationship between high school teachers’ organizational commitment levels and perceptions of school culture. Mevlâna International Journal of Education, 4(3), 69-82.
4. Bakır, A. (2013). Öğretmenlerin paylaşılan liderlik ve örgütsel bağlılık algıları arasındaki ilişkilerin belirlenmesi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
5. Balay, R. (2014). Yönetici ve Öğretmenlerde Örgütsel Bağlılık. (2. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
6. Baloğlu N. (2011a). Dağıtımcı liderlik: Okullarda dikkate alınması gereken bir liderlik yaklaşımı. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (3), 127-148.
7. Baloğlu N. (2011b) Dağıtımcı Liderlik: Okullarda Yönetiminin Yeniden Yapılandırması Surecinde Dikkate Alınması Gereken Bir Liderlik Yaklaşımı. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 12,(3), 127–148.
8. Barth, R. (2001). Teacher leader. Phi Delta Kappan, 82(6), 443-449.

9. Bayram, L. (2005). Yönetimde Yeni Bir Paradigma: Örgütsel Bağlılık. Sayıştay Dergisi, 59, Ekim-Aralık.
10. Bridge, B. (2003). Eğitimde vizyoner liderlik ve etkin yöneticilik. İstanbul: Beyaz Yayınları.
11. Bush, T. 2011. Theories of educational leadership and management. 4th ed. London: Sage.
12. Bush, T., & Glover, D. (2012). Distributed leadership in action: Leading high performing leadership teams in English schools. School Leadership & Management, 32(1), 21–36. https://doi.org/10.1080/13632434.2011.642354
13. Çağlar, Ç. (2013). Okulların akademik iyimserlik düzeyinin öğretmenlerin örgütsel bağlılığı üzerindeki etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 260-273.
14. Çakınberk, A., Derin, N. ve Demirel, E. T. (2011). Örgütsel özdeşleşmenin örgütsel bağlılıkla biçimlenmesi: Malatya ve Tunceli özel eğitim kurumları örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi 3(1) 89-121.
15. Çelik, V. (2013). Eğitimsel liderlik. Ankara: Pegem Akademi.
16. Çoban, D. (2010). Okulların akademik iyimserlik düzeyi ile öğretmenlerin örgütsel bağlılığı arasındaki ilişki. Yayımlanmamış bilim uzmanlığı tezi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Malatya.
17. Dee, J.R., Henkin, A.B. and Singleton, C.A. (2006), “Organizational commitment of teachers in urban schools: examining the effects of team structures”, Urban Education, Vol. 41 No. 6, pp. 603-627.
18. Diosdado, M. S. M. (2008). Creating better schools through democratic school leadership. International Journal of Leadership in Education, 11, 43-62.
19. Doğan, S. (2005). İlköğretim okulu yöneticilerinin liderlik stilleri ile kullandıkları çatışma çözüm stratejileri arasındaki ilişki. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
20. Duygulu, S (2007) Servis sorumlu hemşirelerine yönelik hazırlanan transformasyonel liderlik eğitim programının liderlik uygulamaları üzerine etkisi. Yayımlanmış Doktora Tezi, Hacattepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
21. Elmore, R. F., (2000) Building a New Structure for School Leadership The Albert Shanker Inst. http://www.shankerinstitute.org/Downloads/building
22. Eren, E. (2006). Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi. İstanbul: Beta Yayınları.
23. Ereş, F. & Akyürek, M. İ. (2016). İlkokul müdürlerinin dağıtılmış liderlik davranışları ile öğretmenlerin iş doyumu algıları arasındaki ilişki. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(3). https://dergipark.org.tr/tr/pub/gefad/issue/29794/320356
24. Erkuş, A. (2017). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma süreci. Ankara: Seçkin.
25. Firestone, W., & Pennell, J. (1993). Teacher commitment, working conditions and differential incentive policies. Review of Educational Research, 63(4), 489-525.
26. Fullan, M. (2001). Leading in a culture of change. San Francisco, CA: Josey-Bass.
27. Gören, T., & Yengin Sarpkaya, P. (2014). Eğitim Bilimleri Dergisi, 40, 69-87.
28. Güney, S. (2011). Örgütsel davranış. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
29. Han, B., Dağlı, A. & Elçiçek, Z. (2018). Örgütsel Bağlılık Ölçeği’nin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 17(68), 1788-1800
30. Harris, A. (2003). Teacher leadership as distributed leadership: Heresy, fantasy or possibility. School Leadership and Management, 23(3), 313-324.
31. Heck, R. H., & Hallinger, P. (2009). Assessing the contribution of distributed leadershipto school improvement and growth in math achievement. American Educational Research Journal, 46, 659-689
32. Hulpia, H., & Devos, G. (2010). How distributed leadership can make a difference in teachers’ organizational commitment? A qualitative study. Teaching and Teacher Education, 26, 565-575.
33. Hulpia, H., and Devos, G. (2010). How distributed leadership can make a difference in teachers’ organizational commitment? A qualitative study. Teaching and Teacher Education, 26, 565-575.
34. Hulpia, H., Devos, G., and Keer, H.V. (2010). The influence of distributed leadership on teachers’ organizational commitment: A multilevel approach. The Journal of Educational Research, 103(1), 40-52.
35. Hulpia, H., Devos, G., and Rosseel, Y. (2009b). The relationship between the perception of distributed leadership in secondary schools and teachers' and teacher leaders' job satisfaction and organizational commitment. School Effectiveness and School Improvement, 20(3), 291-317.
36. Karasar, N (2013). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Nobel Yayınları.
37. Korkmaz, E. ve Gündüz, H.B. (2011). İlköğretim okulu yöneticilerinin dağıtımcı liderlik davranışlarını gösterme düzeyleri. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 1(1), 123-153.
38. Kouzes, J.M and Posner, B.Z. (2003). Leadership practices inventory facilitator’s guide (3.bs.). Pfeiffer A Wiley Imprint, San Francisco
39. Kushman, J. W. (1992). The organizational dynamics of teacher workplace commitment: A study of urban elementary and middle schools. Educational Administration Quarterly, 28, 5-42.
40. Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2020). Seven strong claims about successful school leadership revisited. School Leadership & Management, 40(1), 5–22. https://10.1080/13632434.2019.1596077
41. Li, C. (2011). Açık liderlik. (çev. G. Aksoy). İstanbul: Optimist Yayınları
42. Malik, M. E., & Naeem, B. (2011). Impact of perceived organizational justice on organizational commitment of faculty: Empirical evidence from Pakistan. Interdisciplinary Journal of Research in Business, 1(9), 92-98.
43. Meyer, J. P., & Allen, N. J. (1991). A three-component conceptualization of organizational commitment. Human Resource Management Review, 1, 61-89.
44. Mayer, J. P., Allen, N. J. & Smith, C. A. (1993) Commitment to organizations and occupations: Extensionand test of a tree – component conceptualization. Journal of Applied Psychology. 78, 538-551.
45. Mayrowetz, D. (2008). Making sense of distributed leadership: Exploring the multiple usages of the concept in the field. Educational Administration Quarterly, 44(3), 424-435.
46. Meyer, J.P. and Allen, N.J. (1997), Commitment in the Work Place: Theory, Research and Application, Sage Publication, Thousand Oaks, CA.
47. Nguni, S., Sleegers, P. and Denessen, E. (2006), “Transformational and transactional leadership effects on teachers’ job satisfaction, organizational commitment, and organizational citizenship behavior in primary schools: the Tanzanian case”, School Effectiveness and School Improvement, Vol. 17 No. 2, pp. 145-177.
48. Northouse, P. G. (2010). Leadership: Theory and practice (5th ed.). Sage Publication.
49. OECD. (2008). School Leadership Responsibilities Pointers for policy development. https://www.oecd.org/education/school/45137793.pdf
50. Somech, A., and Bogler, R. (2002). Antecedents and consequences of teacher organizational and professional commitment. Educational Administration Quarterly, 38(4), 555-577.
51. Spillane, J. P. (2006). Distributed leadership. Jossey-Bass.
52. Spillane, J., Halverson, R.& Diamond, J. (2001) Towards to theory of leadership practice: A distributed perspective. Institutefor Policy Research Working Article, Northwestern University.
53. Supovitz, J.A., D’Auria, J., & Spillane, J.P. (2019). Meaningful & sustainable school improvement with distributed leadership. Philadelphia, PA: Consortium for Policy Research in Education, University of Pennsylvania
54. Uğurlu, C. T. & Üstüner, M. (2011). Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerine yöneticilerinin etik liderlik ve örgütsel adalet davranışlarının etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41, 434-448.
55. Uslu, B. & Beycioğlu, K. (2013). İlköğretim Okulu Öğretmenlerinin Örgütsel Bağlılıkları İle Müdürlerin Paylaşılan Liderlik Rolleri Arasındaki İlişki. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, (2), 323-345.
56. Wallace, M. (2002). Modelling distributed leadership and management effectiveness: Primary school senior management teams in England and Wales. School Effectiveness and School Improvement 13(2), 163- 186.
57. Yılmaz, A. İ. (2013). İlköğretim okulu öğretmenlerinin paylaşılan liderlik davranışları. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
58. Yukl, G. (2006). Leadership in organisations. New Jersey: Prentice Hall.
59. Yukl, G. (2008). How leaders influence organizational effectiveness. The Leadership Quarterly, 19(6), 708-722.