Araştırma Makalesi

Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler

Cilt: 17 Sayı: 32 24 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler

Öz

Mali stres, bir hükümetin bütçesel hedeflerine ulaşma kapasitesini ve kamu hizmetlerini sağlamak için gerekli kaynakları elde etme yeteneğini olumsuz etkileyen bir durumdur. Bütçe stresi ise, gelir ve harcamalar arasındaki dengesizlikten kaynaklanan bir baskıdır. Bu çalışma, Türkiye’de mali stresi Arnett (2011) ile Boukari ve Veiga (2018) tarafından geliştirilen bütçe stresi göstergesi kullanarak incelemektedir. 1984-2023 dönemi için yıllık bütçe stresi hesaplanmış ve koalisyon hükümetleri, seçim dönemleri, ekonomik krizler ve ek bütçe uygulamaları gibi özel dönemlerdeki değişimi analiz edilmiştir. Sonuçlar, bütçe stresinin özellikle koalisyon hükümetleri ve ek bütçe çıkarılan yıllarda yüksek olduğunu, ancak kriz ve seçim dönemlerinin sınırlı bir etkisi olduğunu göstermektedir. Çalışmanın ikinci aşamasında, 2005-2024 dönemi aylık verileri kullanılarak, mali stresi etkileyen makroekonomik faktörler Prais-Winsten regresyon analiziyle incelenmiştir. Bulgular, işsizlik oranı ve döviz kurunun mali stresi artırdığını; cari açık ve ithalatın ise azalttığını ortaya koymuştur. Enflasyon, faiz harcamaları ve ihracat anlamlı bir etki göstermemiştir. Sonuç olarak, Türkiye’de bütçe stresi ekonomik ve politik dinamiklerin etkileşimiyle şekillenmekte olup, bu durum mali politika oluşturma sürecinde dikkate alınması gereken önemli bir unsurdur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aarsaether, N. (1990). Organizational and spatial determinants of fiscal stress: an analysis of norwegian municipalities. Public Budgeting & Finance, 10(1), 55-66. https://doi.org/10.1111/1540-5850.00850
  2. ACIR (Advisory Commission on Intergovernmental Relations). (1973). City Financial Emergencies: The Intergovernmental Dimension. U.S. Government Printing Office.
  3. Ahmed, S., & Rogers, J. (1995). Government budget deficits and trade deficits Are present value constraints satisfied in long-term data?. Journal of Monetary Economics, 36(2), 351-374. https://doi.org/10.1016/0304-3932(95)01215-X
  4. Alm, J., Mckee, M., & Skidmore, M. (1993). Fiscal pressure, tax competition, and the ıntroduction of state lotteries. National Tax Journal, 46(4), 463-476. http://dx.doi.org/10.1086/NTJ41789039
  5. Altınkeski, B. K. (2023). Öncü gösterge olarak mali stres endeksi: Türkiye üzerine bir uygulama. Özgür Yayınları. doi:https://doi.org/10.58830/ozgur.pub40
  6. Arnett, S. B. (2011). Fiscal stress in the U.S. States: an analysis of measures and responses. Georgia Institute of Technology and Georgia State University.
  7. Badu, Y. A., & Li, S. Y. (1994). Fiscal Stress in local government: a case study of the tri-cities in the commonwealth of Virginia. The Review of Black Political Economy, 22(3), 5-18. https://doi.org/10.1007/BF02689969
  8. Bahl, R. (1984). Financing state and local government in the 1980s. Oxford University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Maliye Politikası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

31 Aralık 2024

Kabul Tarihi

24 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 17 Sayı: 32

Kaynak Göster

APA
Kara, B. (2025). Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 17(32), 287-311. https://doi.org/10.38155/ksbd.1611066
AMA
1.Kara B. Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;17(32):287-311. doi:10.38155/ksbd.1611066
Chicago
Kara, Berat. 2025. “Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 17 (32): 287-311. https://doi.org/10.38155/ksbd.1611066.
EndNote
Kara B (01 Haziran 2025) Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 17 32 287–311.
IEEE
[1]B. Kara, “Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler”, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 32, ss. 287–311, Haz. 2025, doi: 10.38155/ksbd.1611066.
ISNAD
Kara, Berat. “Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi 17/32 (01 Haziran 2025): 287-311. https://doi.org/10.38155/ksbd.1611066.
JAMA
1.Kara B. Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;17:287–311.
MLA
Kara, Berat. “Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, c. 17, sy 32, Haziran 2025, ss. 287-11, doi:10.38155/ksbd.1611066.
Vancouver
1.Berat Kara. Mali Stresin Bir Göstergesi Olarak Bütçe Stresi: Türkiye’de Eğilimler ve Belirleyiciler. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Haziran 2025;17(32):287-311. doi:10.38155/ksbd.1611066