Year 2019, Volume , Issue 33, Pages 231 - 262 2019-06-30

Serahsî’nin el-Mebsût Adlı Eserinde Kerhî’nin Furû’ Fıkha Dair Görüşleri

Alpaslan ALKIŞ [1]


Hanefî mezhebinin mütekaddimun döneminin önemli simalarından olan Kerhî, yaşadığı dönemde Bağdat’ta mezhebin önderliğini yapmış ve çok sayıda öğrenci yetiştirmişlerdir. Yaşadığı dönem itibariyle mezheplerin görüş ve delillerinin ortaya konulup tartışıldığı ilmî bir atılım çağı olması nedeniyle Kerhî’de, önceki imamların fıkhını inceleme, onların usulü üzerine tahricte bulunma, mezhep imamından ve öğrencilerinden gelen farklı rivayetler arasında tercihte bulunma ve mezhep sistematiği içinde ictihad etme yönünde çaba sarf ederek mezhebin teşekkül sürecine katkı sağlamıştır. Sonraki dönem fıkıhçıları Kerhî’nin görüşlerine ve nakillerine sıkça atıfta bulunmuşlardır. Bu anlamda Kerhî, Hanefî fıkhının sistemleştirilmesinde büyük önemi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda özellikle, ta‘dîl-i erkânın ve sehiv secdesinin vâcipliği gibi Hanefî mezhebinde genel kabul gören görüşleri olmakla beraber, zekat ve hac emrinin hemen ifa edilmesi gerektiği, nikahta denkliğin gerekli olmadığı, sarhoşun boşamasının geçerli olmadığı, ariyet akdinin mülkiyet ifade etmediği gibi meselelerde kendi mezhebine muhalefet ettiği de görülmektedir.

Kerhî, Hanefî Mezhebi, Fıkıh
  • Ahmed b. Hanbel. Müsned. Beyrut: Müessesetü’r-Risale, 2001.
  • Apaydın, H. Yunus. “Kerhî”, TDV Ansiklopedisi. 15/285-287. İs-tanbul: TDV Yayınları, 2002.
  • Bardakoğlu, Ali. “Hanefî Mezhebi”, TDV İslam Ansiklopedisi. 16/9-10. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
  • Beyhaki, Ebu Bekir. es-Sünenü'l-Kübra, Beyrut: Daru’l-Kütübü’l-İlmiyye, 2003.
  • Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukukı İslâmiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Ka-musu. İstanbul: Bilmen Basımevi, 1985.
  • Buhârî, Muhammed b. İsmail b. İbrahim. el-Câmiu’s-Sahîh. İstan-bul: Çağrı Yayınları, 1981.
  • Dağcı, Şamil. "Hükûmet-i Adl", TDV İslâm Ansiklopedisi. 28/463-464. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
  • Dârakutni, Mes’ud b. Nu’man b. Dinar. Sünenü’d-Darakutnî. Bey-rut: Müessesetü’r-Risale, 2004.
  • Dârimi, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdirrahman et-Temîmî es-Semerkandî. Sünen-i Dârimî. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  • Dönmez, İbrahim Kafi. “Müt’a”, TDV İslam Ansiklopedisi. 32/174-180. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  • Ebu Dâvud, Süleyman b. el-Eş'as es-Sicistânî el-Ezdî. Sünen-i Ebî Dâvûd. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  • Ençakar, Orhan. “Hanefî Fıkıh Literatüründe Gelenek Oluşturan Kayıp Bir Metin: Muhtasarü’l-Kerhî”, İslâm Araştırmaları Dergisi, 37 (2017): 7-32.
  • Güney, Necmeddin. Kudurî’nin Şerhu Muhtasari’l-Kerhî Adlı Eseri-nin Siyer Bölümünün Edisyon Kritiği. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, 2006.
  • İbn Mace, Ebû Abdullah Muhammed b. Yezid el-Kazvınî. Sünen-i İbn Mâce. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  • Kâsânî, Ebu Bekir b. Mes’ud b. Ahmed. Bedâiu’s-Sanâî fî Tertîbüş’-Şerâî’. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1986.
  • Malik b. Enes. Muvatta. Beyrut: Daru İhyau’t-Türasi’l-Arabi, 1985.
  • Merğinânî, Ebu’l-Hasan Burhaneddîn. el-Hidâye fî Şerhi Bidâye-tü’l-Mübtedî. Beyrut: Daru İhyâu’t-Türâsi’l-Arabî, ts.
  • Mevsılî, Mahmud b. Mevdûd. el-İhtiyâr li Ta’lîli’l-Muhtâr. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1937.
  • Müslim, Ebu'l-Huseyin Müslim b. Haccâc. el-Câmiu’s-Sahîh. İs-tanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  • Nesâî, Ebû Abdurrahman Ahmed b. Şuayb b. Ali b. Bahr b. Sinan b. Dinâr. Sünen-i Nesâî. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
  • Nisâburî, Abdullah b. Muhammed el-Hâkim, Müstedrek ale’s-Sahîhayn. Beyrut: Daru’l-Kütübü’l-İlmiyye, 1990.
  • Semerkandî, Ebu Bekir Alauddîn. Tuhfetü’l-Fukahâ. Beyrut: Da-ru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
  • Serahsî, Muhammed b. Ahmed b. Ebi Sehl. el-Mebsût. Beyrut: Daru’l-Marife, 1993.
  • Tirmizi, Ebû İsâ Muhammed b. İsâ b. Sevre. Sünen-i Tirmîzî, İs-tanbul: Çağrı Yayınları, 1981.
Primary Language tr
Subjects Social
Published Date Haziran
Journal Section Araştırma Makaleleri / Research Articles
Authors

Orcid: 0000-0003-3401-7073
Author: Alpaslan ALKIŞ (Primary Author)
Institution: KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Country: Turkey


Dates

Application Date : April 6, 2019
Acceptance Date : June 24, 2019
Publication Date : June 30, 2019

ISNAD Alkış, Alpaslan . "Serahsî’nin el-Mebsût Adlı Eserinde Kerhî’nin Furû’ Fıkha Dair Görüşleri". Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 33 (June 2019): 231-262 . https://doi.org/10.35209/ksuifd.550211