Kurumsal pratikler ve işleyişler her ne kadar cinsiyetten azade gibi görünseler de, her zaman
toplumsal cinsiyet normları ve değerleriyle şekillenmektedir. Bu anlamda toplumda hakim
olan cinsiyete dayalı eşitsizliklerin ve ayrımcılıkların üretimi ve uygulanmasında, kurumsal
işleyişler ve örgütsel davranışların önemli bir rolü vardır. Bütün kurumsal yapı ve kültür inşa
süreçlerine içkin olan toplumsal cinsiyet ideolojisi, kurumsal işleyişin bir parçası olarak
doğallaştırıldığı için hem çok etkili hem de görünmez olur. Bu anlamda eğitim ve bilgi üretim
kurumları olarak akademi ve özelde üniversiteler, toplumsal cinsiyetin doğallaştırılmasında
en etkin işleyen yapılardan biridir. Bu makalede, Joan Acker’in toplumsal cinsiyetlendirilmiş
kurum analizinden yola çıkarak, akademide yerleşmiş olan mesleki yapı ve kültürün,
toplumsal cinsiyet eşitsizliğini ve ayrımcılığı nasıl beslediği ve bunu kendine özgü şekillerde
nasıl üretip meşrulaştırdığı ele alınacaktır. Buna bağlı olarak, Dorothy Smith’in sosyoloji
bilimine getirdiği feminist eleştiri tartışmaya dahil edilerek, akademinin sahip olduğu eril
cinsiyet kültürünün özgüllükleri ve bunun kadınlar açısından ne tür dışlayıcı ve engelleyici
sonuçları olduğu tartışılacaktır. Bu kuramsal tartışmalar ışığında, Türkiye’de tarihsel ve
toplumsal olarak akademinin cinsiyet kültürünün nasıl geliştiği ve kadın akademisyenlerin
niceliksel görünürlüğünün arkasında nasıl bir cinsiyetçi yapı olduğu incelenecektir. Bu
bağlamda, akademide cinsiyetçiliğin bir yeniden üretim aracı olarak kurumsal işleyiş ve
mesleki kültürün sürdürülmesinde belirleyici bir rolü olduğuna dikkat çekilerek, bunun
kurumsal pratiklerle ne şekillerde gerçekleştirildiğine ilişkin hem Türkiye hem de farklı
ülkelerden örnekler eşliğinde bir tartışma sunulacaktır. Bu tür bir çalışmayla, bugün
akademide yaşanan ve son yıllarda hem dünyada hem de Türkiye’de giderek daha çok
gündeme gelen cinsel taciz ve şiddet olayları başta olmak üzere cinsiyetçi ve ayrımcı
pratiklere karşı yapısal çözümler üretmeye yönelik tartışmalara katkı sağlanması
amaçlanmaktadır.
Primary Language | Turkish |
---|---|
Subjects | Women's Studies |
Journal Section | Research Article |
Authors | |
Publication Date | September 20, 2019 |
Published in Issue | Year 2019 Volume: 22(2) Issue: 44 |