AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ KARARLARINDA SUÇ VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ
Abstract
Hukuk devletinin en temel gereklerinden birisi de devletin tüm eylem ve işlemlerinde kanunilik ilkesinin egemen olmasıdır. Kanunilik ilkesinin, ceza hukuku alanındaki karşılığı suç ve cezaların kanuniliği ilkesi olarak karşımıza çıkmaktadır.
Suç ve cezaların kanuniliği ilkesi, Türkiye’nin de tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 7. maddesinde düzenlenmiştir. AİHS, Anayasa’nın 90. maddesi gereğince iç hukukumuzun bir parçasıdır. Söz konusu ilkenin toplum ve Devlet hayatına egemen kılınması ve bireyler için bir güvence oluşturması adına, Türkiye’nin de zorunlu yargı yetkisine kabul ettiği Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) kararları önemli bir role sahiptir. Özellikle, 2010 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile hukuk sistemimize giren Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluyla birlikte, AİHM kararlarının ülkemiz açısından önemi ve etkisi son derece artmış bulunmaktadır. İşte bu çalışmada, suç ve cezada kanunilik ilkesinin AİHS’teki yeri ile ilkenin anlamı ve alt unsurları AİHM kararları çerçevesinde irdelenmeye çalışılmıştır.
Keywords
suç ve cezada kanunilik ilkesi, belirlilik, kıyas yasağı, örf ve adetle suç ihdas edilememesi
References
- Akkutay, A.İ. (2007). Uluslararası antlaşmaların iç hukuka etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Uluslararası Kamu Hukuku Anabilimdalı, Ankara.
- Alacakaptan, U. (1958). İngiliz ceza hukukunda suç ve cezaların kanuniliği prensibi. Ankara: Ankara Hukuk Fakültesi Kriminoloji Enstitüsü Yayınları.
- Artuk, M. E. (2014). Kanunilik ilkesi ve tarihçesi. İçinde Y. Ünver (Edt.), Ceza hukukunda kanunilik ilkesi (ss. 34 – 59). Ankara: Seçkin Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş.
- Avrupa insan hakları mahkemesi 6. madde rehberi: adil yargılanma hakkı. (2014) Avrupa Konseyi/Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Yayını.
- Başlar, K. (2008). Türk mahkeme kararlarında avrupa insan hakları sözleşmesi. Ankara: Avrupa Komisyonu Yayını.
- Boyar, O. (2013). Suçta ve cezada yasallık ilkesi. İçinde S. İnceoğlu (Edt.), İnsan hakları avrupa sözleşmesi ve anayasa mahkemesine bireysel başvuru kapsamında bir inceleme (ss. 287 – 300) Ankara: Avrupa Konseyi Yayını.
- Centel, N., Zafer, H. ve Çakmut, Ö. Türk ceza hukukuna giriş (7. baskı). İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.
- D’Ascoli, S. (2011). Sentencing in international criminal law: The UN ad hoc tribunals and future perspectives for The ICC. Portland: Hart Publishing.
- Demirbaş, T. (2016). Ceza hukuku genel hükümler (11. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş.
- Doğru, O. ve Nalbant, A. (2012). İnsan hakları avrupa sözleşmesi: açıklama ve önemli kararlar. Ankara: Avrupa Konseyi ve Yargıtay Başkanlığı Ortak Yayını.