Research Article

MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU'NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI

Volume: 28 Number: 2 August 12, 2026
EN TR

MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU'NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI

Abstract

Amaç: Bu araştırma, vardiyalı çalışanların biyolojik uyku zamanlamasını ölçmek amacıyla geliştirilen Münih kronotip anketi vardiyalı çalışanlar formunun (MCTQShift) Türkçeye uyarlanmasını ve sağlık çalışanlarında psikometrik özelliklerinin incelenmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel desende yürütülen çalışmaya 519 sağlık çalışanı (289 hemşire, 230 doktor) katılmıştır. Uyarlama; ileri çeviri, sentez, geri çeviri, uzman panel incelemesi ve ön uygulama aşamalarını kapsamıştır. Geçerlik kanıtları ölçüt ilişkili geçerlik (revize sabah-akşam anketi ile, rMEQ), yakınsak geçerlik (öz-değerlendirme kronotip sorusu ile) ve bilinen gruplar geçerliği (cinsiyet, yaş, çalışma düzeni) kapsamında incelenmiştir. Bulgular: MCTQShift kronotip değeri ile rMEQ arasında anlamlı negatif (r=−0,466; p<0,001), öz-değerlendirme ile anlamlı pozitif (r=+0,416; p<0,001) korelasyon saptanmıştır. Sürekli gündüz ve gündüz dışı düzende çalışanlar arasında MCTQShift ile hesaplanan kronotip göstergesi bakımından anlamlı ve büyük etki büyüklüğüne sahip bir fark saptanmıştır (t(517)=−11,804; p< 0,001; d=1,053). Uzman panel kapsam geçerliği değerleri yüksektir (KGO=1,00). Sonuç: Bulgular, MCTQShift Türkçe formunun sağlık çalışanlarında geçerliğine ilişkin destekleyici kanıtlar sunduğunu göstermektedir.

Keywords

References

  1. Roenneberg T, Wirz-Justice A, Merrow M. Life between clocks: daily temporal patterns of human chronotypes. J Biol Rhythms. 2003;18(1):80-90.
  2. Adan A, Almirall H. Horne & Östberg morningness-eveningness questionnaire: a reduced scale. Pers Individ Dif. 1991;12(3):241-253.
  3. Roenneberg T, Kuehnle T, Juda M, et al. Epidemiology of the human circadian clock. Sleep Med Rev. 2007;11(6):429-438.
  4. Horne JA, Östberg O. A self-assessment questionnaire to determine morningness-eveningness in human circadian rhythms. Int J Chronobiol. 1976;4(2):97-110.
  5. Wittmann M, Dinich J, Merrow M, Roenneberg T. Social jetlag: misalignment of biological and social time. Chronobiol Int. 2006;23(1-2):497-509.
  6. Roenneberg T, Allebrandt KV, Merrow M, Vetter C. Social jetlag and obesity. Curr Biol. 2012;22(10):939-943.
  7. Pündük Z, Gür H, Ercan İ. Sabahçıl-akşamcıl anketi Türkçe uyarlamasında güvenilirlik çalışması. Turk Psikiyatri Derg. 2005;16(1):40-45.
  8. Roenneberg T, Kuehnle T, Pramstaller PP, et al. A marker for the end of adolescence. Curr Biol. 2004;14(24):R1038-R1039.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Care Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 12, 2026

Submission Date

June 12, 2026

Acceptance Date

July 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 28 Number: 2

APA
Gunay, A. (2026). MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU’NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine, 28(2), 351-356. https://doi.org/10.24938/kutfd.1969649
AMA
1.Gunay A. MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU’NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI. Kırıkkale Uni Med J. 2026;28(2):351-356. doi:10.24938/kutfd.1969649
Chicago
Gunay, Ahmet. 2026. “MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU’NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI”. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine 28 (2): 351-56. https://doi.org/10.24938/kutfd.1969649.
EndNote
Gunay A (August 1, 2026) MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU’NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine 28 2 351–356.
IEEE
[1]A. Gunay, “MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU’NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI”, Kırıkkale Uni Med J, vol. 28, no. 2, pp. 351–356, Aug. 2026, doi: 10.24938/kutfd.1969649.
ISNAD
Gunay, Ahmet. “MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU’NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI”. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine 28/2 (August 1, 2026): 351-356. https://doi.org/10.24938/kutfd.1969649.
JAMA
1.Gunay A. MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU’NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI. Kırıkkale Uni Med J. 2026;28:351–356.
MLA
Gunay, Ahmet. “MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU’NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI”. The Journal of Kırıkkale University Faculty of Medicine, vol. 28, no. 2, Aug. 2026, pp. 351-6, doi:10.24938/kutfd.1969649.
Vancouver
1.Ahmet Gunay. MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU’NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI. Kırıkkale Uni Med J. 2026 Aug. 1;28(2):351-6. doi:10.24938/kutfd.1969649

This Journal is a Publication of Kırıkkale University Faculty of Medicine.