Turkish Adaptation of the Munich Chronotype Questionnaire for Shift Workers (MCTQShift): A Validity Study in Healthcare Professionals

Öz

Objective: This study aims to adapt the Munich Chronotype Questionnaire for Shift Workers (MCTQShift) into Turkish and to examine its psychometric properties in healthcare professionals. Material and Methods: A total of 519 healthcare professionals (289 nurses, 230 physicians) participated in this cross-sectional study. The adaptation comprised forward translation, synthesis, back translation, expert panel review, and pilot testing. Validity evidence was examined through concurrent (criterion-related) validity (with the reduced Morningness-Eveningness Questionnaire), convergent validity (with a self-assessment chronotype item), and known-groups validity (sex, age, work schedule). Results: A significant negative correlation was found between the MCTQShift chronotype value and rMEQ (r=−0.466; p<0.001), and a significant positive correlation with self-assessment (r=+0.416; p<0.001). A significant difference with a large effect size was observed between continuous daytime and non-daytime workers in the MCTQShift-derived chronotype/sleep-timing indicator (t(517)=−11.804; p<0.001; d=1.053). Expert panel content validity values were high (CVR=1.00). Conclusion: These findings demonstrate that the Turkish version of the MCTQShift exhibits promising psychometric properties for use with healthcare professionals.

Anahtar Kelimeler

• Chronotype
• shift work
• MCTQShift
• validity
• healthcare professionals

MÜNİH KRONOTİP ANKETİ VARDİYALI ÇALIŞANLAR FORMU'NUN (MCTQSHIFT) TÜRKÇEYE UYARLANMASI: SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA BİR GEÇERLİK ÇALIŞMASI

Öz

Amaç: Bu araştırma, vardiyalı çalışanların biyolojik uyku zamanlamasını ölçmek amacıyla geliştirilen Münih kronotip anketi vardiyalı çalışanlar formunun (MCTQShift) Türkçeye uyarlanmasını ve sağlık çalışanlarında psikometrik özelliklerinin incelenmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel desende yürütülen çalışmaya 519 sağlık çalışanı (289 hemşire, 230 doktor) katılmıştır. Uyarlama; ileri çeviri, sentez, geri çeviri, uzman panel incelemesi ve ön uygulama aşamalarını kapsamıştır. Geçerlik kanıtları ölçüt ilişkili geçerlik (revize sabah-akşam anketi ile, rMEQ), yakınsak geçerlik (öz-değerlendirme kronotip sorusu ile) ve bilinen gruplar geçerliği (cinsiyet, yaş, çalışma düzeni) kapsamında incelenmiştir. Bulgular: MCTQShift kronotip değeri ile rMEQ arasında anlamlı negatif (r=−0,466; p<0,001), öz-değerlendirme ile anlamlı pozitif (r=+0,416; p<0,001) korelasyon saptanmıştır. Sürekli gündüz ve gündüz dışı düzende çalışanlar arasında MCTQShift ile hesaplanan kronotip göstergesi bakımından anlamlı ve büyük etki büyüklüğüne sahip bir fark saptanmıştır (t(517)=−11,804; p< 0,001; d=1,053). Uzman panel kapsam geçerliği değerleri yüksektir (KGO=1,00). Sonuç: Bulgular, MCTQShift Türkçe formunun sağlık çalışanlarında geçerliğine ilişkin destekleyici kanıtlar sunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kronotip
• vardiyalı çalışma
• MCTQShift
• geçerlik
• sağlık çalışanları

Kaynakça

1. Roenneberg T, Wirz-Justice A, Merrow M. Life between clocks: daily temporal patterns of human chronotypes. J Biol Rhythms. 2003;18(1):80-90.
2. Adan A, Almirall H. Horne & Östberg morningness-eveningness questionnaire: a reduced scale. Pers Individ Dif. 1991;12(3):241-253.
3. Roenneberg T, Kuehnle T, Juda M, et al. Epidemiology of the human circadian clock. Sleep Med Rev. 2007;11(6):429-438.
4. Horne JA, Östberg O. A self-assessment questionnaire to determine morningness-eveningness in human circadian rhythms. Int J Chronobiol. 1976;4(2):97-110.
5. Wittmann M, Dinich J, Merrow M, Roenneberg T. Social jetlag: misalignment of biological and social time. Chronobiol Int. 2006;23(1-2):497-509.
6. Roenneberg T, Allebrandt KV, Merrow M, Vetter C. Social jetlag and obesity. Curr Biol. 2012;22(10):939-943.
7. Pündük Z, Gür H, Ercan İ. Sabahçıl-akşamcıl anketi Türkçe uyarlamasında güvenilirlik çalışması. Turk Psikiyatri Derg. 2005;16(1):40-45.
8. Roenneberg T, Kuehnle T, Pramstaller PP, et al. A marker for the end of adolescence. Curr Biol. 2004;14(24):R1038-R1039.

9. Boivin DB, Boudreau P, Kosmadopoulos A. Disturbance of the circadian system in shift work and its health impact. J Biol Rhythms. 2022;37(1):3-28.
10. Vetter C, Fischer D, Matera JL, Roenneberg T. Aligning work and circadian time in shift workers improves sleep and reduces circadian disruption. Curr Biol. 2015;25(7):907-911.
11. Juda M, Vetter C, Roenneberg T. The Munich ChronoType Questionnaire for shift-workers (MCTQShift). J Biol Rhythms. 2013;28(2):130-140.
12. Uygur H, Tekdemir R, Uygur ÖF, Aydın EF, Çelik M, Babacan HE, et al. Psychometric properties of the Turkish reduced morningness and eveningness questionnaire. Chronobiol Int. 2024;41(5):632-646.
13. Beaton DE, Bombardier C, Guillemin F, Ferraz MB. Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine. 2000;25(24):3186-3191.
14. Gjersing L, Caplehorn JR, Clausen T. Cross-cultural adaptation of research instruments: language, setting, time and statistical considerations. BMC Med Res Methodol. 2010;10:13.
15. Lawshe CH. A quantitative approach to content validity. Pers Psychol. 1975;28(4):563-575.
16. Lynn MR. Determination and quantification of content validity. Nurs Res. 1986;35(6):382-385.
17. Ayre C, Scally AJ. Critical values for Lawshe's content validity ratio: revisiting the original methods of calculation. Meas Eval Couns Dev. 2014;47(1):79-86.
18. Kitamura S, Hida A, Aritake S, et al. Validity of the Japanese version of the Munich ChronoType Questionnaire. Chronobiol Int. 2014;31(7):845-850.
19. Zavada A, Gordijn MCM, Beersma DGM, Daan S, Roenneberg T. Comparison of the Munich Chronotype Questionnaire with the Horne-Östberg's Morningness-Eveningness score. Chronobiol Int. 2005;22(2):267-278.
20. Fischer D, Lombardi DA, Marucci-Wellman H, Roenneberg T. Chronotypes in the US – influence of age and sex. PLoS One. 2017;12(6):e0178782.
21. Saksvik IB, Bjorvatn B, Hetland H, Sandal GM, Pallesen S. Individual differences in tolerance to shift work – a systematic review. Sleep Med Rev. 2011;15(4):221-235.
22. Erdoğan Ş, Üçpunar HK, Cangöz Tavat B. Münih Kronotip Anketi Türkçe Formu'nun geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Turk Psikiyatri Derg. 2022;33(4):274-279.