Research Article

Urmevî’nin el-Vesâil ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme

Volume: 7 October 31, 2025
AR TR EN

Urmevî’nin el-Vesâil ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Münazara, cedel ve hilaf kavramlarıyla ilişkili bir ilimdir ve objektif tartışma ilkelerini araştırır. Münazarayı ilgili olduğu kavramlardan ayıran en bariz vasfı, yapılan tartışmada amacın hakikati ortaya çıkarmak olmasıdır. Münazara, İslam dünyasında bir ilim olarak 13. yüzyıldan itibaren teşekkül etmiştir. Müslüman bilginler bu konuda önemli eserler vermişlerdir. Tartışma teorisi hakkında çalışan düşünürlerden biri Kadı Siraceddin el-Urmevî (ö. 1283)’dir. O, İslam dünyasının yetiştirdiği önemli isimlerdendir. Urmevî, çok yönlü ilmi kişiliğiyle temayüz etmiştir. Zira o, mantık, kelam ve fıkıh gibi birçok alanla ilgili önemli eserler yazmıştır. Urmevî, mantığın tamamlayıcı parçası olarak kabul edilen münazara ilmine dair el-Vesâil îlâ Tahkîki’d-Delâil isimli dikkat çekici bir eser kaleme almıştır. Söz konusu risale kütüphanelerde yazmalar halinde bulunmaktadır. Kitabın isimlendirilmesi ve Urmevî’ye aidiyeti konularında birtakım karışıklıklar vardır. Bazı kütüphane kayıtlarında kitabın adı er-Resâil olarak yer almıştır. el-Vesâil’in kimin eseri olduğu noktasında yetersiz araştırma yapmanın sonucu olarak eksik ve yanlış bilgiler kayıtlara geçmiştir. Kütüphane kataloglarında el-Vesâil’in iki elyazması nüshasını mevcuttur. Bunlardan birincisi, Şehit Ali Paşa 2304 numarada yer almaktadır ve 45 varaktır. Eserin ikinci nüshası Çorum Hasan Paşa Kütüphanesinde 1071 numarada bulunmaktadır ve 48 varaktır. İncelememizde elyazması bir risale olması sebebiyle el-Vesâil’in ilk önce yazma nüshalarının tespiti ve tanıtımı yapılmıştır. İkinci olarak da kitap, planı ve içeriği bakımından incelenmiştir. İçerikle ilgili araştırma, eserin münazara ilmi bakımından değerini tespit etme amacı gütmektedir.

Keywords

References

  1. Akkanat, Hasan. Kadı Sıraceddin el-Urmevî ve Metâliu’l-Envâr. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2006.
  2. Ceylan, Hadi Ensar. “Sirâcuddîn el-Urmevî’nin Hilaf İlmindeki Metodu.” Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi 2/2 (2018): 45–46.
  3. Çağrıcı, Mustafa. “Bahs.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA) 4/487. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.
  4. Çağrıcı, Mustafa. “Sirâceddin el-Urmevî.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA) 37. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  5. Çelebi, Kâtip. Keşfu’z-Zunûn an Esâmi’l-Kutub ve’l-Funûn. Ankara: Maarif Vekâleti, 1941.
  6. Çelik, Muhammed. “Âdâbu’l-Baĥs̱ ve’l-Munâžaranın Kaynağı ve Eserleri (14–20. yy.).” Tahkik: İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi 5/2 (2022): 207–249.
  7. Kömürcü, Kamil. Mantığın Temel Kavramları. İstanbul: BüyüyenAy Yayınları, 1. Basım, 2021.
  8. Özen, Şükrü. “Hilaf.” Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA) 17/527 vd. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Logic

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 31, 2025

Submission Date

March 20, 2025

Acceptance Date

June 15, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 7

APA
Kömürcü, K. (2025). Urmevî’nin el-Vesâil ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme. Mantık Araştırmaları Dergisi, 7, 53-62. https://izlik.org/JA85WU63TK
AMA
1.Kömürcü K. Urmevî’nin el-Vesâil ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme. JLS. 2025;7:53-62. https://izlik.org/JA85WU63TK
Chicago
Kömürcü, Kamil. 2025. “Urmevî’nin El-Vesâil Ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme”. Mantık Araştırmaları Dergisi 7 (October): 53-62. https://izlik.org/JA85WU63TK.
EndNote
Kömürcü K (October 1, 2025) Urmevî’nin el-Vesâil ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme. Mantık Araştırmaları Dergisi 7 53–62.
IEEE
[1]K. Kömürcü, “Urmevî’nin el-Vesâil ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme”, JLS, vol. 7, pp. 53–62, Oct. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA85WU63TK
ISNAD
Kömürcü, Kamil. “Urmevî’nin El-Vesâil Ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme”. Mantık Araştırmaları Dergisi 7 (October 1, 2025): 53-62. https://izlik.org/JA85WU63TK.
JAMA
1.Kömürcü K. Urmevî’nin el-Vesâil ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme. JLS. 2025;7:53–62.
MLA
Kömürcü, Kamil. “Urmevî’nin El-Vesâil Ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme”. Mantık Araştırmaları Dergisi, vol. 7, Oct. 2025, pp. 53-62, https://izlik.org/JA85WU63TK.
Vancouver
1.Kamil Kömürcü. Urmevî’nin el-Vesâil ilâ Tahkîki’d-Delâil İsimli Eseri Üzerine Bir İnceleme. JLS [Internet]. 2025 Oct. 1;7:53-62. Available from: https://izlik.org/JA85WU63TK