Kırsal kesimde görev yapan sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri dersi öğretim sürecinde karşılaştıkları sorunlar

Öz

Bu araştırma, Doğu Anadolu Bölgesinde kırsal kesimde görev yapan sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri dersinde karşılaştıkları sorunları incelemeyi amaçlamaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. 205 sınıf öğretmeninden oluşan örnekleme, 41 madde ve 5 boyuttan oluşan bir anket uygulanmış ve değerlendirmeye uygun 136 anket ile analizler gerçekleştirilmiştir. Alt problemler için Anova ve t-testi analizlerinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri dersi öğretim sürecinde karşılaştıkları sorunlar anketinde yer alan 5 alt boyuta göre “süreç öncesi hazırlıkta karşılaşılan sorunlar, süreçte karşılaşılan sorunlar, ölçme değerlendirme etkinliklerinde karşılaşılan sorunlar, fen bilimleri dersi ile ilgili karşılaşılan sorunlar ve fen bilimleri dersi öğretim programı ile ilgili karşılaşılan sorunlar” boyutlarında cinsiyet, öğretim verilen sınıf düzeyi ve sınıf mevcudu açısından anlamlı bir farklılığın olmadığı belirlenmiştir. Ortalama değer analizi, sınıf öğretmenlerinin en fazla “fen bilimleri dersi ile ilgili sorunlar” boyutunda karşılaştıkları, en az ise “süreçte karşılaştıkları sorunlar” boyutunda zorlandıkları tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Öğretim sorunları
• fen eğitimi
• kırsal kesim

Problems faced by classroom teachers working in rural areas during the teaching process of science lessons

Abstract

The study aims to examine the problems encountered by primary school teachers working in rural areas of the Eastern Anatolia Region during the teaching process of science lessons. The research is quantitative designed and survey model. A sample of 205 primary school teachers was surveyed using a questionnaire consisting of 41 items and 5 dimensions, and 136 data sets suitable for evaluation were analysed using ANOVA and t-tests. The results of the study revealed that there was no significant difference in terms of gender, grade level taught, and class size in the dimensions of ‘problems encountered in pre-process preparation, problems encountered during the process, problems encountered in measurement and evaluation activities, problems encountered in relation to science lessons, and problems encountered in relation to the science lesson teaching programme’ included in the questionnaire. The mean value analysis revealed that class teachers encountered the most problems in the sub-dimension of ‘problems related to science lessons’ and the least in the sub-dimension of ‘problems encountered during the process’.

Keywords

• Classroom teacher
• science course
• science education
• rural area
• problems in teaching process

References

1. Abir, M. (2017). İlkokullar ve ortaokullar fen bilimleri dersi öğretim programlarının öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
2. Akbaş, A., & Çelikkaleli, Ö. (2006). Sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimi özyeterlik inançlarının cinsiyet, öğrenim türü ve üniversitelerine göre incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 98-110.
3. Akçay, N. O., Akçay, A., & Kurt, M. (2016). Ortaokul öğretmenlerinin öğretim yöntem ve tekniklerine yönelik görüş ve yeterliklerinin incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 333-342.
4. Akgün, Ş. (2001). Fen bilgisi öğretimi. Pegem Akademi Yayıncılık.
5. Akkurt, Z., & Karabağ Köse, E. (2019). Öğrenci başarısının okul, öğretmen ve aileyle ilgili değişkenler açısından incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 47, 1-16.
6. Aksoy, G., & Buldu, E. (2012). Problems encountered in science and technology education in Turkey. Journal of Turkish Science Education, 9(1), 1-20. https://dergipark.org.tr/en/pub/tused/issue/7657/100351
7. Al-Barakat, A., AlAli, R., Alotaibi, S., Alrashood, J., Abdullatif, A., & Zaher, A. (2025). Science education as a pathway to sustainable awareness: Teachers’ perceptions on fostering understanding of humans and the environment: A qualitative study. Sustainability, 17(15), 7136.
8. Anıl, Ö. G. D. D., & Acar, M. (2008). Sınıf öğretmenlerinin ölçme değerlendirme sürecinde karşılaştıkları sorunlara ilişkin görüşleri. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 44-61.

9. Aran, Ö. C., Gök, B., & Ayaz, M. (2020). Sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimi öz yeterliliklerinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 1304-1337.
10. Aschbacher, P. R., Ing, M., & Tsai, S. M. (2013). Boosting student interest in science. Phi Delta Kappan, 95(2), 47-51.
11. Atmaz, K., & Bozdoğan, A. E. (2023). Köy okullarında görev yapan fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime yönelik tutumları ve görüşleri. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(4), 795-813.
12. Avan, Ç., Akbaş, V., & Gülgün, C. (2019). Öğretmenlerin ölçme değerlendirmeye yönelik tutumları: Kastamonu örneği. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 20-31.
13. Azeem, M., & Rasool, S. (2025). The effectiveness of STEM-based education in promoting positive attitudes towards science among elementary school students. Social Sciences Spectrum, 4(1), 289-301.
14. Bakar, E. (2023). Türkiye’de öğretim programlarında “öğrenmeyi öğrenme” yetkinliğinin yeri ve önemi. Educational Academic Research, 50, 104-116.
15. Blair, E. (2024). The 2023 science teacher survey outcomes. OCR. https://www.ocr.org.uk/blog/the-2023-science-teacher-survey-outcomes/?utm_source=chatgpt.com
16. Bayır, E., & Kahveci, S. (2022). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının bilimsel süreç becerileri açısından incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(1), 253-262.
17. Bossér, U. (2024). Transformation of school science practices to promote functional scientific literacy. Research in Science Education, 54(2), 265-281.
18. Boyacı, Z., & Erdamar Koç, G. (2023). Lesson study’s effect on math teacher candidates’ attitudes, self-efficacy, and teaching anxiety. Asian Journal of Instruction (E-AJI), 11(2), 23-42.
19. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
20. Can, K. (2020). İlkokul fen bilimleri öğretim programı, ders kitabı ve öğrenci kazanımlarının bilimsel süreç becerileri bakımından değerlendirilmesi. Yüksek lisans tezi. Amasya Üniversitesi.
21. Çeltek, M. (2019). Fen bilimleri öğretim programında zor olarak algılanan konular, olası nedenleri ve öğretmen, öğrenci görüşleri. Yüksek lisans tezi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
22. Choi, N. (2005). Self-efficacy and self-concept as predictors of college students’ academic performance. Psychology in the Schools, 42(2), 197-205.
23. Çoştu, B., Ayas, A., Çalık, M., Ünal, S., & Karataş, F. Ö. (2005). Fen öğretmen adaylarının çözelti hazırlama ve laboratuvar malzemelerini kullanma yeterliliklerinin belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 65-72.
24. Dağ, T. (2012). İlköğretimde fen ve teknoloji dersini yürüten öğretmenlerin öğretim sürecinde yaşadıkları sorunlar. Yüksek lisans tezi. Fırat Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Elâzığ.
25. Demirci, B. (2017). Fen eğitimi politikası. İçinde M. P. Demirci-Güler (Ed.), Fen bilimleri öğretimi (ss. 1-7). Pegem Akademi Yayıncılık.
26. Demirtaş, E. (2020). Sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri dersi öğretim sürecinde karşılaştıkları sorunlar. Yüksek lisans tezi. Ahi Evran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırşehir.
27. Dilullo, L. K. (1997). A post hoc power analysis of inferential research examining the relationship between mathematic anxiety and mathematic performance. Doktora tezi. Auburn University, Alabama, ABD.
28. Doğan, Y. (2010). Fen ve teknoloji dersi programının uygulanması sürecinde karşılaşılan sorunlar. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 86-106.
29. Erdem, M. (2009). 5. sınıf fen ve teknoloji eğitim programının yeterlilikleri ve karşılaşılan sorunlara ilişkin öğretmen görüşlerinin belirlenmesi. Yüksek lisans tezi. Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
30. Erkuş, A. (2012). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme. Pegem Akademi Yayınları.
31. Garcia, A. (2021). Enhancing science teaching: Strategies and practices. Pearson Education.
32. Gödek, Y., Polat, D., & Kaya, V. H. (2018). Fen bilgisi öğretiminde kavram yanılgıları. Pegem Akademi.
33. Gömleksiz, M. N., & Bulut, İ. (2007). Yeni fen ve teknoloji dersi öğretim programının uygulamadaki etkililiğinin değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 32(32), 76-88.
34. Gökulu, A., & Koç, G. (2019). Sınıf öğretmenlerinin fen öğretimi dersine yönelik öz yeterlilik inançları ve görüşleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 2(43), 383-396.
35. Gültekin, M. (2020). Değişen toplumda eğitim ve öğretmen nitelikleri. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 10(1), 654-700.
36. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
37. Güzel Yüce, G., & Koç, Y. (2019). Fen öğretiminde düşünme kültürünün geliştirilmesi: Kuramdan uygulamaya ilişkin öneriler. Anadolu Öğretmen Dergisi, 3(2), 142-159.
38. Hacıömeroğlu, G., & Taşkın, Ç. (2010). Fen bilgisi öğretmenliği ve ortaöğretim fen ve matematik alanları OFMA eğitimi bölümü öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 77-90.
39. Hair, J. F., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2013). Partial least squares structural equation modeling: Rigorous applications, better results and higher acceptance. Long Range Planning, 46(1-2), 1-12. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2013.01.002
40. Hamalosmanoğlu, M. (2024). Fen bilimleri öğretiminde deney ve laboratuvar. Y. Z. Sönmez (Ed.), Eğitim ve Bilim 2024: İlköğretim ve ortaöğretimde fen bilimleri eğitimi (ss. 59-72). Efeakademi Yayınları.
41. Hançer, A. H., Şensoy, Ö., & Yıldırım, H. İ. (2003). İlköğretimde çağdaş fen bilgisi öğretiminin önemi ve nasıl olması gerektiği üzerine bir değerlendirme. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 80-88.
42. Hill, J. L., van Driel, J., Seah, W. T., & Kern, M. L. (2025). Students’ values in science education: A scoping review. Studies in Science Education, 61(2), 275-327. https://doi.org/10.1080/03057267.2024.2412456
43. Holroyd, C., & Harlen, W. (1996). Primary teachers’ confidence about teaching science and technology. Research Papers in Education, 11(3), 323-335. https://doi.org/10.1080/0267152960110308
44. Idin, S. (2020). New trends in science education within the 21st century skills perspective. Education Research Highlights in Mathematics, Science and Technology, 150-159.
45. İçme, T., & Büyük, U. (2023). Z kuşağına nasıl bir fen eğitimi verilmelidir? Eğitimde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 6(2), 1-19.
46. Kandemir, S. (2018). Sınıf öğretmenlerinin fen öğretimine ilişkin öz-yeterlik inançları ve tutumlarının incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Gaziantep Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep.
47. Karaca, L. (2009). İlköğretim fen ve teknoloji dersi etkinliklerine ilişkin öğretmen görüşleri. Yüksek lisans tezi. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
48. Karamustafaoğlu, S. (2012). Sınıf öğretmeni adaylarının fen bilgisi laboratuvar uygulamaları-1 dersi kazanımlarının kimya deneyleri açısından incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(31), 163-174.
49. Karasar, N. (2003). Bilimsel araştırma yöntemi (13. baskı). Nobel Yayıncılık.
50. Kartal, Ş., & Öztürk, A. (2023). Cumhuriyet dönemi ilkokul fen bilimleri dersi öğretim programlarının program ögeleri açısından incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(239), 1707-1750.
51. Kavcar, C. (2002). Cumhuriyet döneminde dal öğretmeni yetiştirme. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 35(1-2), 1-15.
52. Kereci, N., Kereci, H., & Gök, T. O. (2023). Dezavantajlı bölgelerde görev yapan sınıf öğretmenlerinin karşılaştığı güçlükler: Ordu ili örneği. Fen Matematik Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 6(2), 145-159.
53. Kızılay, E. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının fen bilimleri dersi kazanımları ile ilgili farkındalıkları. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(1), 174-183.
54. Kızılay, E., & Kırmızıgül, A. S. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının fen okuryazarlığına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Karamanoğlu Mehmet Bey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 71-78.
55. Köse, M., Bayındır, N., & Çavdar, H. (2015). Sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri konularının içeriğini belirlemedeki kriterleri. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 263-272.
56. Kul, H. H., Kızılay, E., & Oner, F. (2021). Türkiye’deki fen öğretim programlarında bilimsel süreç becerilerinin yeri. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 7(2), 327-347.
57. Li, X., Li, Y., & Wang, W. (2023). Long-lasting conceptual change in science education: The role of U-shaped pattern of argumentative dialogue in collaborative argumentation. Science & Education, 32(1), 123-168.
58. López-Martín, E., Gutiérrez-de-Rozas, B., González-Benito, A. M., & Expósito-Casas, E. (2023). Why do teachers matter? A meta-analytic review of how teacher characteristics and competencies affect students’ academic achievement. International Journal of Educational Research, 120, 102199. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2023.102199
59. Lupión-Cobos, T., Crespo-Gómez, J. I., & García-Ruiz, C. (2023). Challenges and opportunities to teaching inquiry approaches by STE(A)M projects in the primary education classroom. Journal of Baltic Science Education, 22(3), 466.
60. Mason, L., & Boscolo, P. (2000). Writing and conceptual change: What changes. Instructional Science, 28(3), 199-226.
61. McQuillan, J., Hill, P. W., Jochman, J. C., & Kelly, G. M. (2023). Decline is not inevitable: Changes in science identity during the progression through a US middle school among boys and girls. Socius, 9(1-16). https://doi.org/10.1177/23780231231152195.
62. Muhaimin, M., Asrial, A., Habibi, A., Mukminin, A., & Hadisaputra, S. (2020). Science teachers’ integration of digital resources in education: A survey in rural areas of one Indonesian province. Heliyon, 6(8), e04631. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e04631
63. Nasri, N. M., Yusof, Z. M., Ramasamy, S., & Halim, L. (2010). Uncovering problems faced by science teachers. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 9, 670-673.https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.12.215
64. Nemadziva, B., Cole, C., & Sexton, S. (2025). Using science communication strategies to close the resource gap in under‐resourced schools: A design‐based study focusing on rural schools in South Africa. Research in Science Education. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s11165-025-10243-3.
65. Nilsson, P., & Driel, J. (2010). Teaching together and learning together: Primary science student teachers’ and their mentors’ joint teaching and learning in the primary classroom. Teaching and Teacher Education, 26(1), 1309-1318.
66. Oğuz, A. (2012). Sınıf öğretmeni adaylarının akademik öz yeterlik inançları. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 2(2), 15-28.
67. Okur, M., & Azar, A. (2011). Fen ve teknoloji dersinde kullanılan alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerine ilişkin öğretmen görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(2), 387-400.
68. Özdemir, H. (2006). İlköğretim okulları 4. ve 5. sınıf fen bilgisi öğretim programlarında karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin öğretmen görüşleri. Yüksek lisans tezi. Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
69. Özkan, G., & Umdu Topsakal, Ü. (2020). The effect of nature education on students’ motivations towards science learning and socialization skills. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(2), 1705-1725.
70. Özmen, H. (2003). Kimya öğretmen adaylarının asit ve baz kavramlarıyla ilgili bilgilerini günlük olaylarla ilişkilendirebilme düzeyleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 11(1), 317-324.
71. Öztürk, M. A., & Erdem, M. (2020). Sınıf öğretmenlerinin iş yükü algısı ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 926-958.
72. Öztürk, N. (2013). Altıncı sınıf fen ve teknoloji dersi ışık ve ses ünitesinde 5E öğrenme modeline dayalı etkinliklerin öğrenme ürünlerine etkisi. Yayınlanmamış doktora tezi.. Gazi Üniversitesi, Ankara.
73. Öztürk, Ş. (2009). İlköğretim 4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji dersinde öğretmenlerin karşılaştığı sorunlar. Yüksek lisans tezi. Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.
74. Palaz, Ş., & Özdemir, A. M. (2022). Fen öğretiminde kullanılan ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarına yönelik sınıf öğretmeni adaylarının değerlendirilmesi. Yüksek lisans tezi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
75. Polacek, K. M., & Keeling, E. L. (2005). Easy ways to promote inquiry in a laboratory course: The power of student questions. Journal of College Science Teaching, 35(1), 52-55.
76. Poling, D. V., Van Loan, C. L., Garwood, J. D., Zhang, S., & Riddle, D. (2022). Enhancing teacher-student relationship quality: A narrative review of school-based interventions. Educational Research Review, 37, 100459. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2022.100459
77. Robinson, J. (2018). Challenges in science education: A practical guide. Routledge.
78. Roehrig, G. H., & Luft, J. A. (2004). Constraints experienced by beginning secondary science teachers in implementing scientific inquiry lessons. International Journal of Science Education, 26(1), 3-24. https://doi.org/10.1080/0950069022000070261
79. Roscoe, A. M., Lang, D., & Sheth, J. N. (1975). Posta anketlerinde takip yöntemleri, anket uzunluğu ve piyasa farklılıkları: Telefon hatırlatıcısının yanıt oranına etkisi. Journal of Marketing, 39(2), 20-27.
80. Rubba, P. A. (1989). An investigation of the semantic meaning assigned to concepts affiliated with STS education and STS instructional practices among a sample of exemplary science teachers. Journal of Research in Science Teaching, 26(8), 687-702.
81. Sağır, Ş. U., Tekin, S., & Karamustafaoğlu, S. (2012). Sınıf öğretmeni adaylarının bazı kimya kavramlarını anlama düzeyleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (19), 112-135.
82. Strat, T. T. S., Henriksen, E. K., & Jegstad, K. M. (2024). Inquiry-based science education in science teacher education: A systematic review. Studies in Science Education, 60(2), 191-249.
83. Swink, R. L., Scanlon, D. G., Naka, A., Gelpi, E., Szyliowicz, J. S., & Arnove, R. F. (2019, June 26). Education. Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/topic/education
84. Şara Hürsoy, P., & Güneş, C. (2019). Dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyal becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1458-1471.
85. Şener, N., & Taş, E. (2016). Öğrencilerin fen bilimlerine ilişkin tutumlarını belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(14), 278-300.
86. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2012). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education.
87. Tavşancıl, E. (2006). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Yayıncılık.
88. Tekbıyık, A., & Akdeniz, A. R. (2008). İlköğretim fen ve teknoloji dersi öğretim programını kabullenmeye ve uygulamaya yönelik öğretmen görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 2(2), 23-37.
89. Temizyürek, K. (2003). Fen öğretimi ve uygulamaları. Nobel Yayıncılık.
90. Tchudi, S. N., & Huerta, M. C. (1983). Teaching writing in the content areas: Middle school/junior high. National Education Association.
91. Timur, B., Timur, S., Özdemir, M., & Şen, C. (2016). İlköğretim fen bilimleri dersi öğretim programındaki ünitelerin öğretiminde karşılaşılan güçlükler ve çözüm önerileri. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(2), 389-402.
92. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli [TYMM]. (2025). Türkiye yüzyılı maarif modeli alan becerileri. https://tymm.meb.gov.tr/beceriler/alan-becerileri
93. Türkmen, H., & Kandemir, E. M. (2018). Öğretmenlerin bilimsel süreç becerileri öğrenme alanı algıları üzerine bir durum çalışması. Journal of European Education, 1(1), 15-24.
94. Türkoğlu, İ., & Dağ, T. (2018). İlköğretimde fen ve teknoloji dersini yürüten öğretmenlerin öğretim sürecinde yaşadıkları sorunlar. Elâzığ ili örneği. Turkish Journal of Educational Studies, 5(3), 99-117.
95. Uğraş, M. (2011). İlköğretim okulu 4. ve 5. sınıf öğretmenlerinin yeni fen ve teknoloji dersi öğretim programı uygulamalarında karşılaştıkları sorunlar. Yüksek lisans tezi. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Elâzığ.
96. Uluçınar, Ş., Doğan, A., & Kaya, O. N. (2008). Sınıf öğretmenlerinin fen öğretimi ve laboratuvar uygulamalarına ilişkin görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(2), 485-494.
97. Varinlioğlu, S., & Bektaş, O. (2025). Challenges faced by science teachers in assessing skills in STEM education. Kapadokya Eğitim Dergisi, 6(1), 97-114.
98. Viadero, D., & Sparks, S. D. (2021). 6 challenges for science educators. Education Week. https://www.edweek.org/teaching-learning/6-challenges-for-science-educators/2021/11
99. Yıldırım, N., & Akgün, Ö. (2015). İlkokul 3. sınıf öğretmenlerinin yenilenen fen bilimleri dersine ilişkin görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 199-218.
100. Yıldırım, H. İ. (2024). Eleştirel düşünme becerilerini temel alan fen öğretiminin 7. sınıf öğrencilerinin başarı ve problem çözme becerilerine etkisi. The Journal of Academic Social Science, 80(80), 325-348.
101. Yıldırım, M. (2019). Fen bilimi öğretiminin amaçları. A. Öztuna Kaplan (Ed.), İlkokulda temel fen bilimleri (ss. 73-90). Nobel Yayınevi.
102. Yeşilyurt, S. (2005). Biyoloji eğitimi öğrencilerinin biyoloji laboratuvar uygulamalarında karşılaştıkları güçlüklerin belirlenmesi üzerine bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(30), 88-96.
103. Zhang, L. (2025). Estimating school and teacher effects on students’ academic performance using multilevel models with three or more levels: A literature review. Discover Education, 4(1), 4.