Boğa sperması motilite parametreleri üzerine dietilheksil fitalatın etkisi
Öz
Dietilheksil fitalat, sert yapılı plastiklere esneklik katmak amacıyla dünya genelinde yaygın bir şeklide kullanılan, çevresel toksik bir kimyasaldır. İçerisinde bulunduğu ve gevşek bağlarla tutunduğu ürünlerden kolayca ayrılarak çevreye yayılan dietilheksil fitalat sindirim, solunum ve deri teması yollarıyla insan ve hayvanların vücuduna geçmekte ve çeşitli toksik etkilere neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, dietilheksil fitalatın boğa sperması üzerine in vitro toksik etkisini, bilgisayarlı sperm analiz sistemi ile araştırmaktır. Boğalardan suni vajen ile elde edilen spermalar, fosfat tampon solüsyonu ile 50x106/ml spermatozoa olacak şekilde sulandırıldı ve dimetil sülfoksitte çözdürülen dietilheksil fitalatın 0, 1, 10, 100, 250 ve 500 µg/ml dozlarına maruz bırakılarak 1, 2, 3 ve 4 saat süreyle 37 °C su banyosu içerisinde inkübe edildi. Her inkübasyon süresinin sonunda kontrol ve deneme gruplarından alınan sperma örneklerinin motilite parametreleri analiz edildi. Yapılan değerlendirme sonucunda, dietilheksil fitalatın çalışmada kullanılan düşük dozlarında, doğrudan spermatozoa üzerine toksik etkisi tespit edilemezken, bu etkinin yüksek konsantrasyonlarda zamanla ve doza bağlı olarak ortaya çıktığı belirlendi. Özellikle 500 µg/ml dietilheksil fitalat maruziyetinin sperma hareketlilik parametrelerinden, ortalama yol hızı ve doğrusal hızı 2. saatten itibaren, total motilite ve progresif motiliteyi ise 3. saatten itibaren kontrol gruplarına göre önemli derecede azalttığı belirlendi (p<0.05). İn vitro olarak elde edilen sonuçlar dietilheksil fitalatın erkek üreme organlarında toksik birikimine bağlı olarak boğalarda spermatogenezisi etkiliye bileceğini yönündedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Andrade AJ, Grande SW, Talsness CE, Gericke C, Grote K, Golombiewski A, et al. A dose response study following in utero and lactational exposure to di-(2-ethylhexyl) phthalate (DEHP): reproductive effects on adult male offspring rats. Toxicology. 2006;228(1):85-97.
- Hannon PR, Flaws JA. The effects of phthalates on the ovary. Front Endocrinol. 2015;6:8.
- NTP-CERHR. NTP-CERHR Monograph on the Potential Human Reproductive and Developmental Effects of Di(2-Ethylhexyl) Phthalate (DEHP). NIH Publication; 2006. Report No.: 06-4476 Contract No.: 06-4476.
- Ceresana. Plasticizers – Study: Market, Analysis, Trends | Ceresana 2016 [updated 2016. Available from: http://www.ceresana.com/en/market-studies/chemicals/plasticizers/.
- ATSDR. ATSDR - ToxFAQs™: Di(2-ethylhexyl)phthalate (DEHP) Agency for Toxic Substances &Diease Registry2002 [updated 2002. Available from: https://www.atsdr.cdc.gov/toxfaqs/TF.asp?id=377&tid=65.
- Lorz PM, Towae FK, Enke W, Jäckh R, Bhargava N, Hillesheim W. Phthalic acid and derivatives. Ullmann's encyclopedia of industrial chemistry. 2007.
- NTP. Report on Carcinogens. Research Triangle Park; 1998.
- Fierens T, Van Holderbeke M, Willems H, De Henauw S, Sioen I. Phthalates in Belgian cow’s milk and the role of feed and other contamination pathways at farm level. Food Chem Toxicol. 2012;50(8):2945-53.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ruhi Kabakçı
*
0000-0001-9131-0933
Türkiye
Abdulkadir Kaya
Bu kişi benim
0000-0001-7903-4358
İlktan Baştan
0000-0001-8155-1960
Türkiye
Seher Şimşek
Bu kişi benim
0000-0002-5468-0844
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2019
Gönderilme Tarihi
23 Ekim 2019
Kabul Tarihi
16 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 4 Sayı: 2
Cited By
New evidence for deleterious effects of environmental contaminants on the male gamete
Animal Reproduction Science
https://doi.org/10.1016/j.anireprosci.2021.106886Assessment of tebuconazole exposure on bovine testicular cells and epididymal spermatozoa
Acta Veterinaria Hungarica
https://doi.org/10.1556/004.2021.00023Impact of Tebuconazole Fungicide on Drone Semen Quality
Turkish Veterinary Journal
https://doi.org/10.51755/turkvetj.1577784