Research Article

Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması

Volume: 64 Number: 64 June 27, 2026
EN TR

Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması

Abstract

Çocuk ve ergenlerde ruh sağlığını değerlendirme ve önlem alma amacıyla okul psikolojik danışmanlarının kullanabileceği pratik, geçerli ve güvenilir ölçme araçlarına gereksinim vardır. Bu araştırmanın amacı, Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye uyarlamasını yaparak geçerlik ve güvenirlik analizini gerçekleştirmektir. Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeği (ÇEDDÖ), dörtlü Likert tipi bir ölçek olup 32 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan çalışmada veri toplama araçları demografik ölçümler ve ÇEDDÖ’dür. Araştırmanın örneklemini 10-17 yaş aralığında 132 kız, 148 erkek, toplam 280 öğrenciyi değerlendiren 45 okul psikolojik danışmanı oluşturmuştur. Veriler, psikolojik danışmanların ÇEDDÖ’yü doldurulması ile elde edilmiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini sınamak için kapsam geçerliği, madde analizi/madde toplam korelasyonlarının sağlanması, açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda ortak varyans yükü 0.30’un altında olan maddeler çıkarılmıştır. Bir maddenin birden çok alt faktöre yüklediği faktör yükleri arasındaki fark 0.1 altında olan maddeler ise analiz dışı bırakılmıştır. Geriye kalan 25 madde, 3 boyut altında toplanarak toplam varyansın %51’ini açıklamıştır. Araştırma sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun çocuk ve ergenlerin davranışlarını değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. Bu ölçme aracının okul psikolojik danışmanlarının çocuk ve ergenlerdeki davranış sorunlarını erken dönemde fark ederek müdahale edip yönlendirmesinde etkili olacağı umulmaktadır.

Keywords

References

  1. Achenbach, T. M. (1991). Integrative guide for the 1991 CBCL/4-8, YSR, and TRF profiles. University of Vermont, Department of Psychiatry.
  2. Achenbach, T. M., Edelbrock, C., & Howell, C. T. (1987). Empirically based assessment of the behavioral/emotional problems of 2- and 3-year-old children. Journal of Abnormal Child Psychology, 15(4), 629–650. https://doi.org/10.1007/BF00917246
  3. Akgün, E. (2010). The evaluation of school guidance services from the perspective of preschool teachers. Elementary Education Online, 9(2).
  4. American Psychological Association. (2022). Externalizing-internalizing. APA Dictionary of Psychology. https://dictionary.apa.org/externalizing-internalizing
  5. Ary, D. V., Duncan, T. E., Duncan, S. C., & Hops, H. (1999). Adolescent problem behavior: The influence of parents and peers. Behaviour Research and Therapy, 37(3), 217–230. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(98)00133-8
  6. Bentler, P. M., & Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88(3), 588–606. https://doi.org/10.1037/0033-2909.88.3.588
  7. Bollen, K. A., & Long, J. S. (Eds.). (1993). Testing structural equation models (Vol. 154). Sage.
  8. Bryan, J., Day-Vines, N. L., Griffin, D., & Moore-Thomas, C. (2012). The disproportionality dilemma: Patterns of teacher referrals to school counselors for disruptive behavior. Journal of Counseling & Development, 90(2), 177–190. https://doi.org/10.1111/j.1556-6676.2012.00023.x

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychological Counseling and Guidance (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 27, 2026

Submission Date

September 19, 2025

Acceptance Date

February 4, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 64 Number: 64

APA
Aydın, N., & Ekşi, H. (2026). Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 64(64), 21-35. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1787374
AMA
1.Aydın N, Ekşi H. Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Marmara Education Journal. 2026;64(64):21-35. doi:10.15285/maruaebd.1787374
Chicago
Aydın, Neslihan, and Halil Ekşi. 2026. “Çocuk Ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik Ve Güvenirlik Çalışması”. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 64 (64): 21-35. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1787374.
EndNote
Aydın N, Ekşi H (June 1, 2026) Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 64 64 21–35.
IEEE
[1]N. Aydın and H. Ekşi, “Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması”, Marmara Education Journal, vol. 64, no. 64, pp. 21–35, June 2026, doi: 10.15285/maruaebd.1787374.
ISNAD
Aydın, Neslihan - Ekşi, Halil. “Çocuk Ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik Ve Güvenirlik Çalışması”. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 64/64 (June 1, 2026): 21-35. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1787374.
JAMA
1.Aydın N, Ekşi H. Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Marmara Education Journal. 2026;64:21–35.
MLA
Aydın, Neslihan, and Halil Ekşi. “Çocuk Ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik Ve Güvenirlik Çalışması”. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 64, no. 64, June 2026, pp. 21-35, doi:10.15285/maruaebd.1787374.
Vancouver
1.Neslihan Aydın, Halil Ekşi. Çocuk ve Ergen Davranış Değerlendirme Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması. Marmara Education Journal. 2026 Jun. 1;64(64):21-35. doi:10.15285/maruaebd.1787374