Anayasa Mahkemesinin Kıdem Tazminatına İlişkin İptal Kararı Sonrasında Basın İş Hukukunda Kıdem Tazminatı

Öz

Basın İş Kanunu 1952 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu Kanunda, iş sözleşmesiyle çalışan gazetecilerin iş sözleşmesinin yapılması, tarafların hak ve borçları ile iş sözleşmesinin sona ermesine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Kanunda gazeteciler bakımından düzenlenen en önemli haklardan biri de kuşkusuz kıdem tazminatıdır. Kıdem tazminatı, iş sözleşmesinin Kanunda öngörülen hallerde sona ermesi halinde belirli bir kıdem süresine sahip olan gazeteciye ödenmesi gereken bir miktar paradır. Basın İş Kanununda gazetecinin kıdem tazminatına hak kazanması için en az beş yıllık kıdeme sahip olması gerektiği öngörülmüştü. Ancak bu düzenleme Anayasa Mahkemesinin 2023 tarihli kararıyla iptal edilmiştir. İptal kararı sonrasında gazetecilerin kıdem tazminatına hak kazanmaları için gereken kıdem süresi ve bu konuda hangi kanun hükmünün uygulanması gerektiğine ilişkin duraksama söz konusu olmuş ve bazı sorular gündeme gelmiştir. Çalışmamızda ilk olarak gazeteci kavramı üzerinde durulmuştur. Ardından, Basın İş Kanununda kıdem tazminatının esasları ele alınmış, son olarak da AYM’nin iptal kararı sonrasında basın iş hukukunda kıdem tazminatının uygulaması hakkında değerlendirmelere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Gazeteci
• Kıdem Tazminatı
• Basın İş Hukuku
• Anayasa Mahkemesi İptal Kararı

Severance Pay in Press Labor Law after the Constitutional Court's Annulment Decision on Severance Pay

Öz

The Press Labor Law entered into force in 1952. This Law regulates the conclusion of the employment contract, the rights and obligations of the parties and the termination of the employment contract for journalists working under an employment contract. One of the most important rights regulated in the Law for journalists is undoubtedly severance pay. Severance pay is a sum of money that must be paid to a journalist with a certain period of seniority in the event of termination of the employment contract in the cases stipulated in the Law. The Press Labor Law stipulated that a journalist must have at least five years of seniority in order to be entitled to severance pay. However, this regulation was annulled by the Constitutional Court in 2023. Following the annulment decision, there has been hesitation regarding the seniority period required for journalists to be entitled to severance pay and which provision of the law should be applied in this regard, and some questions have been raised. In our study, firstly, the concept of journalist is emphasized. Then, the principles of severance pay in the Press Labor Law are discussed, and finally, the application of severance pay in the press labor law after the Constitutional Court's annulment decision is evaluated.

Anahtar Kelimeler

• Journalist
• Severance Pay
• Press Labor Law
• Constitutional Court Cancellation Decision

Kaynakça

1. Akbıyık N ve Koç M, ‘Kıdem Tazminatı Fon Tasarısı Üzerine Düşünceler’ (2010) 1(1) Akademik Yaklaşımlar Dergisi 122-154. Akyiğit E, Kıdem Tazminatı (2. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2010).
2. Altınok Ormancı P, Sürekli Borç İlişkilerinin Haklı Sebeple Feshi (1. Baskı, Vedat Kitapçılık 2011).
3. Arslan Durmuş S, İş Hukukunda Kıdem Kavramı (On İki Levha 2021).
4. Atabek R, İş Akdinin Feshi (Arkadaş Basımevi 1938).
5. Başterzi S, İş İlişkisinin Kurulması, Hükümleri ve İşin Düzenlenmesi Açısından Yargıtay’ın 2009 Yılı Kararlarının Değerlendirilmesi (Yargıtay’ın İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi 2011) (On İki Levha 2011) 1-135.
6. Başterzi S, ‘Kıdem Tazminatı – İşsizlik Sigortası İlişkisi’ (1995) 44(1) (İşsizlik Sigortası).
7. Bohère G, Gazetecilik Mesleği (Çev. N. Süral) (ILO Yayını 1984).
8. Bosnalı Ö, ‘Kıdem Tazminatı Fonu Konusunda Düşünceler’ (2015) 4(8) Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi 76-85.

9. Bozkurt Gümrükçüoğlu Y, ‘Gazeteci Açısından Haklı Nedenle Derhal Fesih Sebepleri ve Çalışma Koşullarında Değişikliğe Dair Bir Yargıtay Kararına İlişkin değerlendirmeler’ (2015) 62 Fasikül 44–50.
10. Bulun TOKKAŞ S, ‘Basın İş Kanunu’nda Kıdem Tazminatı Hakkı: Anayasa Mahkemesi’nin İptal Kararına İlişkin Bir Değerlendirme’ (2024) 19(1) ERÜHFD 149-175.
11. Caniklioğlu N, Türk Borçlar Kanunu-İş Kanunu İlişkisi ve Türk Borçlar Kanununun Bazı Hükümlerinin İş Kanunu Açısından Değerlendirilmesi (10. Yılında İş Kanunu Semineri 2014) (Değerlendirme).
12. Caniklioğlu N, ‘İş İlişkisinin Kurulması, Hükümleri ve İşin Düzenlenmesi’, Yargıtayın 2022 Yılı İş Sözleşmesinin Kurulmasına İlişkin Kararlarının Değerlendirilmesi (1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık 2025).
13. Çelik N, Caniklioğlu N, Canbolat T ve Özkaraca E, İş Hukuku Dersleri (36. Bası Beta 2023).
14. Çil Ş, Gazetecinin İş Güvencesi Uygulaması, Legal İş Hukuku ve Sosyal Uygulama Sorunları (Legal Yayıncılık, 2006).
15. Demir F, İş Hukuku ve Uygulaması (12. Baskı, Albi Yayıncılık 2019).
16. Dönmezer S, Bayraktar K, Basın Hukuku (Beta Yayınevi 2016).
17. Elbir H K, İş Hukuku (9. Baskı, Filiz Kitabevi 1987) 1987.
18. Elbir N, ‘5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun Uyarınca Gazetecilerin Kıdem Tazminatı’ (2024) 26(2) DEÜHFD 1359-1399.
19. Esener T, İş Hukuku (3. Baskı, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları 1978).
20. Giritli İ, Çağdaş Gazeteciliğin Bazı Sorunları (İstanbul Üniversitesi Yayınevi, 1977).
21. Gökçe S, Basın İş Sözleşmesine Göre Gazetecilerin Hakları ve Mesleki Sorunları (1. Baskı, Adalet Yayınları 2010).
22. Gökçek Karaca N, Basın İş Hukuku (Medya Çalışma İlişkileri) (2. Baskı, Seçkin Yayıncılık 2020) (Medya).
23. Gökçek Karaca N, Gazetecinin Basın İş Kanunu’ndan Doğan Hakları ve Sorumlulukları: 5953 Sayılı Basın İş Kanunu ve Uygulaması (Legal Yayıncılık 2010).
24. Göktaş S ve Çil Ş, Basın İş Kanunu (1. Baskı, Turhan Kitabevi 2003).
25. Günay C İ, ‘Kıdem Tazminatının Hukuki Niteliği ve Askerlik Borçlanmasının Kıdem Süresine Etkisi’ (1994) 20(1-2) Yargıtay Dergisi 108-120.
26. Güzel A, ‘3008 Sayılı İş Yasasının Önemi ve Başlıca Hükümleri’ (1986) (35-36) Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi 165-222.
27. İçel K, Kitle İletişim Hukuku (10. Bası, Beta Yayıncılık 2013) 2013.
28. İçel K ve Ünver Y, Kitle Haberleşme Hukuku (8. Baskı, Beta Yayınları 2009).
29. İlkiz F, ‘Basın İş Yasası Tarihi Gelişim ve Başlıca Uygulama Sorunları’ (2004) 1(1) Legal İHSGHD 57-80.
30. Karahisar T, ‘Basın İş Kanunu’na Göre Gazetecilerin Yasal Hakları’ (2008) 13(13) Marmara İletişim Dergisi 6782.
31. Korkmaz F, ‘Basın İş Hukuku Açısından Bireysel İş İlişkisinin Sona Ermesi ve Kıdem Tazminatı’ (2004) (19) İÜİFD 55-68.
32. Köme Akpulat A, ‘Gazetecinin Başka İşte Çalışma Serbestisi ve Sınırları: Basın İş Kanunu’nun 13. Maddesi Kapsamında Bir İnceleme’ (2019) 10(1) İnÜHFD 224-236.
33. Mollamahmutoğlu H, Astarlı M ve Baysal U, İş Hukuku (7. Baskı LYKEION Yayıncılık 2022).
34. Narmanlıoğlu Ü, Türk Hukukunda Kanundan Doğan Kıdem Tazminatı (Fakülteler Matbaası 1973).
35. Narmanlıoğlu Ü, ‘Gazeteciye Kıdem Tazminatı Talep Hakkı Sağlayan Sona Erme Durumları Üzerinde Düşünceler’ (2017) 19(Özel Sayı Prof. Dr. Şeref ERTAŞ’a Armağan) DEÜHFD 1719-1751 (Gazeteci).
36. Nazlı S, ‘Karar İncelemesi: Kanundan Doğan Çalışma Kıdem Tazminatı İlişkisi’ (2017) 4(1) İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 123-140.
37. Oğuzman M K, ‘Gazetecilerin Mesleki ve Sosyal Hakları ve Bunların Korunması’ (1966) 32(2-4) İstanbul Hukuk Mecmuası 858-883.
38. Okay S N, Basın Sanayiinde Çalışma Mevzuatı Prensipleri Sosyal Siyaset Konferansları (Fakülteler Matbaası 1970).
39. Öke M K, Gazeteci: Türkiye’de Basın Çalışanları Üzerine Bir İnceleme (Çağdaş Gazeteciler Derneği Yayınları 1994).
40. Özek Ç, ‘Basın Hukukumuza Göre Fikir İşçileri ile İşverenler Arasındaki Hukuki Münasebet’ (1962) 28(1) İÜHFM 60-99.
41. Saymen F H, Türk İş Hukuku (Hak Kitabevi 1956).
42. Sevimli A, ‘Basın İş Kanununda Kıdem Tazminatı’ (2000) 2(1) Sıra 2 N 90, İş Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi (Kıdem Tazminatı).
43. Sızmazoğlu T: İş Akdinin Feshi ve Kıdem Tazminatı (Halk Basımevi 1953).
44. Sümer H H, Bireysel Basın İş Hukuku (4. Baskı, Seçkin Yayınevi 2024).
45. Süzek S ve Başterzi S, İş Hukuku (24. Baskı, Beta Yayıncılık 2024).
46. Şakar M, Basın İş Hukuku (Gazetecilerin Çalışma İlişkileri) (1. Baskı, Beta Yayınevi 2002) (Basın İş Hukuku).
47. Şakar M, Gazetecilik Sözleşmesinin Sona Ermesi, İhbar ve Kıdem Tazminatı, Basın İş Hukuku Genel Esasları ve Uygulama Sorunları (Legal Yayıncılık 2006) (Gazetecilik).
48. Şakar M, Kıdem Tazminatı ve Kıdem Tazminatı Fonu, Emeğin Hukuku Kurultayı, TBB tarafından 27-28 Mayıs 2015’te Ankara’da düzenlenen seminer yayını (Şen Matbaa 2016).
49. Şuğle M A, İş Hukuku Açısından Gazeteci (1. Baskı, ÇGD Yayınları 2001) 2001 (Gazeteci).
50. Şuğle M A, Basın İş Kanununun Kişi Bakımından Kapsamı, Gazeteci Kavramı ve İş Sözleşmesinin Kurulması, Basın İş Hukuku Genel Esasları ve Uygulama Sorunları (Legal Yayıncılık 2006).
51. Tokgöz O, Temel Gazetecilik (Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları 1981).
52. Tuncay A C, Hukuki Yönden Basında İşçi-İşveren İlişkileri (Evrim Basım Yayım Dağıtım 1989).
53. Tunçomağ K ve Centel T, İş Hukukunun Esasları (Beta Yayınları 2018).
54. Uçum M ve Karataş H, ‘Başlıca Esasları Yönünden İş Kanunu-Basın İş Kanunu Karşılaştırması’ (2007) 4(14) Legal İHSGHD 575 – 604.
55. Uzun, B, ‘“Kıdem Tazminatı Fonu” Yerine “Kıdem Tazminatı Garanti Fonu” Oluşturulmalıdır’ (2013) (100) Toprak İşveren Dergisi 4-7.
56. Yürekli S, Türk Borçlar Kanununa Göre Hizmet Sözleşmesinin Sona Ermesi (Seçkin Yayınevi 2016).