TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Zeki Uysal

doi:10.18771/mdergi.1038098

TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Abstract

Ülkemiz gibi yargı ayrılığını benimsemiş olan ülkelerde içtihat aykırılığının ortaya çıkması doğal karşılansa da aykırı içtihatlar nedeniyle oluşan hukuki belirsizliğin sürüp gitmesi, sonuçta yargıya güveni zedeleyeceğinden kabul edilemez. Bu durum, içtihadî nitelik taşıyan idari yargı açısından, dramatik sonuçlara yol açacak niteliktedir. İdari yargı sistemimizde içtihat aykırılıklarını giderici bir mekanizma olarak içtihatların birleştirilmesi müessesesine Danıştay dava daireleri ile kurul kararları yönünden 90 yıldır başvurulmaktadır. Temmuz/2016’da istinaf sisteminin faaliyete geçirilmesiyle idari yargı uyuşmazlıklarının büyük kısmının bölge idare mahkemelerinin verdiği kararlarla kesinleştiği düşünüldüğünde, aynı/benzer uyuşmazlıklar açısından Danıştay ve istinaf kararları arasında aykırılığın oluşması kaçınılmazdır. Bölge idare mahkemesi kararları arasındaki içtihat aykırılığının giderilmesi amacıyla yürürlüğe konulan mekanizma da sadece giderici yönüyle devrededir. İçtihat aykırılığını önleyici mekanizmalar henüz aykırılığın doğmadığı bir aşamada sorunu kaynağında çözme yetisine sahip olduğundan, giderici mekanizmalara kıyasla içtihat aykırılığından doğan hukuki sorunların çözümünde daha etkindirler. Bu itibarla, iyi uygulama örnekleri göz önünde bulundurularak öncelikle içtihat aykırılığını önleyecek etkin mekanizmaların idari yargı düzenimize kazandırılması, üzerine kafa yorulan bir meseledir. Bu mekanizmaların entegrasyonu ve iyi uygulama örnekleri, bundan sonraki süreçte meselenin hukuk sistemimizde işgal edeceği yer ve boyutla doğrudan ilgilidir. Ayrıca, yalnızca aykırılıkları giderici yönüyle uygulamadaki her iki sistemin daha etkin bir çözüm mekanizmasına büründürülmesi için mevzuat değişikliği yapılması da elzemdir.

Keywords

References

AKINCI Müslüm, İsveç İdare Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, 2014.
AKYILDIZ Ali, “İstinafa İlkesel Bakmak” Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (147. Yıl), Ankara, 2015, s.11-32.
ARSLAN Ahmet, “Danıştay Başsavcılığı ve Danıştay Savcılığı”, Danıştay Dergisi, Y.2019, S.151, s.7-45.
AYKIN Yunus / EMİROĞLU Ulya, “Temyiz Yoluna Başvuruda Süzgeç Usulü TEMYİZ İZNİ”, Danıştay Başkanlığı İdari Yargı Komisyonu Çalışmaları, 1. Dönem (2017 - 2018), Danıştay Yayınları No:95, Ankara, 2018, s.73-81.
BEREKET Zuhal / DEMİRKOL Selami, “İdari Yargıda Savcılık Kurumu - İdarenin Yargısal Denetimde Ekinliğinin Sağlanması Yolunda Somut Bir Öneri”, Danıştay Dergisi, Y.26, S.90, s.25-52.
DURAN Lütfi, “Yüksek Mahkemeler Arasında İçtihad Uyuşmazlığı”, Mukayeseli Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cezaevi Matbaası, İstanbul, 1967, s.9-27.
EKMEKÇİ Yalçın / ALTINDAĞ Samet, “İdari Yargılama Usulünde Grup Dava”, Danıştay Başkanlığı İdari Yargı Komisyonu Çalışmaları, 2. Dönem (2018 - 2019), Danıştay Yayınları No:107, Ankara, 2019, s.35-39.
ERKAN Fikret, “İsveç İdari Yargı Sistemi (İdari İstinaf Sistemi) ve Analizi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Y.4, S.12, s.99-130.

GÜLAN Aydın, “Bireysel Başvuru Kararlarının Türk İdari Yargısına Etkisi”, Anayasa Yargısı, Y.2018, S.35, s.105-120, (“Bireysel Başvuru”).
GÜLAN Aydın, “Ülkemizdeki Kanuni Düzenlemeleri Sonrasında İstinaf Kanun Yolu Hakkında Yeniden ve Farklı Düşünmek”, Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (148. Yıl), Ankara, 2016, s.19-27, (“Ülkemizdeki Kanuni”).
GÜLER Murteza, “İçtihat Aykırılıklarının Giderilmesinde Önleyici ve Giderici Mekanizmaların Güçlendirilmesi”, Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (151. Yıl), Ankara, 2019, s.181-190.
GÜLER Murteza / YURDAKÖK Murat Haki / EMİROĞLU Ulya, “İdari Yargıda İçtihat Farklılıkları Sorunu ve Çözüm Önerileri”, Danıştay Başkanlığı İdari Yargı Komisyonu Çalışmaları, 2. Dönem (2018 - 2019), Danıştay Yayınları No:107, Ankara, 2019, s.19-33.
HECKSHER Sten, “İstinafın İşleyişinde İzin Sistemi ve Danıştay’ın Rolü”, İdari Yargıda İstinaf Semineri, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İle İsveç Krallığı Ulusal Mahkeme Yönetimi Arasında Yargı Alanında İş Birliği Programı, Antalya, 2009, s.139-155.
HIRSCHFELDT Johan, “İsveç İdari İstinaf Örneği”, İdari Yargıda İstinaf Semineri, Türkiye Cumhuriyeti Adalet Bakanlığı İle İsveç Krallığı Ulusal Mahkeme Yönetimi Arasında Yargı Alanında İş Birliği Programı, Antalya, 2009, s.78-91.
KAYHAN Fahrettin, “Özel Hukuk Uygulamasında Yargı İçtihatlarının ve İçtihadı Birleştirme Kararlarının Normatif Gücü”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S.2, s.341-363.
ODYAKMAZ Zehra, “İdari Yargılama Usulü Kanununun 30.Yılında İdari Yargı Sempozyumu”, 09.03.2012, Ankara Barosu-Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Y.2013, Ankara Barosu Başkanlığı, s.187-237.
ÖZKAN Gürsel, “Yargıya Güven Sağlanması İhtiyacı”, Danıştay Dergisi, S.151, 2019, s.47-93.
SANCAKDAR Oğuz, “İdari Yargılama Usulünde İvedi Yargılama ve Grup Davaları”, Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (146. Yıl), Ankara, 2014, s.109-198.
SEMİZ İmran, Türk Vergi Yargılaması Hukukunda İstinaf, Doktora Tezi, İstanbul, 2020.
SEZGİNER Murat, “İdari Yargıda İçtihat Aykırılıklarının Giderilmesinde Danıştay’ın İçtihat Mahkemesi Rolünün Önemi”, Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (151. Yıl), Ankara, 2019, s.167-180, (“İdari Yargıda İçtihat”).
SEZGİNER Murat, “İdari Yargıda İstinaf İncelemesinin Esasları ile İstinaf Uygulamasında İçtihat Aykırılıkları Sorunu ve Çözüm Yolları”, Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (150. Yıl), Ankara, 2018, s.111-134, (“İdari Yargıda İstinaf”).
SEZGİNER Murat, “İdari Yargılama Hukukunda Yargılamanın Hızlandırılması Tartışmaları ve ‘Grup Dava’ Uygulaması” Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (146. Yıl), Ankara, 2014, s.199-217, (“İdari Yargılama Hukukunda”).
TUNCAY Aydın H. / ÖZDEŞ Orhan / BAŞPINAR Recep, “Danıştayın Tarihçesi”, Yüzyıl Boyunca Danıştay, Ankara, 1968.
TÜRKOĞLU ÜSTÜN Kamile, “Alman İdari Yargılama Usulünde Grup Dava Uygulaması”, Memleket Siyaset Yönetim (MSY), C.10, S.24, s.112-123.
YILDIRIM Turan, “İdari Yargıda İçtihat Farklılıkları Sorunu ve Çözüm Önerileri”, Danıştay ve İdari Yargı Günü Sempozyumu (149. Yıl), Ankara 2017, s.137-153.
YILMAZ Harun, Türk İdare Hukukunda İdari İstikrar İlkesi, Doktora Tezi, İstanbul, 2019.
YILMAZOĞLU Yunus Emre, “İçtihat Farklılıklarının Temel Hak ve Özgürlükler Yönünden Değerlendirilmesi”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Y.7, S.13, Ankara, 2019, s.551-622.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context

Journal Section

Other

Authors

Zeki Uysal ^* This is me
0000-0002-4861-025X
Türkiye

Publication Date

December 17, 2021

Submission Date

September 15, 2021

Acceptance Date

December 1, 2021

Published in Issue

Year 2021 Number: 18

DOI

https://doi.org/10.18771/mdergi.1038098

IZ

https://izlik.org/JA69YL85RB

Cite

RIS / Bibtex

APA

Uysal, Z. (2021). TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 18, 417-455. https://doi.org/10.18771/mdergi.1038098

AMA

1.Uysal Z. TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi. 2021;(18):417-455. doi:10.18771/mdergi.1038098

Chicago

Uysal, Zeki. 2021. “TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ”. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, nos. 18: 417-55. https://doi.org/10.18771/mdergi.1038098.

EndNote

Uysal Z (December 1, 2021) TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 18 417–455.

IEEE

[1]Z. Uysal, “TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, no. 18, pp. 417–455, Dec. 2021, doi: 10.18771/mdergi.1038098.

ISNAD

Uysal, Zeki. “TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ”. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi. 18 (December 1, 2021): 417-455. https://doi.org/10.18771/mdergi.1038098.

JAMA

1.Uysal Z. TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi. 2021;:417–455.

MLA

Uysal, Zeki. “TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ”. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, no. 18, Dec. 2021, pp. 417-55, doi:10.18771/mdergi.1038098.

Vancouver

1.Zeki Uysal. TÜRK İDARİ YARGISINDA İÇTİHAT AYKIRILIĞININ ÖNLENMESİ VE GİDERİLMESİNE YÖNELİK ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi. 2021 Dec. 1;(18):417-55. doi:10.18771/mdergi.1038098

Cited By

İDARİ YARGIDA KANUN YOLLARINDAKİ İÇTİHAT FARKLILIKLARININ HUKUKİ GÜVENLİK İLKESİ KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.33629/auhfd.1185211

İMAR HUKUKU YÖNÜNDEN SERALI ŞEHİRLEŞME

Türkiye Adalet Akademisi Dergisi

https://doi.org/10.54049/taad.1328423