Farklı çinko form ve dozlarının mısırın kuru madde verimi üzerine etkisi
Abstract
Çinko eksikliğinden kaynaklı bitkisel verimde önemli düşüşlerin olduğu bildirilmiştir. Bu düşüşlere karşılık alınabilecek en etkin yöntemlerden bir tanesi Zn gübrelemesidir. Bitkinin Zn kullanım etkinliğinde, uygulanan gübrenin Zn dozu ve formunun önemli olduğu düşünülmektedir. Bu amaçla, sera koşullarında artan dozlarda [0 (kontrol), 0.2, 1, 5 mg kg-1] ve farklı formlarda (ZnO, ZnSO4.7H2O, Zn-EDTA, ZnCl2) Zn uygulamalarının mısır bitkisinin büyüme, yeşil aksam SPAD değeri, kuru madde verimi, Zn konsantrasyonu ve Zn içeriği üzerine etkisi belirlenmiştir. Denemede elde edilen bulgulara göre, Zn noksanlığından kaynaklı verim kayıplarının olduğu buna karşılık Zn uygulamasının söz konusu verim kayıplarının önüne geçtiği saptanmıştır. Çinko uygulamasından kaynaklı verim artış oranlarının %9 ile %191 arasında değiştiği, kontrol uygulamasına göre en belirgin artışların 1 ve 5 mg kg-1 Zn uygulamalarında olduğu bulunmuştur. Bu artış oranları üzerine uygulanan Zn formunun da önemli olabildiği belirlenmiştir. Özellikle en düşük Zn uygulama dozu olan 0.2 mg kg-1’da kontrol uygulamasına göre ZnO’den kaynaklı yeşil aksam kuru madde verim artışı %11 elde edilirken bu değer Zn-EDTA, ZnCl2 ve ZnSO4.7H2O için sırasıyla %139, %101 ve %49 olarak saptanmıştır. Çinko uygulamaları, bitkinin yeşil aksam kuru madde veriminde olduğu gibi yeşil aksam Zn konsantrasyonunu da arttırmıştır. Bu artışlarda, Zn uygulama dozunun önemli olduğu buna karşılık uygulanan gübre formunun önemli bir farklılık yaratmadığı belirlenmiştir. Benzer bulgular bitki başına Zn alınım miktarında da elde edilmiştir. Sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde en etkin Zn uygulama dozunun 1 mg kg-1 olduğu, bunun dışında Zn formları içinde bitkinin büyümesinde ve Zn kullanım etkinliğinde en etkin formun Zn-EDTA olduğu, bunu sırasıyla ZnCl2, ZnSO4.7H2O ve ZnO’in izlediği görülmüştür.
Keywords
References
- Aktaş H, Abak K, Öztürk L, Çakmak İ (2006) The effect of zinc on growth and shoot concentrations of sodium and potassium in pepper plants under salinity stress. Turkish Journal Agriculture Forestry 30: 407-412.
- Alloway BJ (2009) Soil factors associated with zinc deficiency in crops and humans. Environmental Geochemistry and Health 31(5): 537-548.
- Bagci SA, Ekiz H, Yilmaz, A, Cakmak, I (2007) Effects of zinc deficiency and drought on grain yield of field-grown wheat cultivars in Central Anatolia. Journal of Agronomy & Crop Science 193: 198-206.
- Bouyoucos GJ (1951) A Recalibration of hydrometer for making mechanical analysis of soil. Agronomy Journal 43: 434-437.
- Cakmak I (2008) Enrichment of cereal grains with zinc: agronomic or biofortification. Plant Soil 302(1-2): 1-17.
- Cakmak I, Kalayci M, Kaya Y, Torun AA, Aydin N, Wang Y, Arisoy Z, Erdem H, Yazici A, Gokmen O, Ozturk L, Horst WJ (2010) Biofortification and localization of zinc in wheat grain. Journal of Agricultural & Food Chemistry 58: 9092-9102.
- Cakmak I, Kutman UB (2018) Agronomic biofortification of cereals with zinc: A review. European Journal of Soil Science 69: 172-180.
- Cevizcioğlu Ö (2012) Değişik çinko formlarının ekmeklik buğdayda verim ve tane çinko konsantrasyonu üzerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Namık Kemal Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekirdağ.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Agricultural Engineering
Journal Section
Research Article
Authors
Ebru Duymuş
*
0000-0002-2213-2560
Türkiye
Murat Gencer
0000-0002-5779-5073
Türkiye
Oğuzhan Aydın
This is me
0000-0002-0034-1396
Türkiye
Reyhan Yerlikaya
This is me
0000-0001-5044-2390
Türkiye
M.bülent Torun
0000-0002-7701-8298
Türkiye
Publication Date
April 1, 2020
Submission Date
October 21, 2019
Acceptance Date
January 14, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 33 Number: 1
