Research Article

Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği

Volume: 11 Number: 2 June 26, 2025
EN TR

Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği

Abstract

Şabut balığı (Arabibarbus grypus Heckel, 1843), Siirt yöresinde beğenilerek tercih edilen bir balık türüdür. Balıkçılardan alınan örneklerdeki hesaplamalar, kas dokularının yağ asidi verilerine dayanarak yapılmıştır. İnsan sağlığına yararlı h/H, %2.65-2.71; sağlığı geliştiren indeks HPI, %2.82-4.23 ve besleyici değer indeksi BDİ (NVI) ise %1.93-2.05 arasında olduğu kaydedilmiştir. Balığın profil indeks değeri PI %6.28, Fulton katsayısı (FC) %1.23; kalite indeks (Kiselev) değeri QI ise %2.04 olarak belirlenmiştir. TI (kalınlık indeksi) %78.52, FI (fleshy) indeksi ise %20.06 olarak hesaplanmıştır. Ocak-Kasım aylarındaki (2023) doymuş yağ asidi (SFA) %23.82-%34.53; tekli doymamış yağ asidi MUFA %45.96 - %51.49 ve çoklu doymamış asidi (PUFA) ise %22.63- %30.50 arasında değişkenlik göstermiştir. Tüm yıldaki Omega n3/n6 ortalaması 1.33’tür. Sanojenik indeks değerlerinden AI (Aterojenik indeks) %0.40–0.45 ve TI (Trombojenik indeks) ise %0.35 – 0.42 arasında olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre Şabut balığı (A.grypus), insan sağlığı açısından yarayışlı olduğu sonucuna varılmıştır.

Keywords

References

  1. Ahmed, I., Jan, K., Fatma, S., & Dawood, M.A. (2022). Muscle proximate composition of various food fish species and their nutritional significance: A review. Journal of Animal Physiology and Ani-mal Nutrition, 106(3): 690-719. https://doi.org/10.1111/jpn.13711
  2. Ainiwaer, T., Babaoğlu, A.S., Unal, K., & Karakaya, M. (2025). A comprehensive study of the fatty acid composition, thermal and some physicochemical properties of abdominal and subcutaneous fats of Linda, Mast and Turkish geese. Tropical Animal Health and Production, 57(1): 1. https://doi.org/10.1007/s11250-024-04248-9
  3. Aydın, E., Özdemir, N.Ş., & Sökmen, T.Ö. (2024). Çaltıcak (Taşkısığı) Gölü (Sakarya, Türkiye) Balık Türlerinin Boy-ağırlık İlişkileri ve Kondisyon Faktörleri. Acta Aquatica Turcica, 20(4): 298-311. https://doi.org/10.22392/actaquatr.1451579
  4. Aysondu, H., Özyürek, S., & Türkyılmaz, D. (2022). Comparative Study between Ewe and Goats Milk Fatty Acid Profile and Some Healthy Index in the First 30 Days of Lactation. Van Veterinary Jo-urnal, 33(1): 31-35. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1068512
  5. Başusta, A., & Girgin, H. (2023). Murat Nehri’nde yaşayan Acanthobrama marmid (Heckel, 1843)’in balık boyu-otolit boyutları arasındaki ilişki. Ecological Life Sciences, 18 (4): 135-145. http://dx.doi.org/10.12739/NWSA.2023.18.4.5A0198
  6. Bayar, İ., İnci, A., Aypak, S.Ü., & Bildik, A. (2021). Büyük Menderes Nehri’nde (Aydın) Yaşayan İki Tatlı Su Balığı Türünün Kas Dokularındaki Total Yağ Asidi Kompozisyonunun Araştırılması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 24(2): 260-266. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.723089
  7. Bektas, Y., Aksu, I., Kalaycı, G., & Bayçelebi, E. (2020). Low genetic diversity in Turkish populations of wels catfish Silurus glanis L., 1758 (Siluridae, Pisces) revealed by mitochondrial control re-gion sequences. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 20(10): 767-776. https://doi.org/10.4194/1303-2712-v20_10_06
  8. Bengü, A. Ş. (2024). Keban baraj gölünden yakalanan gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss)’ nın bazı besin içeriğinin değerlendirilmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 11(2): 321-329. https://doi.org/10.30910/turkjans.1390700

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Hydrobiology, Ecology (Other), Fish Biology, Fisheries Technologies

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 26, 2025

Submission Date

January 30, 2025

Acceptance Date

May 16, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 11 Number: 2

APA
Bozkurt, R., Yüksel, A. Y., & Dörtbudak, M. Y. (2025). Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi, 11(2), 201-211. https://doi.org/10.58626/memba.1728318
AMA
1.Bozkurt R, Yüksel AY, Dörtbudak MY. Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi. 2025;11(2):201-211. doi:10.58626/memba.1728318
Chicago
Bozkurt, Ramazan, A. Yusuf Yüksel, and Muhammed Yaşar Dörtbudak. 2025. “Şabut Balığının (Arabibarbus Grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık Ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği”. MEMBA Su Bilimleri Dergisi 11 (2): 201-11. https://doi.org/10.58626/memba.1728318.
EndNote
Bozkurt R, Yüksel AY, Dörtbudak MY (June 1, 2025) Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi 11 2 201–211.
IEEE
[1]R. Bozkurt, A. Y. Yüksel, and M. Y. Dörtbudak, “Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği”, MEMBA Su Bilimleri Dergisi, vol. 11, no. 2, pp. 201–211, June 2025, doi: 10.58626/memba.1728318.
ISNAD
Bozkurt, Ramazan - Yüksel, A. Yusuf - Dörtbudak, Muhammed Yaşar. “Şabut Balığının (Arabibarbus Grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık Ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği”. MEMBA Su Bilimleri Dergisi 11/2 (June 1, 2025): 201-211. https://doi.org/10.58626/memba.1728318.
JAMA
1.Bozkurt R, Yüksel AY, Dörtbudak MY. Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi. 2025;11:201–211.
MLA
Bozkurt, Ramazan, et al. “Şabut Balığının (Arabibarbus Grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık Ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği”. MEMBA Su Bilimleri Dergisi, vol. 11, no. 2, June 2025, pp. 201-1, doi:10.58626/memba.1728318.
Vancouver
1.Ramazan Bozkurt, A. Yusuf Yüksel, Muhammed Yaşar Dörtbudak. Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi. 2025 Jun. 1;11(2):201-1. doi:10.58626/memba.1728318

Founded in 2013 as the "Menba Kastamonu University Faculty of Fisheries Journal," our journal continues to be published as the "MEMBA Journal of Water Sciences."
-----------
MEMBA Journal of Water Sciences is an international, peer-reviewed, open-access scientific journal published by Kastamonu University. The journal aims to encourage the publication of fundamental and applied scientific research related to aquatic sciences and water resources, strengthen interdisciplinary scientific communication, and increase knowledge in this field. The journal began publishing continuously in 2026 and only accepts original articles, short notes, technical notes, reports, and reviews in English.

MEMBA Water Sciences Journal
TRDizin, SOBIAD, ASCI, CAB Direct, Google Scholar, Paperity, Asosindex, Academic Journal Index, CNKI Scholar
----------
Submitting a plagiarism similarity report is mandatory when uploading an article to our journal, and the plagiarism similarity rate in this report must be below 30%. Authors must submit this report when uploading their article.
Articles uploaded to our journal must include abstracts in both Turkish and English.