Araştırma Makalesi

Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği

Cilt: 11 Sayı: 2 26 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği

Öz

Şabut balığı (Arabibarbus grypus Heckel, 1843), Siirt yöresinde beğenilerek tercih edilen bir balık türüdür. Balıkçılardan alınan örneklerdeki hesaplamalar, kas dokularının yağ asidi verilerine dayanarak yapılmıştır. İnsan sağlığına yararlı h/H, %2.65-2.71; sağlığı geliştiren indeks HPI, %2.82-4.23 ve besleyici değer indeksi BDİ (NVI) ise %1.93-2.05 arasında olduğu kaydedilmiştir. Balığın profil indeks değeri PI %6.28, Fulton katsayısı (FC) %1.23; kalite indeks (Kiselev) değeri QI ise %2.04 olarak belirlenmiştir. TI (kalınlık indeksi) %78.52, FI (fleshy) indeksi ise %20.06 olarak hesaplanmıştır. Ocak-Kasım aylarındaki (2023) doymuş yağ asidi (SFA) %23.82-%34.53; tekli doymamış yağ asidi MUFA %45.96 - %51.49 ve çoklu doymamış asidi (PUFA) ise %22.63- %30.50 arasında değişkenlik göstermiştir. Tüm yıldaki Omega n3/n6 ortalaması 1.33’tür. Sanojenik indeks değerlerinden AI (Aterojenik indeks) %0.40–0.45 ve TI (Trombojenik indeks) ise %0.35 – 0.42 arasında olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre Şabut balığı (A.grypus), insan sağlığı açısından yarayışlı olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmed, I., Jan, K., Fatma, S., & Dawood, M.A. (2022). Muscle proximate composition of various food fish species and their nutritional significance: A review. Journal of Animal Physiology and Ani-mal Nutrition, 106(3): 690-719. https://doi.org/10.1111/jpn.13711
  2. Ainiwaer, T., Babaoğlu, A.S., Unal, K., & Karakaya, M. (2025). A comprehensive study of the fatty acid composition, thermal and some physicochemical properties of abdominal and subcutaneous fats of Linda, Mast and Turkish geese. Tropical Animal Health and Production, 57(1): 1. https://doi.org/10.1007/s11250-024-04248-9
  3. Aydın, E., Özdemir, N.Ş., & Sökmen, T.Ö. (2024). Çaltıcak (Taşkısığı) Gölü (Sakarya, Türkiye) Balık Türlerinin Boy-ağırlık İlişkileri ve Kondisyon Faktörleri. Acta Aquatica Turcica, 20(4): 298-311. https://doi.org/10.22392/actaquatr.1451579
  4. Aysondu, H., Özyürek, S., & Türkyılmaz, D. (2022). Comparative Study between Ewe and Goats Milk Fatty Acid Profile and Some Healthy Index in the First 30 Days of Lactation. Van Veterinary Jo-urnal, 33(1): 31-35. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1068512
  5. Başusta, A., & Girgin, H. (2023). Murat Nehri’nde yaşayan Acanthobrama marmid (Heckel, 1843)’in balık boyu-otolit boyutları arasındaki ilişki. Ecological Life Sciences, 18 (4): 135-145. http://dx.doi.org/10.12739/NWSA.2023.18.4.5A0198
  6. Bayar, İ., İnci, A., Aypak, S.Ü., & Bildik, A. (2021). Büyük Menderes Nehri’nde (Aydın) Yaşayan İki Tatlı Su Balığı Türünün Kas Dokularındaki Total Yağ Asidi Kompozisyonunun Araştırılması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 24(2): 260-266. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.723089
  7. Bektas, Y., Aksu, I., Kalaycı, G., & Bayçelebi, E. (2020). Low genetic diversity in Turkish populations of wels catfish Silurus glanis L., 1758 (Siluridae, Pisces) revealed by mitochondrial control re-gion sequences. Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences, 20(10): 767-776. https://doi.org/10.4194/1303-2712-v20_10_06
  8. Bengü, A. Ş. (2024). Keban baraj gölünden yakalanan gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss)’ nın bazı besin içeriğinin değerlendirilmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 11(2): 321-329. https://doi.org/10.30910/turkjans.1390700

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hidrobiyoloji, Ekoloji (Diğer), Balık Biyolojisi, Su Ürünleri Teknolojileri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

30 Ocak 2025

Kabul Tarihi

16 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bozkurt, R., Yüksel, A. Y., & Dörtbudak, M. Y. (2025). Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi, 11(2), 201-211. https://doi.org/10.58626/memba.1728318
AMA
1.Bozkurt R, Yüksel AY, Dörtbudak MY. Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi. 2025;11(2):201-211. doi:10.58626/memba.1728318
Chicago
Bozkurt, Ramazan, A. Yusuf Yüksel, ve Muhammed Yaşar Dörtbudak. 2025. “Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği”. MEMBA Su Bilimleri Dergisi 11 (2): 201-11. https://doi.org/10.58626/memba.1728318.
EndNote
Bozkurt R, Yüksel AY, Dörtbudak MY (01 Haziran 2025) Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi 11 2 201–211.
IEEE
[1]R. Bozkurt, A. Y. Yüksel, ve M. Y. Dörtbudak, “Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği”, MEMBA Su Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 2, ss. 201–211, Haz. 2025, doi: 10.58626/memba.1728318.
ISNAD
Bozkurt, Ramazan - Yüksel, A. Yusuf - Dörtbudak, Muhammed Yaşar. “Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği”. MEMBA Su Bilimleri Dergisi 11/2 (01 Haziran 2025): 201-211. https://doi.org/10.58626/memba.1728318.
JAMA
1.Bozkurt R, Yüksel AY, Dörtbudak MY. Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi. 2025;11:201–211.
MLA
Bozkurt, Ramazan, vd. “Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği”. MEMBA Su Bilimleri Dergisi, c. 11, sy 2, Haziran 2025, ss. 201-1, doi:10.58626/memba.1728318.
Vancouver
1.Ramazan Bozkurt, A. Yusuf Yüksel, Muhammed Yaşar Dörtbudak. Şabut balığının (Arabibarbus grypus Heckel, 1843) Lipit Sağlık ve Besin Kalite İndeksleri Değerlendirmesi: Uluçay Suyu (Siirt) Örneği. MEMBA Su Bilimleri Dergisi. 01 Haziran 2025;11(2):201-1. doi:10.58626/memba.1728318

"Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi" olarak 2013'te kurulan dergimiz,
"MEMBA Su Bilimleri Dergisi" olarak yayın hayatına devam etmektedir.
-----------
MEMBA Su Bilimleri Dergisi, Kastamonu Üniversitesi tarafından yayımlanan, uluslararası, hakemli ve açık erişimli bilimsel bir dergidir. Dergi, sucul bilimler ve su kaynaklarına ilişkin temel ve uygulamalı bilimsel araştırmaların yayımlanmasını teşvik etmeyi, disiplinler arası bilimsel iletişimi güçlendirmeyi ve bu alandaki bilgi birikimini artırmayı amaçlamaktadır. Dergi 2026 yılından itibaren sürekli yayın modelinde yayıncılık yapmaya başlamış olup, sadece İngilizce orjinal makaleler, kısa notlar, teknik notlar, raporlar ve derlemelere yer verir.

MEMBA Su Bilimleri Dergisi
TRDizin, SOBIAD, ASCI, CAB Direct, Google Scholar, Paperity, Asosindex, Academic Journal Index, CNKI Scholar
dizinlerinde taranmaktadır.
----------
Dergimize makale yükleme sırasında intihal benzerlik raporu yüklemek zorunlu ve bu raporun intihal benzerlik oranının % 30'un altında olması gerekmektedir. Bu raporu yazarlar makale yükleme sırasında göndermelidir.
Dergimize yüklenen makalelerde Türkçe ve İngilizce özetlerin bulunması zorunludur.