Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme

Zeynep Karataş; Öner Çelikkaleli

doi:10.17860/mersinefd.402052

Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme

Abstract

Çalışmada beliren yetişkinler arasında görülen intihar olasılığının stresle baş etme ve öfke ile ilişkili olup olmadığı incelenerek, intihar olasılığının stresle baş etme becerileri ve öfke tarafından ne derece yordanıp yordanmadığının belirlenmesi ve intihar olasılığının cinsiyet açısından farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, ilişkisel tarama modeline dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu batı illerinde iki farklı üniversitenin Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören beliren yetişkinlerden, gönüllülük esasına dayalı olarak belirlenen 149 (%63.4) kadın ve 86 (%36.6) erkek toplam 235 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada intihar olasılığını belirlemek için Cull ve Gill tarafından geliştirilen, Atlı, Eskin ve Dereboy tarafından Türkçeye uyarlanan İntihar Olasılığı Ölçeği, stresle başetme yollarını belirlemek için Amirkhan tarafından geliştirilen ve Aysan tarafından Türkçeye uyarlanan Başa Çıkma Stratejileri Ölçeği, öfkeyi belirlemek için Spielberger tarafından geliştirilen ve Özer tarafından Türkçeye uyarlanan Öfke İfade Tarzı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, Çoklu Regresyon Analizi ve Bağımsız Gruplar t-Testi kullanılmıştır. Araştırmada, beliren yetişkinlik döneminde olan üniversite öğrencilerinde intihar olasılığının stresle başetme ve öfkeleri ile ilişkili olduğu, intihar olasılığının stresle başetme alt ölçeklerinden problem çözme, kaçınma ve öfke alt ölçeklerinden öfke içe ve öfke dışa boyutları tarafından anlamlı olarak yordandığı bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca intihar olasılığının stresle başetme alt boyutu olan sosyal destek arama ve öfke alt boyutu olan öfke kontrolü tarafından anlamlı olarak yordanmadığı ve intihar olasılığı puanlarının cinsiyet açısından anlamlı olarak farklılaşmadığı saptanmıştır.

Keywords

Beliren yetişkinlik,stresle başetme becerileri,öfke

References

KaynaklarAmerican Association of Suicidology (2014). Depression and suicide risk. https://www.suicidology.org/portals/14/docs/resources/factsheets/2011/depressionsuicide2014.pdf. 17.12.2017 tarihinde erişilmiştir.
Apaydın, H., Özdemir, Ş. ve Zaroğlu Ünal, A. (2016). İntihar girişiminde bulunan bireylerde bazı değişkenlerle intihar girişimi ilişkisi. Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 6, 7-44.
Arsel, C.O. ve Durak Batıgün, A. (2011). İntihar ve cinsiyet: Cinsiyet rolleri, iletişim becerleri, sosyal destek ve umutsuzluk açısından bir değerlendirme. Türk Psikoloji Dergisi, 26 (68), 1-10
Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55, 469-480.
Aslan, B. ve Durak Batıgün, A. (2017). Ebeveyn kabul/reddi ile intihar olasılığı arasındaki ilişkide yaşam amaçlarının aracı rolü. Türk Psikoloji Dergisi, 32(79), 67–76.
Atak, H. ve Çok, F. (2010). İnsan yaşamında yeni bir dönem: Beliren yetişkinlik. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 17(1), 39-50.
Atkinson R. L., Atkinson, R. C., Smith, E. E., Bem, D. J. ve Nolen Hoeksena, S. (2002). Psikolojiye Giriş, (Çev. Yavuz Alagon) 2. Baskı, Ankara: Arkadaş Yayınları.
Atlı, Z. (2007). İntihar olasılığı ölçeği (İOÖ)’nin klinik örneklemdeki geçerlik ve güvenirlik Çalışması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aydın.

Atlı, Z., Eskin, M. ve Dereboy, Ç. (2009). İntihar olasılığı ölçeğinin (İOÖ) klinik örneklemde geçerlik ve güvenirliği. Klinik Psikiyatri, 12, 111-124.
Aysan, F. (2003). Başaçıkma stratejisi ölçeğinin Türkçe formunun oluşturulması Ege Eğitim Dergisi 3, 1, 123-132.
Buzlu, S. (1999). Gençlerde madde kullanımı, intihar, stresle başa çıkma yolları. Hemşirelik Bülteni, 12(145), 1-11.
Dilli, D., Dallar, Y. ve Çakır, İ. (2010). Psychological characteristics of adolescent suicide attempters presenting to a pediatric emergency service. Turk J Med Sci, 40(3), 377-390.
Doğan, A. ve Cebioğlu, S. (2011). Beliren yetişkinlik: Ergenlikten yetişkinliğe uzanan bir dönem. Türk Psikoloji Yazıları, 14(28), 11-21.
Durak Batıgün, A. (2004). İntihar ile ilişkili bazı değişkenler: Öfke/saldırganlık dürtüsel davranışlar, problem çözme becerileri, yaşamı sürdürme nedenleri. Kriz Dergisi, 12(2), 49-61.
Durak Batıgün, A. (2005). İntihar olasılığı: Yaşamı sürdürme nedenleri, umutsuzluk ve yalnızlık açısından bir inceleme. Türk Psikiyatri Dergisi, 16(1), 29-39.
Durak Batıgün, A. (2008). İntihar olasılığı ve cinsiyet: İletişim becerileri, yaşamı sürdürme nedenleri, yalnızlık ve umutsuzluk açısından bir inceleme. Türk Psikoloji Dergisi, 23(62), 65-75.
Eisenberg, D., Gollust, S.E., Golberstein, B.A.E., & Hefner, J.L. (2007). Prevalence and correlates of depression, anxiety, and suicidality among university students. American Journal of Orthopsychiatry, 77(4), 534–542.
Ekici, G., Savaş, H.A. ve Çıtak, S. (2001). İntihar riskini artıran psikososyal etmenler(Sosyal güvence yokluğu, göç ve diğer stresörler). Anadolu Psikiyatri Dergisi, 2(4), 204-212.
Emir Öksüz, E. ve Bilge, F. (2014). Üniversite öğrencilerinin intihar olasılıklarının incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 39 (171), 407-420.
Franklin, J.C., Ribeiro, J.D.,Bentley, K.H., Huang, X.H., Musacchio, K.M., Chang, B.P., Fox, K.R., Kleiman, E.M., Jaroszewski, A.C., & Nock, M.K. (2017). Risk factors for suicidal thoughts and behaviors: A meta-analysis of 50 years of research. Psychological Bulletin, 143(2), 187-232.
Gençtanırım, D. (2004). Ergenlerde intihar olasılığının yordanması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Görgülü, T. ve Tutarel Kışlak, Ş. (2014). Erkek hükümlü ve tutukluların boyun eğici davranışları, depresyon ve intihar olasılıkları. Nöropsikiyatri Arşivi, 51, 40-45.
Hankins, G., & Hankins, C. (1988). Prescription for anger: Coping with angry feelings and angry people. New York: Warner.
Hisli Şahin, N. ve Durak Batıgün, A. (2009). Lise ve üniversite öğrencilerinde intihar riskini belirlemeye yönelik bir modelin sınanması. Türk Psikiyatri Dergisi, 20(1), 28-36.Hisli Şahin, N., Onur, A. ve Basım, H.N. (2008). İntihar olasılığının, öfke, dürtüsellik ve problem çözme becerilerindeki yetersizlik ile yordanması. Türk Psikoloji Dergisi, 23 (62), 79-88.
Kalaycı, Ş. (2008). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayıncılık.
Karbeyaz, K., Toygar, M., & Çelikel, A. (2016). Completed suicide among University student in Eskisehir, Turkey. Journal of Forensic and Legal Medicine, 44, 111-115.
Kessler R.C., Borges, G., & Walters, E.E. (1999). Prevalence of and risk factors for lifetime suicide attempts in the National Comorbidity Survey. Arch. Gen. Psychiatry, 56(7), 617–26Kjoller, M., & Helweg Larsen, M. (2000). Suicidal ideation and suicide attempts among adult Danes. Scand J Public Health, 28(1), 54-61.
Klonsky, E.D., May, A.M., & Saffer, B.Y. (2016). Suicide, suicide attempts, and suicidal ideation. Rev. Clin. Psychol., 12, 307-330.
Korb, I., & Plattner, I.E. (2014). Suicide ideation and depression in university students in Botswana. Journal of Psychology in Africa, 24(5), 420-426.
Mackenzie, S., Wiegel, J.R., Mundt, M., Brown, D., Saewyc, E., Heiligenstein, E., Harahan, B., & Fleming, M. (2011). Depression and suicide ideation among students accessing campus healthcare. Am J Orthopsychiatry, 81(1), 101-107.
Manchester University & HQIP (2017). Suicide by children and young people. National Confidential Inquiry into Suicide and Homicide by People with Mental Illness. http://research.bmh.manchester.ac.uk/cmhs/research/centreforsuicideprevention/nci/reports/cyp_2017_report.pdf. 17.12.2017 tarihinde erişilmiştir.
McAuliffe, C., Corcoran, P., Keeley, H.S., & Perry, I.J. (2003). Risk of suicide ıdeation associated with problem-solving ability and attitudes toward suicidal behavior in university students. Crisis, 24(4), 160-167.
Nock, M.K., Borges, G., Bromet, E.J. Cha, C.B., Kessler, R.C., & Lee, S. (2008). Suicide and Suicidal Bahavior. Epidemiologic Reviews, 30, 133-154.
Özer, K. (1994). Sürekli öfke (SL-öfke) ve öfke ifade tarzı (öfke-tarz) ölçeklerinin ön çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 9(31), 26-35.
Şener, S. (1994). Çocuklarda ve ergenlerde depresyon. Depresyon Monografları Serisi, 7, 313.
Takahashi, Y. (2001). Depression and suicide. JMAJ, 44(8), 359-363.
TÜİK (2015). İntihar istatistikleri 2015. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=21516. 18.12.2017 tarihinde erişilmiştir.
Westefeld, J.S., Whitchard, K.A., & Range, L.M. (1990). College and university students suicide. The Counseling Psychologist, 18(3), 464-476.
WHO (2014). Preventing suicide a global imperative. Luxembourg: WHO Library Catalog

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Studies on Education

Journal Section

Research Article

Authors

Zeynep Karataş ^*
Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi
0000-0002-4532-6827
Türkiye

Öner Çelikkaleli
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi
0000-0003-0210-3647
Türkiye

Publication Date

April 20, 2018

Submission Date

March 5, 2018

Acceptance Date

April 9, 2018

Published in Issue

Year 2018 Volume: 14 Number: 1

DOI

https://doi.org/10.17860/mersinefd.402052

IZ

https://izlik.org/JA26AG34JT

Cite

RIS / Bibtex

APA

Karataş, Z., & Çelikkaleli, Ö. (2018). Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 450-462. https://doi.org/10.17860/mersinefd.402052

AMA

1.Karataş Z, Çelikkaleli Ö. Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme. MEUJFE. 2018;14(1):450-462. doi:10.17860/mersinefd.402052

Chicago

Karataş, Zeynep, and Öner Çelikkaleli. 2018. “Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke Ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 14 (1): 450-62. https://doi.org/10.17860/mersinefd.402052.

EndNote

Karataş Z, Çelikkaleli Ö (April 1, 2018) Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 14 1 450–462.

IEEE

[1]Z. Karataş and Ö. Çelikkaleli, “Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme”, MEUJFE, vol. 14, no. 1, pp. 450–462, Apr. 2018, doi: 10.17860/mersinefd.402052.

ISNAD

Karataş, Zeynep - Çelikkaleli, Öner. “Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke Ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 14/1 (April 1, 2018): 450-462. https://doi.org/10.17860/mersinefd.402052.

JAMA

1.Karataş Z, Çelikkaleli Ö. Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme. MEUJFE. 2018;14:450–462.

MLA

Karataş, Zeynep, and Öner Çelikkaleli. “Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke Ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme”. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, vol. 14, no. 1, Apr. 2018, pp. 450-62, doi:10.17860/mersinefd.402052.

Vancouver

1.Zeynep Karataş, Öner Çelikkaleli. Beliren Yetişkinlikte İntihar Olasılığı: Stresle Başetme, Öfke ve Cinsiyet Açısından Bir İnceleme. MEUJFE. 2018 Apr. 1;14(1):450-62. doi:10.17860/mersinefd.402052