Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-analiz Çalışması

Yasin Tok; Mehmet Sağlam

doi:10.37669/milliegitim.1059054

Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-analiz Çalışması

Abstract

Bu araştırmada amaç, okul öncesi eğitime devam eden 3-6 yaş grubu çocuklara yönelik deneysel desende tasarlanmış eğitimsel uygulamaların çocukların problem çözme becerilerine etkisini belirlemektir. Bu kapsamda Türkiye’de 1987-2021 (Ekim) yılları arasında asıl tarama ile 691, tamamlayıcı taramalar ile 321 olmak üzere toplamda 1012 lisansüstü tez incelenmiştir. Taramalardan ulaşılan çalışmalar meta-analize dâhil edilme kriterleri doğrultusunda incelendiğinde, 27 tez çalışmasının meta-analiz için uygun olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada betimsel istatistik verileri, yayın yanlılığı, heterojenlik ve etki büyüklükleri Comprehensive Meta Analysis Version 2 programı ile analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde yayın yanlılığının olmadığı ve araştırma kapsamında yer alan çalışmaların etki büyüklüklerinin heterojen bir dağılıma sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Deneysel eğitim uygulamalarının çocukların problem çözme becerilerine etkisi rastgele etkiler modelinde analiz edildiğinde etki büyüklüğü değerinin deney grubu lehine olduğu bulunmuştur. Elde edilen etki büyüklüğü değeri okul öncesi eğitime devam eden 3-6 yaş grubu çocuklara yönelik deneysel desende tasarlanmış eğitimsel uygulamaların çocukların problem çözme becerileri üzerinde Cohen d sınıflamasına göre yüksek düzeyde etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Moderatör analizi sonuçları incelendiğinde; bulunan genel etki büyüklüğü için çocukların devam ettiği okul öncesi eğitim kurum türü, çocukların yaş grubu, tez çalışma türü, tezin yapıldığı anabilim dalı, tezin yapıldığı üniversite, tezin yapıldığı yıl moderatör olmadığı sonucuna ulaşılırken, tezin yapıldığı enstitü bulunan genel etki büyüklüğü için moderatör değişken olarak bulunmuştur.

Keywords

References

Akçay, B. (2019). Stem etkinliklerinin anaokuluna devam eden 6 yaş çocukların problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Aksüt, P. (2015). 5-6 yaş okul öncesi çocuklarına problem çözme becerisinin kazandırılmasında etkinlik temelli fen öğretim uygulamalarının etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
Aktaş, E. (2021). Etkileşimli kitap okuma programının okul öncesi dönem çocuklarının problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
Akyol Altun, C. (2018). Okul öncesi öğretim programına algoritma ve kodlama eğitimi entegrasyonunun öğrencilerin problem çözme becerisine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Alemdar Çoşkun, M. (2016). Problem çözme eğitim programının anasınıfına devam eden çocukların problem çözme becerileri ile kişiler arası problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Bezirci, H. (2017). Montessori yönteminin anaokulu çocukların akran ilişkilerine ve akran tepkilerine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Bingham, A. (1983). Çocuklarda problem çözme yeteneklerinin geliştirilmesi. (Çev.: A.F. Oğuzkan). (4.Basılış). İstanbul: Milli Eğitim Basımevi (Eserin orijinali 1958’de yayımlandı).
Borenstein, M., Hedges, L. V., Higgins, J. P. T ve Rothstein, H. R. (2009). Introduction to meta-analysis. Chichester, UK: John Wiley & Sons.

Canbeldek, M. (2020). Erken çocukluk eğitiminde üreten çocuklar kodlama ve robotik eğitim programının etkilerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
Card, N. A. (2012). Applied meta-analysis for social science research. (T. D. Little, Series Ed.). New York: The Guilford Press.
Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37-46. doi:10.1177/001316446002000104
Cooper, H., Hedges, L.V. ve Valentine, J.C. (2009). The handbook of research synthesis and meta-analysis. 2nd. Edition. New York: Russell Sage Foundation.
Cüceloğlu, D. (2006). İnsan ve davranışı.(15. Basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Dal Berberoğlu, Y. (2019). 60-72 aylık çocuklara uygulanan sorgulama tabanlı problem çözme etkinlerinin çocukların problem çözme becerisine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Okan Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Demirel, B. (2021). Bilmecelerin 57-66 aylık çocukların problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Denham, S. A. ve Almeida, M. C. (1987). Children's social problem-solving skills, behavioral adjustment, and interventions: A meta-analysis evaluating theory and practice. Journal of Applied Developmental Psychology, 8(4), 391–409. https://doi.org/10.1016/0193-3973(87)90029-3
Dereli, E. (2008). Çocuklar için sosyal beceri eğitim programının 6 yaş çocukların sosyal problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Dinçer, S. (2021). Eğitim bilimlerinde uygulamalı meta-analiz. (3.Baskı). Ankara: Pegem Akdemi Yayıncılık.
Gander, M. J. ve Gardiner, H. W. (2004). Çocuk ve ergen gelişimi. (Çev.: A. Dönmez, M. Çelen, B. Onur Yay. Haz.: B. Onur) (5. Baskı). Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
Glass, G. V. (1976). Primary, secondary, and meta-analysis of research. Educational Researcher, 5(10): 3-8. https://doi.org/10.2307/1174772
Günşen, G. (2020). Pedagojik İçerik Bilgisine Dayalı Sorgulayıcı-Araştırma Temelli Fen Eğitim Programı’nın okul öncesi öğretmenleri ve 60-72 aylık çocuklar üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri felsefe-yöntem-analiz. (5. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Haenilah, E. Y., Yanzi, H., & Drupadi, R. (2021). The Effect of the Scientific Approach-Based Learning on Problem Solving Skills in Early Childhood: Preliminary Study. International Journal of Instruction, 14(2), 289-304. https://doi.org/10.29333/iji.2021.14217a
Hartung, J., Knapp, G. ve Sinha, B. K. (2008). Statistical meta-analysis with applications. A John Wiley & Sons, Inc.
Hedges, L.V. (1992). Meta-Analysis. Journal of Educational Statistics, 17(4): 279-296. doi:10.3102/10769986017004279
Higgins, J.P.T., Thompson, S.G., Deeks, J.J., ve Altman, D.G. (2003). Measuring inconsistency in meta-analyses. BMJ: British Medical Journal, 327, 557-560. https://doi.org/10.1136/bmj.327.7414.557
Işıklar, S. (2019). Çocuklar için felsefe eğitim programının 5-6 yaş çocuklarda felsefi sorgulama yoluyla eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Işıktekiner, F.S. (2014). Anne baba destek programının okul öncesi dönem (48-60 aylık) çocuklarının kişiler arası problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Joseph, G. E. ve Strain, P. S. (2010). Teaching young children ınterpersonal problem-solving skills. Young Exceptional Children, 13(3), 28-40. doi:10.1177/1096250610365144
Karayol, S. (2016). Yapılandırılmış ve yapılandırılmamış oyun etkinliklerini içeren eğitim programının 5 yaş grubu çocukların işbirliği davranışlarına ve problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kargı, E. (2009). Bilişsel Yaklaşıma Dayalı Kişiler Arası Sorun Çözme Becerileri Kazandırma (BSÇ) programının etkililiği: okul öncesi dönem çocukları üzerinde bir araştırma. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kayılı, G. (2015). Sosyal beceri eğitimi programı ile desteklenmiş Montessori yönteminin anaokulu çocuklarının duyguları anlama ve sosyal problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Koyuncu Şahin, M. ve Akman, B. (2018). Erken çocukluk döneminde düşünme becerilerinin gelişimi. Milli Eğitim Dergisi, 47 (218) , 5-20. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/39856/469576
Küçükkara, M. F. (2019). Etkinlik temelli algoritma eğitiminin 5-6 yaş çocuklarının problem çözme becerisine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
Lind, K.K. (1998). Science in early childhood: Developing and acquiring fundamental concepts and skills. Forum on Early Childhood Science, Mathematics, and Technology Education. Washington, DC: American Association for the Advancement of Science. ERIC Number: ED418777
Mermer, H. (2017). Okul öncesi dönem çocuklarının kişilerarası sorun çözme becerilerini geliştirmede “Sorunlarımızı Çözebiliriz Oyunu”nun ve serbest oyunun etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Miles, M.B. ve Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (Second edition). Sage Publications, Inc.
Norman, G.R. (1988). Problem-solving skills, solving problems and problem-based learning. Medical Education, 22, 279-286. doi:10.1111/j.1365-2923.1988.tb00754.x
Oğuz, V. (2012). Proje yaklaşımının anasınıfına devam eden çocukların problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Öğülmüş, S. (2004). Ben sorun çözebilirim kişilerarası sorun çözme becerileri eğitimi. (2. Baskı). Ankara: Babil Yayıncılık.
Park, I.-S. (2019). The effect of Problem-based Learning Strategies (PBL) on problem solving Skill: A meta-analysis. Journal of the Korea Convergence Society 10(10), 197-205. https://doi.org/10.15207/JKCS.2019.10.10.197
Pehlivan, E.S. (2019). Mobil anaokuluna devam eden çocuklara uygulanan drama destekli problem çözme eğitim programının çocukların problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Sim, J. ve Wright, C. C. (2005) The Kappa statistic in reliability studies: Use, interpretation, and sample size requirements. Physical Theraphy, 85, 257-268. Şahin, Ç. (2004). Problem çözme becerisinin temel felsefesi. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 160-171.
Şahin, Ç. (2004). Problem çözme becerisinin temel felsefesi. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 160-171.
Şahin, H. (2015). Psikososyal gelişim temelli eğitim programının anasınıfına devam eden çocukların duygusal zekalarına ve problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Şen, S. ve Yıldırım, İ. (2020). CMA ile meta-analiz uygulamaları. (1. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
Taş, H. (2019). 60 aylık çocukların sosyal problem çözme becerileri üzerinde yaratıcı dramanın etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Okan Üniversitesi, Sosyal Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Turupçu Doğan, A. (2019). Okul öncesi çocuklarına uygulanan izlemeye dayalı değerlendirmenin kullanıldığı problem çözme eğitiminin çocukların problem çözme becerilerine etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Uyar, F.N. (2020). 5-6 yaş grubu çocuklarda Bibliyoterapinin özgüven ve kişiler arası problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Ünal, M. (2014). Deneylerin anasınıfına devam eden altı yaş çocuklarının problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Yalçın, V. (2020). Tasarım odaklı düşünme modeline göre hazırlanan okul öncesi stem etkinliklerinin çocukların yaratıcılık ve problem çözme becerileri üzerine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Yiğitalp, N. (2014). Yönlendirilmiş Beyin Fırtınası (SCAMPER) tekniğine dayalı eğitimin beş yaş çocuklarının problem çözme becerilerine etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Yurdakul, Y. ve Bütün Ayhan, A. (2016). Problem solving skills in the pre-school period. E. Atasoy, R. Efe, I. Jazdzewska ve H. Yaldır (Eds.) Current advances in education kitabı içinde (s. 28-40) Sofia: St. Kliment Ohridski University Press. ISBN 978-954-07-4134-5

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Yasin Tok ^*
0000-0002-8601-8732
Türkiye

Mehmet Sağlam
0000-0003-1784-4472
Türkiye

Publication Date

February 10, 2023

Submission Date

January 17, 2022

Acceptance Date

May 18, 2022

Published in Issue

Year 2023 Volume: 52 Number: 237

DOI

https://doi.org/10.37669/milliegitim.1059054

IZ

https://izlik.org/JA25HF36GU

Cite

RIS / Bibtex

APA

Tok, Y., & Sağlam, M. (2023). Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-analiz Çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 52(237), 9-32. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1059054

AMA

1.Tok Y, Sağlam M. Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-analiz Çalışması. Milli Eğitim Dergisi. 2023;52(237):9-32. doi:10.37669/milliegitim.1059054

Chicago

Tok, Yasin, and Mehmet Sağlam. 2023. “Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”. Milli Eğitim Dergisi 52 (237): 9-32. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1059054.

EndNote

Tok Y, Sağlam M (February 1, 2023) Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-analiz Çalışması. Milli Eğitim Dergisi 52 237 9–32.

IEEE

[1]Y. Tok and M. Sağlam, “Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-analiz Çalışması”, Milli Eğitim Dergisi, vol. 52, no. 237, pp. 9–32, Feb. 2023, doi: 10.37669/milliegitim.1059054.

ISNAD

Tok, Yasin - Sağlam, Mehmet. “Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”. Milli Eğitim Dergisi 52/237 (February 1, 2023): 9-32. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1059054.

JAMA

1.Tok Y, Sağlam M. Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-analiz Çalışması. Milli Eğitim Dergisi. 2023;52:9–32.

MLA

Tok, Yasin, and Mehmet Sağlam. “Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”. Milli Eğitim Dergisi, vol. 52, no. 237, Feb. 2023, pp. 9-32, doi:10.37669/milliegitim.1059054.

Vancouver

1.Yasin Tok, Mehmet Sağlam. Erken Çocukluk Dönemi Problem Çözme Becerilerine Yönelik Yapılan Eğitimsel Uygulamaların Etkililiği: Bir Meta-analiz Çalışması. Milli Eğitim Dergisi. 2023 Feb. 1;52(237):9-32. doi:10.37669/milliegitim.1059054

Cited By

Art education in early childhood: exploring pre-service teachers’ perceptions of integrated art activities with natural and sustainable materials

International Journal of Early Years Education

https://doi.org/10.1080/09669760.2026.2645343

PIAGET’NİN BİLİŞSEL GELİŞİM TEORİSİ PERSPEKTİFİNDEN YAPAY ZEKÂ SİSTEMLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: KAVRAMSAL BİR İNCELEME

Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.21550/sosbilder.1744064