Research Article

Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması

Volume: 55 Number: 251 August 1, 2026
EN TR

Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması

Abstract

Suçluluk, gurur, utanç gibi ahlaki duygular erken çocukluk döneminde çocukların sosyal duygusal gelişiminde önemli bir role sahiptir. Bu duygular çocukların sosyal davranışlarını düzenler ve ahlaki standartlara uygun hareket etmelerini sağlar. Bu çalışmada çocukların ahlaki duygularına ilişkin davranışsal tepkilerini ebeveyn raporlarına dayalı olarak değerlendirmeyi amaçlayan Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında 355 ebeveynden elde edilen veriler doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA sonuçları, üç faktörlü yapının (utanç, suçluluk ve gurur) kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (χ²/SD = 1.31; RMSEA = .030; CFI = .934; TLI = .923; SRMR = .060). Faktör yükleri .30 ile .66 arasında değişmektedir. AVE değerleri yakınsak geçerliğin sınırlı düzeyde kaldığını gösterirken, HTMT bulguları ayırt edici geçerliğin sağlandığını göstermektedir. Ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach’s α ve McDonald’s ω katsayıları ile incelenmiş; utanç ve suçluluk alt boyutlarının kabul edilebilir, gurur alt boyutunun ise araştırma amaçlı kullanımlar için tolere edilebilir düzeyde güvenirlik sağladığı belirlenmiştir. Bulgular, Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçe formunun erken çocukluk dönemindeki çocukların ahlaki duygularını ebeveyn raporları aracılığıyla değerlendirmede kullanılabileceğine işaret etmekle birlikte, bazı psikometrik sınırlılıkların varlığı nedeniyle araştırma amaçlı kullanımlarda temkinli bir şekilde ele alınmasının uygun olacağını göstermektedir.

Keywords

Ethical Statement

Bu çalışmada "Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi"nde belirtilen kurallara uyulduğunu ve "Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler"e dayalı hiçbir işlem yapmadığımızı beyan ederiz. Aynı zamanda tüm yazarların çalışmaya katkıda bulunduğu, yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışmasının bulunmadığını, tüm etik ihlallerde tüm sorumluluğun makale yazarlarına ait olduğunu beyan ederiz.

References

  1. Arsenio, W. F., Gold, J., & Adams, E. (2006). Children’s conceptions and displays of moral emotions. In M. Killen & J. G. Smetana (Eds.), Handbook of moral development (pp. 581–610). Lawrence Erlbaum Associates.
  2. Barrett, K. C. (1995). A functionalist approach to shame and guilt. In J. P. Tangney & K. W. Fischer (Eds.), Self-conscious emotions: The psychology of shame, guilt, embarrassment, and pride (pp. 25–63). Guilford Press.
  3. Beer, J. S., Heerey, E. A., Keltner, D., Scabini, D., & Knight, R. T. (2003). The regulatory function of self-conscious emotion: Insights from patients with orbitofrontal damage. Journal of Personality and Social Psychology, 85(4), 594–604. https://doi.org/10.1037/0022- 3514.85.4.594
  4. Browne, M. W., & Cudeck, R. (1992). Alternative ways of assessing model fit. Sociological Methods & Research, 21(2), 230–258. https://doi.org/10.1177/0049124192021002005
  5. Büyüköztürk, Ş., Çakmak Kılıç, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. bs.). Pegem Akademi Yayıncılık.
  6. Campos, J. J., Campos, R. G., & Barrett, K. C. (1989). Emergent themes in the study of emotional development and emotion regulation. Developmental Psychology, 25(3), 394–402. https:// doi.org/10.1037/0012-1649.25.3.394
  7. Campos, J. J., Frankel, C. B., & Camras, L. (2004). On the nature of emotion regulation in early development. Social Development, 13(2), 121–147. https://doi.org/10.1111/j.1467- 9507.2004.00264.x
  8. Child, D. (2006). The essentials of factor analysis (3rd ed.). Continuum.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Early Childhood Education, Child Development Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 1, 2026

Submission Date

August 29, 2024

Acceptance Date

June 1, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 55 Number: 251

APA
Candir Kabayel, T., & Öğretir Özçelik, A. D. (2026). Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 55(251), 1475-1492. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1540840
AMA
1.Candir Kabayel T, Öğretir Özçelik AD. Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması. Milli Eğitim Dergisi. 2026;55(251):1475-1492. doi:10.37669/milliegitim.1540840
Chicago
Candir Kabayel, Tugba, and Ayşe Dilek Öğretir Özçelik. 2026. “Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması”. Milli Eğitim Dergisi 55 (251): 1475-92. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1540840.
EndNote
Candir Kabayel T, Öğretir Özçelik AD (August 1, 2026) Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması. Milli Eğitim Dergisi 55 251 1475–1492.
IEEE
[1]T. Candir Kabayel and A. D. Öğretir Özçelik, “Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması”, Milli Eğitim Dergisi, vol. 55, no. 251, pp. 1475–1492, Aug. 2026, doi: 10.37669/milliegitim.1540840.
ISNAD
Candir Kabayel, Tugba - Öğretir Özçelik, Ayşe Dilek. “Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması”. Milli Eğitim Dergisi 55/251 (August 1, 2026): 1475-1492. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1540840.
JAMA
1.Candir Kabayel T, Öğretir Özçelik AD. Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması. Milli Eğitim Dergisi. 2026;55:1475–1492.
MLA
Candir Kabayel, Tugba, and Ayşe Dilek Öğretir Özçelik. “Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması”. Milli Eğitim Dergisi, vol. 55, no. 251, Aug. 2026, pp. 1475-92, doi:10.37669/milliegitim.1540840.
Vancouver
1.Tugba Candir Kabayel, Ayşe Dilek Öğretir Özçelik. Ahlaki Duygular Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlama Çalışması. Milli Eğitim Dergisi. 2026 Aug. 1;55(251):1475-92. doi:10.37669/milliegitim.1540840