Research Article

Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği)

Volume: 55 Number: 249 February 1, 2026
EN TR

Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği)

Abstract

Bu araştırmada ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma ve okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yordayıcı ilişkisel tarama modelinde nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma 2023-2024 eğitim öğretim yılında Diyarbakır merkez Bağlar, Sur, Kayapınar ve Yenişehir ilçelerinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ortaokullarda okuyan 630 sekizinci sınıf öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Okuma Stratejileri Üstbilişsel Farkındalık Envanteri ve Okuduğunu Anlama Başarı Testi veri toplama araçları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin üstbilişsel okuma becerilerinin orta düzey olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin üstbilişsel okuma becerileri ile bir yılda okunan kitap sayısının, okumaya ayrılan günlük süre değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri ile cinsiyet, anne ve baba eğitim düzeyi, okumaya ayrılan günlük süre, okulda uygulanan okuma saati değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca 8. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma becerileri ile okuduğunu anlama becerileri arasında pozitif yönde ve anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Üstbilişsel okuma becerilerinin okuduğunu anlama becerilerini %3 oranında yordadığı belirlenmiştir. Üstbilişsel okuma becerilerini geliştiren etkinliklerin öğretim süreçlerinde kullanılması öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerinin gelişmesine katkı sağlayabilir.

Keywords

References

  1. Aghabalazadeh, E. (2014). Assessing YDS test takers’ metacognitive awareness levels of reading strategies and their attitudes towards reading. [Unbuplished master thesis]. Çağ Üniversitesi.
  2. Ağın-Haykır, H. (2012). İlköğretim 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerisi ile yazılı anlatım becerisi arasındaki ilişki [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ahi Evran Üniversitesi
  3. Akbabaoğlu, M., & Yıldız Duban, N. (2020). Sınıf öğretmeni adaylarının üst bilişsel okuma stratejileri, okuma motivasyonları ve kitap okuma alışkanlığına ilişkin tutumları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 9(4), 1720-1740. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ teke/issue/59561/857038
  4. Akkaya, N., & Özdemir, S. (2013). Ortaöğretim öğrencilerinin okumaya yönelik tutumlarının incelenmesi: İzmir-Buca örneği. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 75-96. https://dergipark.org.tr/en/pub/buefad/ issue/3812/51102
  5. Akkuş, Y. (2019). Farklı öğrenim düzeylerindeki öğrencilerin üstbilişsel okuma stratejilerini kullanma durumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
  6. Aktaş, A. (2013). Türkçe öğretimi dersi başarı düzeyi ile tutum ve üstbilişsel becerilerin etkileşimi [Yüksek lisans tezi] Trakya Üniversitesi.
  7. Altun, D. (2022). Türkçe öğretmen adaylarının üst bilişsel okuma stratejileri ile duygusal zekâları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ahi Evran Üniversitesi.
  8. Ardiansyah, W., Ujihanti, M., & Aryanti, N. (2021). Analyzing the effect of gender differences, and education of parents towards students’ reading comprehension achievement. International Online Journal of Education & Teaching, 8(1), 346. https://iojet.org/index.php/IOJET/article/view/898

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Curriculum Design Instructional Theories

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 1, 2026

Submission Date

February 9, 2025

Acceptance Date

September 26, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 55 Number: 249

APA
Çiftçi, Y. E., & Bulut, İ. (2026). Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği). Milli Eğitim Dergisi, 55(249), 585-630. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1636216
AMA
1.Çiftçi YE, Bulut İ. Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği). Milli Eğitim Dergisi. 2026;55(249):585-630. doi:10.37669/milliegitim.1636216
Chicago
Çiftçi, Yunus Emre, and İlhami Bulut. 2026. “Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma Ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği)”. Milli Eğitim Dergisi 55 (249): 585-630. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1636216.
EndNote
Çiftçi YE, Bulut İ (February 1, 2026) Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği). Milli Eğitim Dergisi 55 249 585–630.
IEEE
[1]Y. E. Çiftçi and İ. Bulut, “Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği)”, Milli Eğitim Dergisi, vol. 55, no. 249, pp. 585–630, Feb. 2026, doi: 10.37669/milliegitim.1636216.
ISNAD
Çiftçi, Yunus Emre - Bulut, İlhami. “Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma Ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği)”. Milli Eğitim Dergisi 55/249 (February 1, 2026): 585-630. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1636216.
JAMA
1.Çiftçi YE, Bulut İ. Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği). Milli Eğitim Dergisi. 2026;55:585–630.
MLA
Çiftçi, Yunus Emre, and İlhami Bulut. “Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma Ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği)”. Milli Eğitim Dergisi, vol. 55, no. 249, Feb. 2026, pp. 585-30, doi:10.37669/milliegitim.1636216.
Vancouver
1.Yunus Emre Çiftçi, İlhami Bulut. Ortaokul 8. Sınıf Öğrencilerinin Üstbilişsel Okuma ve Okuduğunu Anlama Becerilerinin Değerlendirilmesi (Diyarbakır İli Örneği). Milli Eğitim Dergisi. 2026 Feb. 1;55(249):585-630. doi:10.37669/milliegitim.1636216