Research Article

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması

Volume: 54 Number: 1 December 24, 2025
EN TR

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2024 yılında tanıtılan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ni (TYMM), sürdürülebilir okuryazarlık ve eğitim liderliği bağlamında incelemek; PISA başarıları ve sürdürülebilir kalkınma endekslerinde öne çıkan Finlandiya, İsveç, Japonya, Hollanda ve Singapur’un eğitim sistemleriyle karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmış; ülkelerin resmî eğitim politika belgeleri, ulusal ve uluslararası raporlar ile akademik kaynaklar sistematik olarak incelenmiştir. Bulgulara göre TYMM’nin çevresel, toplumsal ve etik temellere dayanan bütüncül bir okuryazarlık yaklaşımı benimsediğini ortaya koymaktadır. Model, öğrencilerin yalnızca bilgiyle değil; aynı zamanda sorumluluk ve etik değerlerle donatılmasını hedeflemektedir. Ancak liderlik boyutunda kurumsallaşmış, izlenebilir ve sürdürülebilir bir yapı henüz yeterince geliştirilmemiştir. Bu bağlamda Singapur’un sistematik ve veri temelli liderlik modeli, Finlandiya ve İsveç’in dağıtılmış ve katılımcı liderlik yaklaşımları Türkiye için örnek teşkil edebilecek niteliktedir. Karşılaştırmalı analizler sonucunda, TYMM’nin güçlü kuramsal altyapısına karşın uygulama düzeyinde sürdürülebilir liderlik açısından gelişime açık alanlar bulunduğu görülmektedir. Bu doğrultuda modelin sahadaki uygulanabilirliğinin artırılması için okul yöneticilerine yönelik sürdürülebilir kalkınma temelli görev tanımları, performans ölçütleri ve liderlik kapasitesi geliştirme stratejilerinin hayata geçirilmesi önerilmektedir. Çalışma, Türkiye’nin eğitim politikalarına küresel sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda katkı sağlayabilecek özgün bir perspektif sunmaktadır.

Keywords

References

  1. Alvunger, D. (2015). Teachers’ curriculum agency in teaching, learning and governance: The case of the Swedish curriculum reform. Nordic Journal of Studies in Educational Policy, 1(1), 30103. https://doi.org/10.3402/ nstep.v1.30103
  2. Arastaman, G. (2017). Karşılaştırmalı ve uluslararası eğitim. Pegem Akademi Yayıncılık.
  3. Baldwin, C., & King, R. (2018). Social sustainability, climate resilience and community-based urban development: What about the people? Routledge.
  4. Baron, D., P., (2000). Business and its environment (3rd ed.). Prentice Hall.
  5. Bertalanffy, L. Von. (1950). An outline of general system theory. British Journal for the Philosophy of Science, 1(2), 134–165.
  6. Bertalanffy, L. Von. (1968). General system theory: Foundations, development, applications. George Braziller.
  7. Bottery, M., (2004). The challenges of educational leadership: Values in a globalised age. Paul Chapman Publishing.
  8. Bron, J., Haandrikman, M., & Langberg, M. (2009). Leren voor duurzame ontwikkeling: Een praktische leidraad. Stichting Leerplanontwikkeling (SLO). https://www.slo.nl/downloads/2009/leren-voor-duurzameontwikkeling.pdf

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Education Management

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 24, 2025

Submission Date

May 30, 2025

Acceptance Date

December 18, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 54 Number: 1

APA
Altundağ, M., & Kavrayıcı, C. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 1207-1250. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709973
AMA
1.Altundağ M, Kavrayıcı C. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi. 2025;54(1):1207-1250. doi:10.37669/milliegitim.1709973
Chicago
Altundağ, Meltem, and Ceyhun Kavrayıcı. 2025. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri Ile Liderlik Ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması”. Milli Eğitim Dergisi 54 (1): 1207-50. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709973.
EndNote
Altundağ M, Kavrayıcı C (December 1, 2025) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi 54 1 1207–1250.
IEEE
[1]M. Altundağ and C. Kavrayıcı, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması”, Milli Eğitim Dergisi, vol. 54, no. 1, pp. 1207–1250, Dec. 2025, doi: 10.37669/milliegitim.1709973.
ISNAD
Altundağ, Meltem - Kavrayıcı, Ceyhun. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri Ile Liderlik Ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması”. Milli Eğitim Dergisi 54/1 (December 1, 2025): 1207-1250. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709973.
JAMA
1.Altundağ M, Kavrayıcı C. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi. 2025;54:1207–1250.
MLA
Altundağ, Meltem, and Ceyhun Kavrayıcı. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri Ile Liderlik Ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması”. Milli Eğitim Dergisi, vol. 54, no. 1, Dec. 2025, pp. 1207-50, doi:10.37669/milliegitim.1709973.
Vancouver
1.Meltem Altundağ, Ceyhun Kavrayıcı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi. 2025 Dec. 1;54(1):1207-50. doi:10.37669/milliegitim.1709973