Araştırma Makalesi

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması

Cilt: 54 Sayı: 1 24 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2024 yılında tanıtılan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ni (TYMM), sürdürülebilir okuryazarlık ve eğitim liderliği bağlamında incelemek; PISA başarıları ve sürdürülebilir kalkınma endekslerinde öne çıkan Finlandiya, İsveç, Japonya, Hollanda ve Singapur’un eğitim sistemleriyle karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmış; ülkelerin resmî eğitim politika belgeleri, ulusal ve uluslararası raporlar ile akademik kaynaklar sistematik olarak incelenmiştir. Bulgulara göre TYMM’nin çevresel, toplumsal ve etik temellere dayanan bütüncül bir okuryazarlık yaklaşımı benimsediğini ortaya koymaktadır. Model, öğrencilerin yalnızca bilgiyle değil; aynı zamanda sorumluluk ve etik değerlerle donatılmasını hedeflemektedir. Ancak liderlik boyutunda kurumsallaşmış, izlenebilir ve sürdürülebilir bir yapı henüz yeterince geliştirilmemiştir. Bu bağlamda Singapur’un sistematik ve veri temelli liderlik modeli, Finlandiya ve İsveç’in dağıtılmış ve katılımcı liderlik yaklaşımları Türkiye için örnek teşkil edebilecek niteliktedir. Karşılaştırmalı analizler sonucunda, TYMM’nin güçlü kuramsal altyapısına karşın uygulama düzeyinde sürdürülebilir liderlik açısından gelişime açık alanlar bulunduğu görülmektedir. Bu doğrultuda modelin sahadaki uygulanabilirliğinin artırılması için okul yöneticilerine yönelik sürdürülebilir kalkınma temelli görev tanımları, performans ölçütleri ve liderlik kapasitesi geliştirme stratejilerinin hayata geçirilmesi önerilmektedir. Çalışma, Türkiye’nin eğitim politikalarına küresel sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda katkı sağlayabilecek özgün bir perspektif sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alvunger, D. (2015). Teachers’ curriculum agency in teaching, learning and governance: The case of the Swedish curriculum reform. Nordic Journal of Studies in Educational Policy, 1(1), 30103. https://doi.org/10.3402/ nstep.v1.30103
  2. Arastaman, G. (2017). Karşılaştırmalı ve uluslararası eğitim. Pegem Akademi Yayıncılık.
  3. Baldwin, C., & King, R. (2018). Social sustainability, climate resilience and community-based urban development: What about the people? Routledge.
  4. Baron, D., P., (2000). Business and its environment (3rd ed.). Prentice Hall.
  5. Bertalanffy, L. Von. (1950). An outline of general system theory. British Journal for the Philosophy of Science, 1(2), 134–165.
  6. Bertalanffy, L. Von. (1968). General system theory: Foundations, development, applications. George Braziller.
  7. Bottery, M., (2004). The challenges of educational leadership: Values in a globalised age. Paul Chapman Publishing.
  8. Bron, J., Haandrikman, M., & Langberg, M. (2009). Leren voor duurzame ontwikkeling: Een praktische leidraad. Stichting Leerplanontwikkeling (SLO). https://www.slo.nl/downloads/2009/leren-voor-duurzameontwikkeling.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

30 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

18 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 54 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Altundağ, M., & Kavrayıcı, C. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi, 54(1), 1207-1250. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709973
AMA
1.Altundağ M, Kavrayıcı C. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Millî Eğitim. 2025;54(1):1207-1250. doi:10.37669/milliegitim.1709973
Chicago
Altundağ, Meltem, ve Ceyhun Kavrayıcı. 2025. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması”. Milli Eğitim Dergisi 54 (1): 1207-50. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709973.
EndNote
Altundağ M, Kavrayıcı C (01 Aralık 2025) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Milli Eğitim Dergisi 54 1 1207–1250.
IEEE
[1]M. Altundağ ve C. Kavrayıcı, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması”, Millî Eğitim, c. 54, sy 1, ss. 1207–1250, Ara. 2025, doi: 10.37669/milliegitim.1709973.
ISNAD
Altundağ, Meltem - Kavrayıcı, Ceyhun. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması”. Milli Eğitim Dergisi 54/1 (01 Aralık 2025): 1207-1250. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709973.
JAMA
1.Altundağ M, Kavrayıcı C. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Millî Eğitim. 2025;54:1207–1250.
MLA
Altundağ, Meltem, ve Ceyhun Kavrayıcı. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması”. Milli Eğitim Dergisi, c. 54, sy 1, Aralık 2025, ss. 1207-50, doi:10.37669/milliegitim.1709973.
Vancouver
1.Meltem Altundağ, Ceyhun Kavrayıcı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması. Millî Eğitim. 01 Aralık 2025;54(1):1207-50. doi:10.37669/milliegitim.1709973