Review

Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması

Volume: 14 Number: Eğitim Bilimleri Ek Sayısı October 23, 2025
EN TR

Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması

Abstract

Travmatik olaylar ile karşılaşmak birey üzerinde ciddi ve uzun vadeli bozulmalara ve sonuçlara yol açmaktadır. Travmaya maruz kalmanın ciddi bir sonucu travma sonrası stres bozukluğudur. Çocuklarda görülen travma semptomlarına müdahalede uygulanan kanıta dayalı tedaviler arasında ebeveyn katılımını sağlayan müdahale programlarının ön plana çıktığı görülmekte iken özellikle küçük çocuklu aileler için travma semptomlarına bağlı problemlerin tedavisinin nasıl sağlanacağı konusunda bilgi eksiklikleri bulunmaktadır. Bu doğrultuda yapılan çalışmada travmatize çocuklara müdahalede uygulanan ebeveyn katılımlı müdahale programlarının bileşenlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında PRISMA yönergeleri takip edilerek Web of Science (WOS), PubMed ve Scopus olmak üzere üç veri tabanında sistematik derleme çalışması yapılmıştır. Yapılan tarama sonucunda 28 makale araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Elde edilen sonuçlarda müdahale içerikleri temel teori, bileşenler, seans yapısı, teknikler/ uygulamalar olmak üzere dört kategoride incelenmiştir. Genel anlamda müdahalelerin bağlanma temelli olduğu ve ebeveyn-çocuk ilişkisine odaklandığı görülmekle birlikte müdahale içeriklerinin belirlenen kategoriler açısından farklılaştığı ve çeşitlilik gösterdiği görülmüştür.

Keywords

Ethical Statement

“Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Yapılan araştırma bir sistematik derleme çalışması olduğundan herhangi bir etik kurul izni gerektirmemektedir.

References

  1. Aral, N. (2023). Depremin Çocuklar Üzerindeki Etkileri, Çocuk ve Gelişim Dergisi, 6 (11), 93-105. https://doi.org/10.36731/cg.1299175
  2. Atiyeh, C.; Cunningham, J.N.; Diehl, R.; Duncan, L.; Kliewer, W.; Mejia, R.; Neace, B.; Parrish, K.A.; Taylor, K.; Walker, J.M. (2004). Violence exposure and adjustment in inner-city youth: Child and caregiver emotion regulation skill, caregiver-child relationship quality, and neighborhood cohesion as protective factors. J. Clin. Child Adolesc. Psychol., 33, 477–487. https://doi.org/10.1207/s15374424jccp3303_5
  3. Atwoli, L., Stein, D.J., Koenen, K.C., & McLaughlin, K.A. (2015). Epidemiology of posttraumatic stress disorder: Prevalence, correlates and consequences. Current Opinion in Psychiatry, 28(4), 307-311, https://doi.org/10.1097/Yco.0000000000000167
  4. Backhaus, S., Blackwell, A., & Gardner, F. (2024). The effectiveness of parenting interventions in reducing violence against children in humanitarian settings in low- and middle-income countries: A systematic review and meta-analysis. Child Abuse & Neglect, 106850. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2024.106850
  5. Benjet, C., Bromet, E., Karam, E. G., Kessler, R. C., McLaughlin, K. A., Ruscio, A. M., . . . Alonso, J. (2016). The epidemiology of traumatic event exposure worldwide: Results from the World Mental Health Survey Consortium. Psychological Medicine, 46, 327–343. https://doi.org/10.1017%2FS0033291715001981.
  6. Blackwell, A.H., Asghar, K., de Dieu Hategekimana, J., Roth, D., O’Connor, M., & Falb, K.L. (2022). Family functioning in humanitarian contexts: Correlates of the feminist-grounded family functioning scale among men and women in the Eastern Democratic Republic of Congo. Journal of Child and Family Studies, 10.1007/s10826-022- 02356-4
  7. Bomysoad, R.N., & Francis, L.A. (2020). Adverse childhood experiences and mental health conditions among adolescents. J. Adolesc. Health, 67, 868-870, https://doi.org/10.1016/j.jadohealth.2020.04.013
  8. Calhoun, C.D., Stone, K.J., Cobb, A.R., Patterson, M.W., Danielson, C.K., & Bendezú J.J. (2022). The role of social support in Coping with psychological trauma: An integrated biopsychosocial model for posttraumatic stress recovery. Psychiatric Quarterly, 93 (4), 949-970, https://doi.org/10.1007/s11126-022-10003-w

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychological Counseling and Guidance (Other)

Journal Section

Review

Early Pub Date

October 23, 2025

Publication Date

October 23, 2025

Submission Date

February 13, 2025

Acceptance Date

October 16, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 14 Number: Eğitim Bilimleri Ek Sayısı

APA
Çimen, F., & Seçer, İ. (2025). Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(Eğitim Bilimleri Ek Sayısı), 235-253. https://doi.org/10.33206/mjss.1639435
AMA
1.Çimen F, Seçer İ. Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması. MJSS. 2025;14(Eğitim Bilimleri Ek Sayısı):235-253. doi:10.33206/mjss.1639435
Chicago
Çimen, Fatmanur, and İsmail Seçer. 2025. “Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 14 (Eğitim Bilimleri Ek Sayısı): 235-53. https://doi.org/10.33206/mjss.1639435.
EndNote
Çimen F, Seçer İ (October 1, 2025) Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 14 Eğitim Bilimleri Ek Sayısı 235–253.
IEEE
[1]F. Çimen and İ. Seçer, “Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması”, MJSS, vol. 14, no. Eğitim Bilimleri Ek Sayısı, pp. 235–253, Oct. 2025, doi: 10.33206/mjss.1639435.
ISNAD
Çimen, Fatmanur - Seçer, İsmail. “Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 14/Eğitim Bilimleri Ek Sayısı (October 1, 2025): 235-253. https://doi.org/10.33206/mjss.1639435.
JAMA
1.Çimen F, Seçer İ. Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması. MJSS. 2025;14:235–253.
MLA
Çimen, Fatmanur, and İsmail Seçer. “Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol. 14, no. Eğitim Bilimleri Ek Sayısı, Oct. 2025, pp. 235-53, doi:10.33206/mjss.1639435.
Vancouver
1.Fatmanur Çimen, İsmail Seçer. Travmatize Çocuklara Yönelik Ebeveyn Katılımlı Müdahale Yaklaşımları: Sistematik Derleme Çalışması. MJSS. 2025 Oct. 1;14(Eğitim Bilimleri Ek Sayısı):235-53. doi:10.33206/mjss.1639435

MANAS Journal of Social Studies
 

Published issues, issue files, and article files are licensed under the Creative Commons CC-BY-NC-ND 4.0 license.

The content on our website is licensed under the Creative Commons CC-BY-NC 4.0 license.