Research Article

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği)

Volume: 15 Number: 1 January 16, 2026
EN TR

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği)

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Kırgızistan’da yaşayan ergen ve yetişkinler arasında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu görülme düzeylerini belirlemektir. Araştırmada betimsel nitelikle tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Kırgızistan – Türkiye Manas Üniversitesinde öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Örneklemini ise, yine aynı üniversitede öğrenim gören ve gönüllü olarak ölçeği dolduracak öğrenler oluşturmuştur. Günay ve arkadaşları tarafından geliştirien (2005) “Erişkinlerde dikkat eksikliği hiperaktivite ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde parametrik testlerden ikili değişkenler arasındaki farkların belirlenmesinde Bağımsız T-testi, ikiden fazla değişkenler arasındaki farkların belirlenmesinde Tek yönlü ANOVA testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi (p<.05) olarak alınmıştır. Araştırmanın bulgularına göre dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun semtomları çocukluk döneminde başlanmasına rağmen ergenler ve yetişkinlerde de devam ettiği için yaşam kalitesini düşürdüğü görülmüştür. Ergen ve yetişkinlerinler dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu cinsiyet değişkinine göre ölçeğin geneli ve bütün boyutlarında anlamlı bir farklılık göstermemektedir, buna göre ergen ve yetişkinler ölçeğin geneli ve bütün boyutlardaki özellikler açısından birbirlerine yakın düzeyde kendilerini değerlendirdikleri söylenebilir. Alkol-madde kullanan deneklerin DEHBnın semtomlarının yükselmesine etken olduğu görülmüştür. Kardeş sayısının dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu üzerindeki etkisi karmaşık bir konudur ve tam olarak belirlenmiş bir yanıtı yoktur. Araştırmada dikkat eksikliği alt boyutundaki anlamlı farklılık çocukluk döneminde psikiyatrik başvurusu olanlar lehine çıkmıştır.

Keywords

Ethical Statement

During the writing process of the study “Investigation of Psychological Characteristics of Adolescents and Adults with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (Kyrgyzstan Sample)” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. The necessary ethics committee approvals were obtained at the meeting of the Scientific Research and Publication Ethics Committee of Kyrgyzstan Turkey Manas University, dated 03/04/2024 and numbered E30640013-100-188525.

References

  1. Ambrosini, P. J., & Rapoport, J. L. (1999). Attention-deficit hyperactivity disorder: A review of the literature. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 38(12), 1519-1535.
  2. Angold, A., Costello, E. J., & Erkanli, A. (2000). Comorbidity. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 41(1), 57-87.
  3. Alessandri, S. M. (1992). Attention-deficit hyperactivity disorder and social adjustment: A research review. Journal of Clinical Child Psychology, 21(4), 378-390.
  4. American Psychiatric Association. (1994). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (4th ed.). APA.
  5. Barkley, R. A. (1990). Attention-deficit hyperactivity disorder: A handbook for diagnosis and treatment. Guilford Press.
  6. Brown, T. E., Reichel, P. C., & Shaw, K. (2001). Attention-deficit hyperactivity disorder in women: Diagnosis and treatment issues. American Journal of Psychiatry, 158(10), 1609-1616.
  7. Caspi, A., Moffitt, T. E., Newman, D. L., & Silva, P. A. (1996). Behavioral observations at age 3 years predict adult psychiatric disorders. Archives of General Psychiatry, 53(11), 1033-1039.
  8. Colman, I., & Jones, P. B. (2004). The continuity of psychopathology from childhood to adulthood. European Psychiatry, 19(8), 487-491.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Child and Adolescent Development

Journal Section

Research Article

Publication Date

January 16, 2026

Submission Date

June 10, 2025

Acceptance Date

December 16, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 15 Number: 1

APA
Özerbaş, M. A., & Kasymalieva, A. (2026). Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği). MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(1), 41-57. https://doi.org/10.33206/mjss.1716465
AMA
1.Özerbaş MA, Kasymalieva A. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği). MJSS. 2026;15(1):41-57. doi:10.33206/mjss.1716465
Chicago
Özerbaş, Mehmet Arif, and Ayturgan Kasymalieva. 2026. “Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen Ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği)”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 (1): 41-57. https://doi.org/10.33206/mjss.1716465.
EndNote
Özerbaş MA, Kasymalieva A (January 1, 2026) Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği). MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 1 41–57.
IEEE
[1]M. A. Özerbaş and A. Kasymalieva, “Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği)”, MJSS, vol. 15, no. 1, pp. 41–57, Jan. 2026, doi: 10.33206/mjss.1716465.
ISNAD
Özerbaş, Mehmet Arif - Kasymalieva, Ayturgan. “Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen Ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği)”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15/1 (January 1, 2026): 41-57. https://doi.org/10.33206/mjss.1716465.
JAMA
1.Özerbaş MA, Kasymalieva A. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği). MJSS. 2026;15:41–57.
MLA
Özerbaş, Mehmet Arif, and Ayturgan Kasymalieva. “Dikkat Eksikliği Ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen Ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği)”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol. 15, no. 1, Jan. 2026, pp. 41-57, doi:10.33206/mjss.1716465.
Vancouver
1.Mehmet Arif Özerbaş, Ayturgan Kasymalieva. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Olan Ergen ve Yetişkinlerin Psikolojik Özelliklerinin İncelenmesi (Kırgızistan Örneği). MJSS. 2026 Jan. 1;15(1):41-57. doi:10.33206/mjss.1716465

MANAS Journal of Social Studies
 

Published issues, issue files, and article files are licensed under the Creative Commons CC-BY-NC-ND 4.0 license.

The content on our website is licensed under the Creative Commons CC-BY-NC 4.0 license.