Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’ndeki Seleukos Krallığı Sikkeleri

Year 2026, Volume: 15 Issue: 2 , 810 - 837 , 28.04.2026

Ümit Kumargal , Korkmaz Meral

https://doi.org/10.33206/mjss.1776752

https://izlik.org/JA82BG42LH

Abstract

Bu çalışma, Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi koleksiyonuna müsadere, satın alma ve bağış yoluyla kaydedilen on dokuz farklı Seleukos Kralı’na ait farklı tiplerde ve farklı darphanelerde darp edilmiş toplam 169 adet sikkeden oluşmaktadır. 1’i altın, 23’ü gümüş ve 145’i bronz olan sikkeler, I. Seleukos Nikator’un krallık döneminden başlayarak I. Philippos Philadelphos dönemine kadar olan Seleukos Kralları’na ait sikkeleri kapsamaktadır. Sikkelerin krallara göre dağılımı şu şekildedir; I. Seleukos Nikator (10), I. Antiochos Soter (14), II. Antiochos Theos (6), II. Seleukos Kallinikos (1), III. Seleukos Keraunos (19), III. Antiochos Megas (9), Axaios (1), IV. Seleukos Philopator (4), IV. Antiochos Epiphanes (25), I. Demetrios Soter (9), I. Aleksandros Balas (25), II. Demetrios Nikator (3), VI. Antiochos Dionysos (9), VII. Antiochos Euergetes (9), II. Aleksandros Zabinas (2), VIII. Antiochos Grypos (7), IX. Antiochos Kyzikenos (6), I. Philippos Philadelphos (5) ve I. Philippos Philadelphos tipli (5). Sikkeler, BMC The Seleucid Kings of Syria, E.T. Newell ve Artur Houghton-Catharine Lorber-Oliver Hoover’in (2002 ve 2008) oluşturdukları kataloglara göre kronolojik olarak tarihlendirilmiştir. MÖ 312/11-64 yılları arasında yaklaşık 248 yıl hüküm süren Seleukos Krallığı’nın bu süreç içerisinde yaşanan taht kavgalarından dolayı aynı zamanda farklı bölgelerde iki kralın yönetimde olması ve Ptolemaios kökenli Seleukos kraliçelerinin yönetimdeki etkileri ve bu etkilerin sikkeler üzerinde yansımaları da değerlendirilmiştir. Krallığın hâkimiyeti altındaki topraklardaki sikke dolaşımı ile birlikte, sikkelerin darp yerleri, kalıpları ve tedavül kronolojisi ortaya koyularak bilim dünyasına sunulacaktır. Ayrıca Roma’nın idaresi altında I. Philippos Philadelphos posthumous sikkeleri MÖ 17/6 ya da 14/3 tarihlerinde tedavülden kaldırılana kadar birkaç değişiklik ile darp edilmişti. Bu sikkelerden de 5 adet incelenmiştir. Katalogda birden fazla aynı tipte olan sikkeler vardır. Bu sikkeler arasında en belirgin olan seçilmiş ve katalog numarası ile eklenmiştir.

Keywords

Seleukos Krallığı Sikkeleri , Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi , Hellenistik Dönem Sikkeleri , Antiocheia Orontes

Ethical Statement

“Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi’ndeki Seleukos Krallığı Sikkeleri” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır. Araştırmacıların Katkı Oranı Beyanı: 1. Yazar %60, 2. Yazar %40 oranında katkı sağlamışlardır. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışmanın geliştirildiği tez, Atatürk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimince desteklenmiştir. Proje numarası: SDK-2022-10686 Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimizi beyan ederiz. Not: Bu çalışma, Atatürk Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimince desteklenen tez çalışmasından geliştirilmiştir. Proje numarası: SDK-2022-10686

Supporting Institution

Atatürk Üniversitesi

Project Number

SDK-2022-10686

Coins of the Seleucid Kingdom in the Elazığ Archaelogy Museum

https://izlik.org/JA82BG42LH

Abstract

This study consists of a total of 169 coins belonging to nineteen different Seleucid Kings, of different types and minted in different mints, which were recorded in the collection of the Elazığ Archaeology and Ethnography Museum through confiscation, purchase and donation. The coins, consisting of 1 gold, 23 silver, and 145 bronze, comprise coins of the Seleucid kings from the reign of Seleucus I Nicator to the reign of Philip I Philadelphos. The distribution of coins according to kings is as follows; Seleucus I Nikator (10), Antiochus I Soter (14), Antiochus II Theos (6), Seleucus II Kallinikos (1), Seleucus III Keraunos (19), Antiochus III Megas (9), Axaios (1), Seleucus IV Philopator (4), Antiochus IV Epiphanes (25), Demetrios I Soter (9), Alexander I Balas (25), Demetrios II Nicator (3), Antiochus VI Dionysus (9), Antiochus VII Euergetes (9), Alexander II Zabinas (2), Antiochus VIII Grypos (7), Antiochus IX Cyzicenus (6), Philippos I Philadelphos (5) and Philippos I Philadelphos type (5). The coins were dated chronologically according to the catalogs created by BMC The Seleucid Kings of Syria, E.T. Newell, and Artur Houghton-Catharine Lorber-Oliver Hoover (2002 and 2008). The Seleucid Kingdom, which reigned for approximately 248 years between 312/11 and 64 BC, was also evaluated due to the conflicts over the throne between two kings in different regions. The influence of the Seleucid queens of Ptolemaic origin on the government and the reflections of these influences on the coins are also evaluated. The coin circulation in the lands under the kingdom's rule will be presented to the scientific community, along with the minting locations, molds, and circulation chronology of the coins. Furthermore, under Roman rule, the posthumous coins of Philip I Philadelphus were minted with few modifications until their withdrawal from circulation in 17/6 or 14/3 BC. Five of these coins were also examined. The catalog contains multiple coins of the same type. The most distinctive of these coins was selected and added with its catalog number.

Keywords

Coins of the Seleucid Kingdom , Elazığ Archaeology and Ethnography Museum , Coins of the Hellenistic Period , Antiocheia Orontes

Ethical Statement

During the writing process of the study “Coins of the Seleucid Kingdom in the Elazığ Archaelogy Museum” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required. Statement of Contribution Rate of Researchers: The first author contributed 60%, and the second author contributed 40%. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: This study was developed from a thesis supported by the Atatürk University Scientific Research Projects Coordination Unit. Project number: SDK-2022-10686. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: We declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, we can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy". Note: This study was developed from a thesis supported by the Atatürk University Scientific Research Projects Coordination Unit. Project number: SDK-2022-10686

Supporting Institution

Atatürk Universty

Project Number

SDK-2022-10686

References

• Ali, M. (2023). Seleukoslar Dönemi’nde Suriye: Büyük İskender’in Ölümünden (M.Ö. 323), Pompeius’un Suriye Fethi’ne Kadar (M.Ö. 64). Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Arslan, M. (2010). İstanbul’un Antikçağ Tarihi. Odin Yayıncılık.
• Atav Köker, İ. (2016). Seleukos Krallığı’nda Sikke Basımı ve Şanlıurfa Müzesi’nden İki DefineAnadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Gardner, P. (1878). A Catalogue of The Greek Coins in the British Museum, The Seleucid Kinds of Syria. London: Printed By Order of the Trustees.
• Gülerdoğan, F. & Yılmaz, C. A. (2023). Hellenistik Dönem Anadolusu’nda Seleukosların İzleri Üzerine Bir Değerlendirme. OANNES-Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi 5/1, 43-72.
• Gürcan, A. (2024). Büyük İskender, Ordusu ve Komutanları. Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Houghton, A. & Lorber, C. (2002). Seleucid Coins A Comprehensive Catalogue Part I, Seleucus I Through Antiochus III. Classical Numismatik Group, INC.
• Houghton, A., Lorber, C. & Hoover, O. (2008). Seleucid Coins A Comprehensive Catalogue Part II, Seleukos IV Through Antiochus XIII. Classical Numismatik Group, INC.
• Kınacı, M. (2017). Demetiros’un Kıbrıs’ı Fethi. Phaselis Disiplinler Arası Akdeniz Araştırmaları Dergisi, Volume III., 149-162.
• Morkhlom, O. (2000). (çev. Oğuz Tekin)?, Erken Hellenistik Çağ Sikkeleri. Homer Kitabevi.
• Newell, E. T. (1978). The Coinage of The Eastern Seleucid Mints From Seleucus I to Antiochus III. The American Numismatic Society.
• Özal, K. (2024). Diadokhi Arasındaki Mücadelenin İskender İmparatorluğuna Etkileri. DergiPark Akademik Tarih ve Tarihçi, 3, Sayı:2, 2024, 87-101.
• Özkaya, M. (2023). Seleukos Kraliçeleri, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Özsait, M. (1985). Hellenistik ve Roma devrinde Pisidya tarihi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
• Sicilius, D. (1963). The Library of History. (çev.: C. Bradford Welles-C.H. Oldfather London: )?, Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Tekin, O. (2008). Antik Numismatik ve Anadolu (Arkaik ve Klasik Çağlar). Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
• Tekin, O. (2021). Eski Yunan ve Roma Tarihine Giriş. İletişim Yayınevi.
• Temizkan, M. (2017). (Seleukoslar Döneminde Antiokheia (Antakya). Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Türkoğlu, A. (2019). Seleukosların Anadolu Egemenliği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Wright, N. L. (2005). Seleucid Royal Cult, Indigenous Religious Traditions and Radiate Crowns: The Numismatik Evidence. Journal of Mediterranean Archaeology, Volume 18, 67-82.