Ahlaki Dönüşüm, Toplumsal Dayanışma ve Toplumsal Düzen Olgularının Durkheim Ekseninde İncelenmesi: Bursa İli Örneği

Year 2026, Volume: 15 Issue: 2 , 731 - 746 , 28.04.2026

Mustafa Demirci

https://doi.org/10.33206/mjss.1820766

https://izlik.org/JA97AG94FA

Abstract

Bu çalışmanın amacı Durkheim’in düşünceleri ekseninde Bursa ilinde yaşayan ve büyükşehire göç etmiş bireylerde ahlaki dönüşüm, toplumsal dayanışma ve toplumsal düzen yönünden nasıl bir farklılaşma oluştuğunu belirlemektir. Bu araştırma, Durkheim’in varsayımlarının büyükşehire göç eden bireyler arasında gerçekleşip gerçekleşmediğini sınamaktadır. Katılımcıların büyükşehire göç ettikten sonraki durumlarıyla ilgili düşüncelerinin incelendiği çalışma, tarama modelinde tasarlanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan “Büyükşehire Göç” ve “İş Ahlakı” olmak üzere iki bölümden oluşan anket kullanılmıştır. Durkheim’in teorisi ışığında, katılımcılar büyükşehire göç etmiş kişiler olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda büyükşehirlerde yaşayan 505 kişiyle araştırma yürütülmüştür. Araştırmanın sonuçlarına göre, katılımcıların yaşamak istedikleri/yaşadıkları çevrede mutlu olmayı düşünme, özgür hissetme, toplu ya da bireysel yaşama, gelenek ve inançlara bağlı kalma durumlarının, modern dünyada verdikleri değere göre farklılaştığı; akraba ilişkilerinin modern dünyada verdikleri değere göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Diğer yandan katılımcıların yaptıkları mesleğin eğitim, ihtiyaç, yaygınlığının modern dünyada verdikleri değere göre farklılaşmadığı; işe giriş durumunun farklılaştığı belirlenmiştir. Ayrıca katılımcıların kendi mesleklerini yaparken ahlaklı davranma durumlarının iş ahlakına göre farklılaşmadığı ama amaçlarına göre farklılaştığı belirlenmiştir. Başkaları mesleklerini yaparken katılımcıların düşüncelerinin iş ahlakına göre farklılaştığı tespit edilmiştir.

Keywords

Durkheim , İş ahlakı , Uzmanlaşma , Toplumsal dayanışma , Toplumsal düzen

Ethical Statement

Bu çalışma, Artvin Çoruh Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun 11 Aralık 2023 tarihli toplantısında etik açıdan oybirliğiyle uygun bulunmuş; uygunluk yazısı 15.12.2023 tarih ve E-18457941-050.99-117102 sayıyla düzenlenmiştir.

An Examination of The Phenomena of Moral Transformation, Social Solidarity and Social Order on The Axis of Durkheim: The Case of Bursa Province

https://izlik.org/JA97AG94FA

Abstract

The aim of this study is to determine what kind of differentiation occurs among rural-to-urban migrants living in Bursa (Turkey), a metropolitan province on the axis of Durkheim's ideas. The study, in which the participants' thoughts about their situation after migrating to metropolitan cities were examined, was designed in the survey model. A questionnaire consisting of two sections, “Migration to Metropolitan Cities” and “Work Ethics”, prepared by the researcher was used as a data collection tool. In the light of Durkheim's theory, the study was conducted with 505 people living in metropolitan cities. According to the results of the research, it was determined that the participants' thinking of being happy in the environment they live in, feeling free, living collectively or individually, and adhering to traditions and beliefs differed according to the value they attach to the modern world, while the relations with relatives did not differ according to the value they attach to the modern world. On the other hand, it was determined that the education, need and prevalence of the profession of the participants did not differ according to the values they gave in the modern world, but the employment status differed. In addition, it was determined that the participants' ethical behavior while doing their own profession did not differ according to business ethics, but differed according to their goals.

Keywords

Durkheim , Work ethics , Specialization , Social solidarity , Social order

Ethical Statement

During the writing process of the study “An Examination of The Phenomena of Moral Transformation, Social Solidarity and Social Order on The Axis of Durkheim: The Case of Bursa Province” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. The necessary ethics committee approvals were obtained from the Artvin Çoruh University Scientific Research and Publication Ethics Committee with letter number E-18457941-050.99-117102 dated 12.15.2023. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: No funding was received from any institution or organization for this study. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: I declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, I can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy".

References

• Adıgüzel, Y. (2024). Göç sosyolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Aksoy, A. (2016). Geleneksel devletten modern devlete: Sanayi devrimi ve kamu yönetimi düşüncesinde değişim. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 2(3), 31-37.
• Bauman, Z. (2013). Does the richness of the few benefit us all. Polity Press.
• Bocutoğlu, E. (2015). İbn-i Haldun ve Adam Smith’in iş bölümü konusundaki görüşleri üzerine bir değerlendirme. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 4(8), 8-25.
• Borlandi, M., Boudon, R., Cherkaoui, M. ve Valade, B. (2011). Sosyolojik düşünce sözlüğü. (Çev. Bülent Arıbaş). İletişim Yayınları.
• Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood.
• Cicero, M. T. (2014), Yükümlülükler üzerine (Çev. C. Çevik). Türkiye İş bankası Kültür Yayınları.
• Comte, A. (2013). Catéchisme positiviste. Presses Électroniques de France.
• Davis, K. ve Moore, W. E. (1945). Some principles of stratification. American Sociological Review, 10(2), 242- 249. https://doi.org/10.2307/2085643
• Durkheim, E. (1968). Moral education (Trans. E. K. Wilson ve H. Schnurer). Printing: Second. New York: The Free Press.
• Durkheim, E. (1897). Le suicide: étude de sociologie. (Ed. F. Alcan). Ancienne Librairie Germer Bailliere ET.
• Durkheim, E. (1973). On morality and society (Edt. R. N. Bellah). The University Of Chicago Press.
• Durkheim, É. (1994). The division of labour in society (W. D. Halls, Trans.). MacMillan.
• Durkheim, E. (1997). The division of labor in society (W. D. Halls, Trans.; L. A. Coser, Intro.). New York: The Free Press. (Original work published 1893)
• Durkheim, E. (2013). İntihar (Çev. Z. Z. İlkgelen). Pozitif Yayınları.
• Durkheim, E. (2016). Ahlak ve toplum (Çev. D. Çenesiz). Pinhan.
• Durkheim, E. (2020). Toplumsal iş bölümü (Çev. Ö. Ozankaya). Cem Yayınevi.
• Durkheim, E. (2021). Sosyoloji dersleri (Çev. Ö. Ozankaya). Cem Yayınevi.
• Durkheim, E. (2015). Sosyolojik yöntemin kuralları (Çev. C. B. Akal). Dost.
• Duverger, M. (1982). Siyaset Sosyolojisi. (Çev. Ş. Tekeli). Varlık Yayınları.
• Ertürk, R. (2005). Pozitivizm üzerine. İstanbul University Journal of Sociology, 3(11), 1-6.
• Fayol, H. (1989). Administração industrial e geral: Previsão, organização, comando, coordenação e controle. Atlas.
• Field, A. (2009). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (3th ed.). Sage Publications.
• Gambetta, D. (1993). The Sicilian mafia: The business of private protection. Harvard University Press.
• Gezgin, M. (1988). Cemaat-Cemiyet ayırımı ve Ferdinand Tönnies. Istanbul Journal of Sociological Studies, (22), 183.
• Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age. Polity Press.
• Giner, S. (2001). Teoría sociológica clásica. Ariel sociología.
• Gorusch, R. L. (1983). Factor Analysis (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
• Granovetter, M. S. (1973). The strength of weak ties. American Journal of Sociology, 78(6), 1360–1380.
• Gulick, L. ve Urwick, L. (2003). The early sociology of management and organizations. Routledge.
• İllich, I., Zola, I., K. McKnight, J., Caplan, J. ve Shaiken, H. (1977). Disabling professions. Marion Boyars.
• Karakoç, F. (2020). Klasik yönetim kuramında iş bölümü ve uzmanlaşmaya eleştirel bakış. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 3(3), 669-685.
• Karlsson, J. C. ve Månson, P. (2017). Concepts of work in Marx, Durkheim, and Weber. Nordic Journal Of Working Life Studies. 7(2), 107-119. https://doi.org/10.18291/njwls.v7i2.81597
• Marx, K. ve Engels, F. (2007). Manifesto of the communist party. International Publishers Co.
• Meek, Ronald L. ve Skinner, Andrew S. (1973). The development of Adam Smith's ideas on the division of labour. The Economic Journal, 83(332), 1094-1116.
• Neuman, W., L. (2014). Basics of social research: Qualitative and quantitative approaches. Pearson.
• Nunnally, J. C. ve Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill, Inc.
• Portes, A. (1998). Social capital: Its origins and applications in modern sociology. Annual Review of Sociology, 24, 1–24. https://doi.org/10.1146/annurev.soc.24.1.1
• Putnam, R. D. (1993). Making democracy work: Civic traditions in modern Italy. Princeton University Press.
• Ritzer, G. (1993). Teoria sociologica clasica. (Traducción M. T. C. Rodriguez). McGraw-Hill.
• Sarıtaş, D. (2018). Modern dünyanın bunalımı karşısında radikal bir eleştiri ve alternatif çözümler: Ivan Illich. Cinius Yayınları.
• Simmel, G. (2009). Bireysellik ve kültür (Çev. T. Birkan). Metis Yayınları.
• Smith, A. (1977). An inquiry into the nature and causes of the wealth of nations. University Of Chicago Press.
• Sorokin, P. A. (1975). Çağdaş sosyoloji teorileri Cilt 2 (Çev. M. R. Öymen). Yeni Desen Matbaası.
• Spencer, H. (1981). The man versus the state. Liberty Classics.
• Taylor, F., W. (2012). The principles of scientific management. Floating Press.
• Toplu Yaşlıoğlu, D. ve Yaşlıoğlu, M. (2021). İş bölümünün evrimi: Antik çağdan klasik yönetim düşüncesine bir inceleme. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 181-191.
• Tönnies, F. (2019). 1880-1935: Gemeinschaft und gesellschaft. Walter de Gruyter.
• Tönnies, F. (1944). Cemaat ve cemiyet nazariyesi (Çev. Z. Fındıkoğlu). Journal of Istanbul University Law Faculty, 9(3-4), s. 712-748.
• TÜİK. (2023, Şubat 4). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçları, 2021. Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=49685 (Erişim tarihi: 23 Haziran 2025)
• Wallace, R. ve Wolfe, A. (2012). Çağdaş sosyoloji kuramları: Klasik geleneğin genişletilmesi (Çev. L. Elburuz ve R. Ayaz). Doğu Batı Yayınları.
• Weber, M. (1978). Economy and society: An outline of interpretive sociology (G. Roth ve C. Wittich, Eds.). University of California Press. (Original work published 1922)
• Weber, M. (2001). The Protestant ethic and the spirit of capitalism (Trans. T. Parsons). Routledge.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.