Research Article

Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı

Volume: 15 Number: 4 October 24, 2026
TR EN

Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı

Abstract

Tarımsal üretimde iş gücü yetersizliği, artan girdi maliyetleri ve sürdürülebilirlik gereksinimleri, insansız hava araçlarının (İHA) özellikle pestisit uygulamalarında kullanımını hızla yaygınlaştırmıştır. Buna karşın, tarımsal ilaçlama dronu seçimi; teknik performans, operasyonel verimlilik ve maliyet gibi çok sayıda ve birbiriyle çelişebilen kriterin birlikte değerlendirilmesini gerektiren karmaşık bir karar problemidir. Literatürde yem bitkileri üreticilerine odaklanan, sistematik ve bütünleşik karar modellerinin sınırlı olması bu çalışmanın temel çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yem bitkileri üreticileri için en uygun tarımsal ilaçlama dronunun belirlenmesine yönelik bütünleşik bir Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) modeli geliştirmektir. Bu kapsamda, İzmir ilinde faaliyet gösteren deneyimli üreticilerden elde edilen uzman görüşleri doğrultusunda kriter ağırlıkları Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve SWARA yöntemleriyle belirlenmiş; drone alternatiflerinin performansı ise ARAS ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, her iki ağırlıklandırma yönteminde de püskürtme performansı, uçuş süresi ve menzil/kontrol menzilinin ilk üç sırada yer aldığını göstermiştir. ARAS–AHP ve TOPSIS–SWARA analizlerinde DJI Agras birinci, Mostaş Teknoloji ikinci ve XAG üçüncü sırada yer almıştır. Dört yöntem-ağırlık kombinasyonunda alternatif sıralamasının değişmemesi, yöntemler arası sağlamlığı desteklemiştir. Sonuç olarak çalışma, yem bitkileri üreticilerinin farklı dron alternatiflerini sistematik biçimde karşılaştırmalarına yardımcı olan uygulanabilir bir karar destek çerçevesi sunmaktadır.

Keywords

Ethical Statement

“Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Gerekli olan etik kurul izinleri Dokuz Eylül Üniversitesi, İnsan Araştırmaları Kurulu’nun 17.12.2025 tarih ve 44 sayılı toplantısında alınmıştır. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimi beyan ederim.

References

  1. Abbas, A., et al. (2023). Drones in plant disease assessment, efficient monitoring, and detection: A way forward to smart agriculture. Agronomy, 13(6), 1524. https://doi.org/10.3390/agronomy13061524
  2. Acıbuca, V. (2024). The Possibility of Using Unmanned Aerial Vehicles in Agricultural Activities in Turkey. Egyptian Journal of Agronomy, 46(1), 39-49. DOI: 10.21608/agro.2024.260593.1406
  3. Ağır, B. K., Ekinci, M. S. ve Çelik, Ş. (2025). Türkiye’de Yem Bitkileri Üretimi ve Hayvan Varlığı Arasındaki İlişki: Faktör Analizi Yaklaşımı. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(1), 137-144. https://doi.org/10.25308/aduziraat.1673063
  4. Ahirwar, S., Swarnkar, R., Bhukya, S. ve Namwade, G. (2019). Application of drone in agriculture. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 8(01), 2500- 2505.https://doi.org/10.20546/ijcmas.2019.801.264
  5. Akın, F. ve Karakaş, E. (2025). Prioritizing Critical Factors for Agricultural Spraying Drones Adoption: A Multi- Criteria Decision-Making Approach in Adana. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 40(2), 287- 300. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1618713
  6. Akkamış, M. ve Çalışkan, S. (2020). İnsansız hava araçları ve tarımsal uygulamalarda kullanımı. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 2(1), 8– 16. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tiha/issue/54200/70 7831
  7. Alkan, B. ve Ertuğrul, G. Ö. (2022). Tarımsal insansız hava araçları ile pestisit uygulamaları. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2(2), 232-238.
  8. Altıntaş G, Altıntaş A, Çakmak E (2017) Yem Bitkileri Üretiminde Sürdürülebilirlik Üzerine Bir Çalışma: Sivas İli Örneği. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 3(1): 38-51.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Business Administration

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 24, 2026

Submission Date

February 1, 2026

Acceptance Date

October 13, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 15 Number: 4

APA
Durmuş, A. (2026). Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(4), 1473-1494. https://izlik.org/JA96RD67ZE
AMA
1.Durmuş A. Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı. MJSS. 2026;15(4):1473-1494. https://izlik.org/JA96RD67ZE
Chicago
Durmuş, Alkan. 2026. “Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 (4): 1473-94. https://izlik.org/JA96RD67ZE.
EndNote
Durmuş A (October 1, 2026) Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 4 1473–1494.
IEEE
[1]A. Durmuş, “Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı”, MJSS, vol. 15, no. 4, pp. 1473–1494, Oct. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA96RD67ZE
ISNAD
Durmuş, Alkan. “Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15/4 (October 1, 2026): 1473-1494. https://izlik.org/JA96RD67ZE.
JAMA
1.Durmuş A. Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı. MJSS. 2026;15:1473–1494.
MLA
Durmuş, Alkan. “Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, vol. 15, no. 4, Oct. 2026, pp. 1473-94, https://izlik.org/JA96RD67ZE.
Vancouver
1.Alkan Durmuş. Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı. MJSS [Internet]. 2026 Oct. 1;15(4):1473-94. Available from: https://izlik.org/JA96RD67ZE

MANAS Journal of Social Studies
 

Published issues, issue files, and article files are licensed under the Creative Commons CC-BY-NC-ND 4.0 license.

The content on our website is licensed under the Creative Commons CC-BY-NC 4.0 license.