Yem Bitkileri Üreticileri İçin Tarımsal İlaçlama Dronu Seçimi: Çok Kriterli Karar Verme Yaklaşımı
Öz
Tarımsal üretimde iş gücü yetersizliği, artan girdi maliyetleri ve sürdürülebilirlik gereksinimleri, insansız hava araçlarının (İHA) özellikle pestisit uygulamalarında kullanımını hızla yaygınlaştırmıştır. Buna karşın, tarımsal ilaçlama dronu seçimi; teknik performans, operasyonel verimlilik ve maliyet gibi çok sayıda ve birbiriyle çelişebilen kriterin birlikte değerlendirilmesini gerektiren karmaşık bir karar problemidir. Literatürde yem bitkileri üreticilerine odaklanan, sistematik ve bütünleşik karar modellerinin sınırlı olması bu çalışmanın temel çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yem bitkileri üreticileri için en uygun tarımsal ilaçlama dronunun belirlenmesine yönelik bütünleşik bir Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) modeli geliştirmektir. Bu kapsamda, İzmir ilinde faaliyet gösteren deneyimli üreticilerden elde edilen uzman görüşleri doğrultusunda kriter ağırlıkları Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve SWARA yöntemleriyle belirlenmiş; drone alternatiflerinin performansı ise ARAS ve TOPSIS yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, her iki ağırlıklandırma yönteminde de püskürtme performansı, uçuş süresi ve menzil/kontrol menzilinin ilk üç sırada yer aldığını göstermiştir. ARAS–AHP ve TOPSIS–SWARA analizlerinde DJI Agras birinci, Mostaş Teknoloji ikinci ve XAG üçüncü sırada yer almıştır. Dört yöntem-ağırlık kombinasyonunda alternatif sıralamasının değişmemesi, yöntemler arası sağlamlığı desteklemiştir. Sonuç olarak çalışma, yem bitkileri üreticilerinin farklı dron alternatiflerini sistematik biçimde karşılaştırmalarına yardımcı olan uygulanabilir bir karar destek çerçevesi sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Abbas, A., et al. (2023). Drones in plant disease assessment, efficient monitoring, and detection: A way forward to smart agriculture. Agronomy, 13(6), 1524. https://doi.org/10.3390/agronomy13061524
- Acıbuca, V. (2024). The Possibility of Using Unmanned Aerial Vehicles in Agricultural Activities in Turkey. Egyptian Journal of Agronomy, 46(1), 39-49. DOI: 10.21608/agro.2024.260593.1406
- Ağır, B. K., Ekinci, M. S. ve Çelik, Ş. (2025). Türkiye’de Yem Bitkileri Üretimi ve Hayvan Varlığı Arasındaki İlişki: Faktör Analizi Yaklaşımı. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(1), 137-144. https://doi.org/10.25308/aduziraat.1673063
- Ahirwar, S., Swarnkar, R., Bhukya, S. ve Namwade, G. (2019). Application of drone in agriculture. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 8(01), 2500- 2505.https://doi.org/10.20546/ijcmas.2019.801.264
- Akın, F. ve Karakaş, E. (2025). Prioritizing Critical Factors for Agricultural Spraying Drones Adoption: A Multi- Criteria Decision-Making Approach in Adana. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 40(2), 287- 300. https://doi.org/10.21605/cukurovaumfd.1618713
- Akkamış, M. ve Çalışkan, S. (2020). İnsansız hava araçları ve tarımsal uygulamalarda kullanımı. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 2(1), 8– 16. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tiha/issue/54200/70 7831
- Alkan, B. ve Ertuğrul, G. Ö. (2022). Tarımsal insansız hava araçları ile pestisit uygulamaları. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2(2), 232-238.
- Altıntaş G, Altıntaş A, Çakmak E (2017) Yem Bitkileri Üretiminde Sürdürülebilirlik Üzerine Bir Çalışma: Sivas İli Örneği. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 3(1): 38-51.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Alkan Durmuş
*
0000-0002-5806-9962
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
24 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
1 Şubat 2026
Kabul Tarihi
13 Ekim 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 4