Year 2020, Volume 9 , Issue 4, Pages 1999 - 2009 2020-10-13

Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru

Esma ÖZTÜRK [1]


Devvânî XIV. yüzyılda yaşamış, felsefe, kelam, mantık, hadis, tefsir ve tasavvuf gibi çeşitli sahalarda pek çok eser veren önemli bir İslam âlimidir. Görüşleri, yetiştirdiği öğrenciler sebebiyle İran, Hindistan ve Osmanlı ilim hayatında etkili olmuştur. Taftazâni (ö. 797/1395) ve Cürcâni (ö. 816/1413) gibi âlimlerin geleneğinden gelen Devvânî; İbn Sîna (ö. 428/1037), Fârâbi (ö. 339/951) ve Sühreverdi’nin (ö. 587/1191) yanı sıra Gazâli (ö. 505/1111) ve İbnu’l-Arabî’den (ö. 638/1240) de etkilenmiştir. Çalışmada Devvânî’nin Mebde ve Mead Zevrâ ve Havrâ, Şerh-i Beyt-i ez-Gülşen-i Râz, Risâle-i Sayhâ ve Sadâ isimli eserleri taranmıştır. Elde edilen bulgulara göre; vahdet-i vücûdun merkez düşüncesi olan kâinatta tek bir gerçekliğin bulunduğunu anlayabilmek ancak keşfi bilgiyle mümkündür. Keşfî bilginin kelamın bilgi kaynakları arasında yer almadığı hatırlanacak olursa bu noktada Devvânî’nin kelamcı kimliğinin geri planda kaldığı, tasavvuf yönünün öne çıktığı söylenebilir. 

Tasavvuf, Devvânî, Varlık Felsefesi
  • Akman, M. (2017a). Celâleddîn ed-Devvânî’nin Kelam Sistemi, İstanbul: Ensar Neşriyat.
  • Akman, M. (2017b). Kelam Bağlamında Musa Kazım Efendi “Zevra ve Hevra” İsimli Esere Yaptığı Tercüme ve Şerhin Sadeleştirilmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (50), 863-881.
  • Altınok, B. Y. (2013). Ene’l-Hak Şehidi Hallâc-ı Mansûr Tavâsîn, Ankara: Sistem Ofset.
  • Anay, H. (1994a). Celâleddîn Devvânî Hayatı, Eserleri, Ahlak ve Siyaset Düşüncesi. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Anay, H. (1994b). Devvânî. Diyanet İslam Ansiklopedisi, İstanbul: TDV Yayınları, 9, 257-262.
  • Bekiryazıcı, E. (2009). Devvânî Felsefesinin Ontolojik Temelleri, Ankara: Araştırma Yayınları.
  • Birand, K. (1958). İlk Çağ Felsefesi Tarihi, Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakülteis Yayınları.
  • Çubukçu, İ. A. (1986). Türk Düşünce Tarihinde Felsefe Hareketleri, Ankara: Ankara Üniv. İlahiyat Fak. Yayınları.
  • Demirli, E. (2011). İslam Metafiziğinde Tanrı ve İnsan, İstanbul: Kabalcı Yayınları.
  • Devvânî, Celâleddîn. (1335). Mebde ve Meâd Zevrâ ve Havrâ, (trc. Mûsa Kâzım). İstanbul: Dâru’l Hilâfeti’l-Âliyye Matbaası.
  • Devvânî, Celâleddîn. (tsiz 1). Risâle-i Sayhâ ve Sadâ, İstanbul: Süleymaniye Kitaplığı, Esad Efendi Bölümü, No: 3685, vr. 107-118.
  • Devvânî, Celâleddîn. (tsiz 2). Şerh-i Beyt-i ez-Gülşen-i Râz, İstanbul: Yazmalar Süleymaniye Kitaplığı, Hamidiye Bölümü, No: 1438, vr. 320-323.
  • Devvânî, Celâleddîn. (2001a). Risâletü İsbât-ı Vâcibi’l-Cedîde, (Seb’u Resâil içinde), (thk: Seyyîd Ahmed Tuysirkâni). Tahran: Mîras-ı Mektûb, 115-170.
  • Devvânî, Celâleddîn. (2001b). Risâletü İsbât-ı Vâcibi’l-Kadîme, (Seb’u Resâil içinde), Thk: Seyyîd Ahmed Tuysirkâni, Tahran: Mîras-ı Mektûb, 67-183.
  • Devvânî, Celâleddîn. (2001). Şerhu Hutbeti’z-Zevrâ, (Seb’u Resâil içinde), (thk: Seyyîd Ahmed Tuysirkâni), Tahran: Mîras-ı Mektûb, 185-198.
  • Erdem, H. (1990). Bir Tanrı-Âlem Münâsebeti Olarak Panteizm ve Vahdet-i Vücûd, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  • Lambton, Ann K. S., (1991). Al-Dawani. The Encyclopaedia of Islam, (New Edition). Leiden: E. J. Brill, Vol. 2, p. 174.
  • Izutsu, T. (1995). İslam’da Varlık Düşüncesi. (çev. İbrahim Kalın). İstanbul: İnsan Yayınları.
  • Kaya, M. (1991). Aristo. Diyanet İslam Ansiklopedisi, İstanbul: TDV Yayınları, 3, 375-378.
  • Kelabâzî, Ebu Bekr Muhammed b. İshak. (1993). et-Taaruf li Mezhebi Ehli’t-Tasavvuf, Beyrut: Dâru’l Kütübi’l İlmiyye.
  • Kılıç, M. E. (2009). Şeyh-i Ekber İbn Arabi Düşüncesine Giriş, İstanbul: Sufi Yayıncılık.
  • Konuk, A. A. (2005). Fusûsu’l-Hikem Tercüme ve Şerhi, (haz. M. Tahralı - S. Eraydın). İstanbul: İFAV Yayınları.
  • Özdemir, S. (2014). Davud Kayserî’de Varlık, Bilgi ve İnsan. İstanbul: Nefes Yayınevi.
  • Taylan, N. (2000). Düşünce Tarihinde Tanrı Sorunu, İstanbul: Şehir Yayınları.
  • Tek, A. (2017). Tarihi Süreçte Tasavvuf ve Tarikatlar, Bursa: Bursa Akademi Yayınları.
  • Tirmizî, Ebû İsa Muhammed b. İsa b. Sevre es-Sülemî. (2000). Sünen-i Tirmizî, el-Kütübü’s-Sitte, (Mevsuatü’l-Hadis eş-Şerîf içinde), (haz. Salih b. Abdülazîz), Riyad: Dâru’s-Selâm.
  • Tunçbilek, H. H. (2008). Muhyiddin İbn Arabi’de Vahdet-i Vücud Telakkisi. Harran Üniv. İlahiyat Fak. Dergisi. 19, 7-23.
  • Turan, Y. (2006). Muhyiddin İbn Arabi’de Mutlak Varlık. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Uluç, T. (2007). İbn Arabi’de Sembolizm, İstanbul: İnsan Yayınları.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Research Article
Authors

Orcid: 0000-0001-9704-1498
Author: Esma ÖZTÜRK (Primary Author)
Institution: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi/ Tasavvuf
Country: Turkey


Dates

Application Date : March 29, 2020
Acceptance Date : July 29, 2020
Publication Date : October 13, 2020

Bibtex @research article { mjss710784, journal = {MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi}, issn = {1694-7215}, address = {Chyngyz Aytmatov Campus, 720038, Djal, Bishkek, KYRGYZSTAN}, publisher = {Kyrgyz-Turkish Manas University}, year = {2020}, volume = {9}, pages = {1999 - 2009}, doi = {10.33206/mjss.710784}, title = {Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru}, key = {cite}, author = {Öztürk, Esma} }
APA Öztürk, E . (2020). Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru . MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi , 9 (4) , 1999-2009 . DOI: 10.33206/mjss.710784
MLA Öztürk, E . "Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru" . MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 (2020 ): 1999-2009 <https://dergipark.org.tr/en/pub/mjss/issue/57186/710784>
Chicago Öztürk, E . "Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 (2020 ): 1999-2009
RIS TY - JOUR T1 - Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru AU - Esma Öztürk Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.33206/mjss.710784 DO - 10.33206/mjss.710784 T2 - MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1999 EP - 2009 VL - 9 IS - 4 SN - 1694-7215- M3 - doi: 10.33206/mjss.710784 UR - https://doi.org/10.33206/mjss.710784 Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru %A Esma Öztürk %T Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru %D 2020 %J MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi %P 1694-7215- %V 9 %N 4 %R doi: 10.33206/mjss.710784 %U 10.33206/mjss.710784
ISNAD Öztürk, Esma . "Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru". MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 9 / 4 (October 2020): 1999-2009 . https://doi.org/10.33206/mjss.710784
AMA Öztürk E . Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru. MJSS. 2020; 9(4): 1999-2009.
Vancouver Öztürk E . Celâleddîn Devvânî’de (ö. 908/1502) Vahdet-i Vücûd Tasavvuru. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2020; 9(4): 1999-2009.