Research Article

Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi

Volume: 30 Number: 3 December 31, 2025
EN TR

Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi

Öz

Bu çalışmada, mantar kompostu atığından elde edilen duman solüsyonunun tuz stresine (100 mM NaCl) maruz kalan Capsicum annuum L. (sivri biber) tohumlarının çimlenme, fide çıkışı ve fizyolojik parametreleri üzerine olan etkileri belirlenmiştir. Pleurotus türü mantar kompostu yakılarak hazırlanan duman solüsyonunun dört farklı konsantrasyonu [%0 (kontrol), %0.1, %0.3 ve %0.5] kullanılan denemede, tohumlar 24 saat süre ile bu solüsyonlarda bekletilmiş ve çimlenme ile fide çıkışı değerlendirilmiştir. Bulgular, tuz stresinin çimlenme oranı, fide çıkışı ve büyüme üzerinde baskılayıcı etkisinin belirgin olduğunu göstermiştir. Duman solüsyonu uygulamaları, özellikle düşük dozlarda (%0.1–0.3), çimlenme ve çıkış oranlarında kısmi iyileşmeler sağlamış ancak bu etkiler her zaman istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Yüksek doz (%0.5) uygulamalarında ise pigment içeriklerinde ve büyüme parametrelerinde azalma gözlenmiş, olası toksik etkiler ima edilmiştir. Duman solüsyonlarının tuz stresine bağlı oksidatif hasarı azaltıcı etkisi MDA verileriyle desteklenmiş olsa da, stres koşullarındaki koruyucu rolü sınırlı kalmıştır. Sonuç olarak, duman solüsyonu düşük dozlarda bazı olumlu etkiler gösterse de, yüksek dozda olumsuz etkisi daha belirgindi. Bu sebeple yapılacak daha kapsamlı çalışmalarla duman solüsyonunun biber bitkisi üzerindeki olası etkilerinin detaylandırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Supporting Institution

Tübitak 2209/a projesinden üretilmiştir.

Project Number

2209/a-1919B012321891

Thanks

Yazarlar, bu çalışmaya 2209/A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destek Programı kapsamında sağladığı finansal destek için TÜBİTAK’a (Proje No: 1919B012321891) teşekkür eder.

References

  1. Ahmadzai, A.S., Hu, C., Zhang, C., & Li, Y. (2025). Mechanisms of anthocyanin-mediated salt stress alleviation and cellular homeostasis in plants. Plant Growth Regulation, 105, 655-673.https://doi.org/10.1007/s10725-025-01298-3
  2. Aiduang, W., Jatuwong, K., Kiatsiriroat, T., Kamopas, W., Tiyayon, P., Jawana, R., Xayyavong, O., & Lumyong, S. (2025). Spent mushroom substrate-derived biochar and its applications in modern agricultural systems: An extensive overview. Life, 15 (2), 317. https://doi.org/10.3390/life15020317
  3. Antala, M., Sytar, O., Rastogi, A., & Brestic, M. (2020). Potential of karrikins as novel plant growth regulators in agriculture. Plants, 9 (1), 43. https://doi.org/10.3390/plants9010043
  4. Arslan, Y., Köklü, Ş., & Yakupoğlu, G. (2022). Karnabahar ve brokoli fidelerine yapılan melatonin uygulamalarının tuz stresi üzerine etkisi. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 26 (2), 181-192.
  5. Anonymous. (2019a). FAOSTAT, Word Production data. Erişim tarihi: 25 Aralık 2024. http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC
  6. Anonymous. (2019b). TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri. Erişim tarihi: 25 Aralık 2024. https://biruni.tuik.gov.tr/bitkiselapp/bitkisel.zul
  7. Arif, Y., Singh, P., Siddiqui, H., Bajguz, A., & Hayat, S. (2020). Salinity induced physiological and biochemical changes in plants: An omic approach towards salt stress tolerance. Plant Physiology and Biochemistry, 156, 64-77. https://doi.org/10.1016/j.plaphy.2020.08.042
  8. Aslam, M.M., Khatoon, A., Jamil, M., Ur Rehman, S., & Komatsu, S. (2024). Plant-derived smoke solution: A stress alleviator in crop. Journal of Plant Growth Regulation, 43 (6), 1707-1724. https://doi.org/10.1007/s00344-023-11221-7

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Horticultural Production (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

December 3, 2025

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

June 13, 2025

Acceptance Date

September 3, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 30 Number: 3

APA
Ölmez, R., Köklü Ardıç, Ş., & Yakupoğlu, G. (2025). Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 30(3), 823-839. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1718303