Araştırma Makalesi

Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi

Cilt: 30 Sayı: 3 31 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi

Öz

Bu çalışmada, mantar kompostu atığından elde edilen duman solüsyonunun tuz stresine (100 mM NaCl) maruz kalan Capsicum annuum L. (sivri biber) tohumlarının çimlenme, fide çıkışı ve fizyolojik parametreleri üzerine olan etkileri belirlenmiştir. Pleurotus türü mantar kompostu yakılarak hazırlanan duman solüsyonunun dört farklı konsantrasyonu [%0 (kontrol), %0.1, %0.3 ve %0.5] kullanılan denemede, tohumlar 24 saat süre ile bu solüsyonlarda bekletilmiş ve çimlenme ile fide çıkışı değerlendirilmiştir. Bulgular, tuz stresinin çimlenme oranı, fide çıkışı ve büyüme üzerinde baskılayıcı etkisinin belirgin olduğunu göstermiştir. Duman solüsyonu uygulamaları, özellikle düşük dozlarda (%0.1–0.3), çimlenme ve çıkış oranlarında kısmi iyileşmeler sağlamış ancak bu etkiler her zaman istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Yüksek doz (%0.5) uygulamalarında ise pigment içeriklerinde ve büyüme parametrelerinde azalma gözlenmiş, olası toksik etkiler ima edilmiştir. Duman solüsyonlarının tuz stresine bağlı oksidatif hasarı azaltıcı etkisi MDA verileriyle desteklenmiş olsa da, stres koşullarındaki koruyucu rolü sınırlı kalmıştır. Sonuç olarak, duman solüsyonu düşük dozlarda bazı olumlu etkiler gösterse de, yüksek dozda olumsuz etkisi daha belirgindi. Bu sebeple yapılacak daha kapsamlı çalışmalarla duman solüsyonunun biber bitkisi üzerindeki olası etkilerinin detaylandırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Tübitak 2209/a projesinden üretilmiştir.

Proje Numarası

2209/a-1919B012321891

Teşekkür

Yazarlar, bu çalışmaya 2209/A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destek Programı kapsamında sağladığı finansal destek için TÜBİTAK’a (Proje No: 1919B012321891) teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Ahmadzai, A.S., Hu, C., Zhang, C., & Li, Y. (2025). Mechanisms of anthocyanin-mediated salt stress alleviation and cellular homeostasis in plants. Plant Growth Regulation, 105, 655-673.https://doi.org/10.1007/s10725-025-01298-3
  2. Aiduang, W., Jatuwong, K., Kiatsiriroat, T., Kamopas, W., Tiyayon, P., Jawana, R., Xayyavong, O., & Lumyong, S. (2025). Spent mushroom substrate-derived biochar and its applications in modern agricultural systems: An extensive overview. Life, 15 (2), 317. https://doi.org/10.3390/life15020317
  3. Antala, M., Sytar, O., Rastogi, A., & Brestic, M. (2020). Potential of karrikins as novel plant growth regulators in agriculture. Plants, 9 (1), 43. https://doi.org/10.3390/plants9010043
  4. Arslan, Y., Köklü, Ş., & Yakupoğlu, G. (2022). Karnabahar ve brokoli fidelerine yapılan melatonin uygulamalarının tuz stresi üzerine etkisi. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 26 (2), 181-192.
  5. Anonymous. (2019a). FAOSTAT, Word Production data. Erişim tarihi: 25 Aralık 2024. http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC
  6. Anonymous. (2019b). TUİK Bitkisel Üretim İstatistikleri. Erişim tarihi: 25 Aralık 2024. https://biruni.tuik.gov.tr/bitkiselapp/bitkisel.zul
  7. Arif, Y., Singh, P., Siddiqui, H., Bajguz, A., & Hayat, S. (2020). Salinity induced physiological and biochemical changes in plants: An omic approach towards salt stress tolerance. Plant Physiology and Biochemistry, 156, 64-77. https://doi.org/10.1016/j.plaphy.2020.08.042
  8. Aslam, M.M., Khatoon, A., Jamil, M., Ur Rehman, S., & Komatsu, S. (2024). Plant-derived smoke solution: A stress alleviator in crop. Journal of Plant Growth Regulation, 43 (6), 1707-1724. https://doi.org/10.1007/s00344-023-11221-7

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

3 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

13 Haziran 2025

Kabul Tarihi

3 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 30 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ölmez, R., Köklü Ardıç, Ş., & Yakupoğlu, G. (2025). Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 30(3), 823-839. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1718303
AMA
1.Ölmez R, Köklü Ardıç Ş, Yakupoğlu G. Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi. MKU. Tar. Bil. Derg. 2025;30(3):823-839. doi:10.37908/mkutbd.1718303
Chicago
Ölmez, Recep, Şebnem Köklü Ardıç, ve Gökçen Yakupoğlu. 2025. “Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi”. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 30 (3): 823-39. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1718303.
EndNote
Ölmez R, Köklü Ardıç Ş, Yakupoğlu G (01 Aralık 2025) Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 30 3 823–839.
IEEE
[1]R. Ölmez, Ş. Köklü Ardıç, ve G. Yakupoğlu, “Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi”, MKU. Tar. Bil. Derg., c. 30, sy 3, ss. 823–839, Ara. 2025, doi: 10.37908/mkutbd.1718303.
ISNAD
Ölmez, Recep - Köklü Ardıç, Şebnem - Yakupoğlu, Gökçen. “Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi”. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 30/3 (01 Aralık 2025): 823-839. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1718303.
JAMA
1.Ölmez R, Köklü Ardıç Ş, Yakupoğlu G. Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi. MKU. Tar. Bil. Derg. 2025;30:823–839.
MLA
Ölmez, Recep, vd. “Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi”. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, c. 30, sy 3, Aralık 2025, ss. 823-39, doi:10.37908/mkutbd.1718303.
Vancouver
1.Recep Ölmez, Şebnem Köklü Ardıç, Gökçen Yakupoğlu. Mantar kompostu duman solüsyonunun tuz stresi altındaki biber tohumlarında çimlenme ve çıkış üzerine etkisi. MKU. Tar. Bil. Derg. 01 Aralık 2025;30(3):823-39. doi:10.37908/mkutbd.1718303

22740137731737513771 13774 15432 1813713775 14624 15016 i2or 1857924881