Türkiye’de Sivil Havacılık Kaza ve Emniyet Olaylarının Dönemsel Eğilimleri (2010-2024)
Abstract
Bu çalışma, Türkiye’de sivil havacılık emniyet performansını insan faktörleri bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada 2010-2024 yılları arasında meydana gelen havacılık kazaları ve olaylarına ait veriler, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi tarafından yayımlanan ikincil veri kaynaklarından elde edilmiştir. Araştırmada nicel analiz yöntemleri kullanılarak kaza ve olayların yıllara göre değişimleri ve uçuş sayıları ile ilişkileri incelenmiştir. Ayrıca, emniyet performansının daha doğru değerlendirilmesi amacıyla 100.000 uçuş başına düşen kaza ve olay oranları hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular, insan faktörlerinin havacılık emniyetinde belirleyici bir rol oynadığını ve artan trafik yoğunluğuna rağmen kaza oranlarında genel bir iyileşme eğilimi bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, emniyet olay sayılarında ve oranlarında artış gözlenmiş olup bu durum, emniyet performansının yalnızca sonuç odaklı değil, süreç odaklı göstergelerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, Türkiye’deki eğilimlerin uluslararası literatürle büyük ölçüde paralellik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, insan faktörlerinin sadece bireysel hatalarla sınırlı olmadığını, aynı zamanda organizasyonel ve sistemsel düzeyde ele alınması gerektiğini vurgulamakta olup, bu yaklaşım insan hatalarını çok katmanlı bir yapı içerisinde değerlendiren sistem temelli modellerle uyumludur. Bu bağlamda, emniyet yönetim sistemlerinin güçlendirilmesi, insan faktörleri eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve raporlama kültürünün geliştirilmesi yönünde politika önerileri sunulmaktadır. Araştırma, Türkiye’de sivil havacılık emniyetine ilişkin literatüre güncel ve bütüncül bir katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Keywords
Ethical Statement
References
- Aktaş, E., Kağnıcıoğlu, C. H. (2023), “Factors Affecting Safety Behaviors of Aircraft Maintenance Technicians: A Study on Civil Aviation Industry in Turkey”, Safety Science, 164(106146), ss.1-10. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2023.106146
- Atak, A., Kingma, S. (2011), “Safety Culture in an Aircraft Maintenance Organisation: A View from the Inside”, Safety Science, 49(2), ss.268-278. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2010.08.007
- Aydoğdu, T. (2025), “Racing Against Time: The Invisible Effect of Hurry-Up Syndrome on Aviation Accidents”, RAM Journal, 5(2), ss.23-34. https://doi.org/10.5281/zenodo.18059196
- Bird, F., Germain, G. (1996), Practical Loss Control Leadership, Institute Press, Cary.
- Bowen, G. (2009), “Document Analysis As a Qualitative Research Method”, Qualitative Research Journal, 9(2), ss.27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
- Bryman, A. (2012), Social Research Methods, Oxford University Press, New York, 4th ed.
- Cooper, D. (2000), “Towards a Model of Safety Culture”, Safety Science, 36(2), ss.111-136. https://doi.org/10.1016/S0925-7535(00)00035-7
- Creswell, J., Poth, C. (2018), Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches, Sage Press, New York, 4th ed.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Business Administration
Journal Section
Research Article
Authors
Tayfun Aydoğdu
*
0000-0002-7801-1354
Türkiye
Publication Date
June 30, 2026
Submission Date
March 31, 2026
Acceptance Date
May 22, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 6 Number: 2