Review

Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri

Volume: 15 Number: 1 January 31, 2025
EN TR

Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri

Abstract

Chia tohumu (Salvia hispanica L.), Meksika ve Guetamala kökenli, besin değeri yüksek bir tohum olup yüzyıllar boyunca, Aztekler ve Maya uygarlıkları tarafından hem besin kaynağı hem de enerji verici olarak kullanılmıştır. Günümüzde, chia tohumu, özellikle sağlıklı yaşam ve beslenme trendlerinin artan popülaritesi ile dünya çapında yaygın olarak tüketilmektedir. Zengin bir omega-3 yağ asidi, lif, protein ve minerallerin kaynağı olan chia tohumu, sağlığı destekleyen birçok faydaya sahiptir. Lif içeriği sindirim sistemine yardımcı olurken, omega-3 yağ asitleri kalp sağlığını destekler ve inflamasyonu azaltır. Chia tohumları aynı zamanda klorojenik ve kafeik asitler, kuersetin ve kaempferol gibi antioksidanların bir kaynağı olup, serbest radikallere karşı protektif etki göstererek peroksidasyonu engeller. Kan şekeri seviyelerinin düzenlenmesine yardımcı olabilir ve kilo yönetiminde önemli bir rol oynayabilir. Gluten içermemesi ve bitkisel kaynaklı olması nedeniyle vejetaryenler ve gluten intoleransı olanlar için ideal bir besin kaynağıdır. Chia tohumlarının sağlık üzerindeki etkileri ile ilgili yapılan araştırmalar, bu besinin potansiyel faydalarını daha iyi anlamamıza yardımcı olmakta ve gelecekteki kullanım alanlarını genişletmektedir.

Keywords

References

  1. 1. Cahill Joseph P. Ethnobotany of chia, Salvia hispanica L. (Lamiaceae). Economic botany 2003;604-618.
  2. 2. Ayerza R, Wayne C. Chia: rediscovering a forgotten crop of the Aztecs. University of Arizona Press, 2005.
  3. 3. Muñoz Loreto A., et al. Chia seed (Salvia hispanica): an ancient grain and a new functional food. Food reviews international 2013;394-408.
  4. 4. Food and Agricultural Organization. Nutritional requirements. https://www.fao.org/home/en/(Erişim tarihi: 09.11.2024).
  5. 5. Coates W. Whole and ground chia (Salvia hispanica L.) seeds, chia oil—Effects on plasma lipids and fatty acids. In: Preedy V., Watson R.R., Patel V., editors. Nuts & Seeds in Health and Disease Prevention. Volume 1. Academic Press; London, UK: 2011;309–31.
  6. 6. Whistler Roy L. Industrial gums from plants: Guar and chia. Economic Botany 1982;195-202.
  7. 7. Bushway AA, Belyea PR, Bushway RJ. Chia seed as a source of oil, polysaccharide, and protein. Journal of Food Science 1981;1349-1350.
  8. 8. Ayerza R. Oil content and fatty acid composition of chia (Salvia hispanica L.) from five northwestern locations in Argentina. J. Am. Oil Chem 1984;72:1079-1081.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Traditional, Complementary and Integrative Medicine (Other)

Journal Section

Review

Early Pub Date

January 30, 2025

Publication Date

January 31, 2025

Submission Date

November 19, 2024

Acceptance Date

December 13, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 15 Number: 1

APA
Eker, E. (2025). Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi, 15(1), 55-68. https://doi.org/10.31020/mutftd.1587361
AMA
1.Eker E. Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi. 2025;15(1):55-68. doi:10.31020/mutftd.1587361
Chicago
Eker, Ebru. 2025. “Chia (Salvia Hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu Ve Sağlığa Etkileri”. Lokman Hekim Dergisi 15 (1): 55-68. https://doi.org/10.31020/mutftd.1587361.
EndNote
Eker E (January 1, 2025) Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi 15 1 55–68.
IEEE
[1]E. Eker, “Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri”, Lokman Hekim Dergisi, vol. 15, no. 1, pp. 55–68, Jan. 2025, doi: 10.31020/mutftd.1587361.
ISNAD
Eker, Ebru. “Chia (Salvia Hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu Ve Sağlığa Etkileri”. Lokman Hekim Dergisi 15/1 (January 1, 2025): 55-68. https://doi.org/10.31020/mutftd.1587361.
JAMA
1.Eker E. Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi. 2025;15:55–68.
MLA
Eker, Ebru. “Chia (Salvia Hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu Ve Sağlığa Etkileri”. Lokman Hekim Dergisi, vol. 15, no. 1, Jan. 2025, pp. 55-68, doi:10.31020/mutftd.1587361.
Vancouver
1.Ebru Eker. Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi. 2025 Jan. 1;15(1):55-68. doi:10.31020/mutftd.1587361

                                                                                                                                  Creative Commons Lisansı                        
                                                                  This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

  

                                    Periodical scientific publication of Mersin University School of Medicine. Can not be cited without referenceResponsibility of the articles belong to the authors

  Cover

Ayşegül Tuğuz

from composition of İlter Uzel named Dioscorides and his Student

Address

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Çiftlikköy Kampüsü

Yenişehir / Mersin