Derleme

Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri

Cilt: 15 Sayı: 1 31 Ocak 2025
PDF İndir
EN TR

Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri

Öz

Chia tohumu (Salvia hispanica L.), Meksika ve Guetamala kökenli, besin değeri yüksek bir tohum olup yüzyıllar boyunca, Aztekler ve Maya uygarlıkları tarafından hem besin kaynağı hem de enerji verici olarak kullanılmıştır. Günümüzde, chia tohumu, özellikle sağlıklı yaşam ve beslenme trendlerinin artan popülaritesi ile dünya çapında yaygın olarak tüketilmektedir. Zengin bir omega-3 yağ asidi, lif, protein ve minerallerin kaynağı olan chia tohumu, sağlığı destekleyen birçok faydaya sahiptir. Lif içeriği sindirim sistemine yardımcı olurken, omega-3 yağ asitleri kalp sağlığını destekler ve inflamasyonu azaltır. Chia tohumları aynı zamanda klorojenik ve kafeik asitler, kuersetin ve kaempferol gibi antioksidanların bir kaynağı olup, serbest radikallere karşı protektif etki göstererek peroksidasyonu engeller. Kan şekeri seviyelerinin düzenlenmesine yardımcı olabilir ve kilo yönetiminde önemli bir rol oynayabilir. Gluten içermemesi ve bitkisel kaynaklı olması nedeniyle vejetaryenler ve gluten intoleransı olanlar için ideal bir besin kaynağıdır. Chia tohumlarının sağlık üzerindeki etkileri ile ilgili yapılan araştırmalar, bu besinin potansiyel faydalarını daha iyi anlamamıza yardımcı olmakta ve gelecekteki kullanım alanlarını genişletmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Cahill Joseph P. Ethnobotany of chia, Salvia hispanica L. (Lamiaceae). Economic botany 2003;604-618.
  2. 2. Ayerza R, Wayne C. Chia: rediscovering a forgotten crop of the Aztecs. University of Arizona Press, 2005.
  3. 3. Muñoz Loreto A., et al. Chia seed (Salvia hispanica): an ancient grain and a new functional food. Food reviews international 2013;394-408.
  4. 4. Food and Agricultural Organization. Nutritional requirements. https://www.fao.org/home/en/(Erişim tarihi: 09.11.2024).
  5. 5. Coates W. Whole and ground chia (Salvia hispanica L.) seeds, chia oil—Effects on plasma lipids and fatty acids. In: Preedy V., Watson R.R., Patel V., editors. Nuts & Seeds in Health and Disease Prevention. Volume 1. Academic Press; London, UK: 2011;309–31.
  6. 6. Whistler Roy L. Industrial gums from plants: Guar and chia. Economic Botany 1982;195-202.
  7. 7. Bushway AA, Belyea PR, Bushway RJ. Chia seed as a source of oil, polysaccharide, and protein. Journal of Food Science 1981;1349-1350.
  8. 8. Ayerza R. Oil content and fatty acid composition of chia (Salvia hispanica L.) from five northwestern locations in Argentina. J. Am. Oil Chem 1984;72:1079-1081.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Geleneksel, Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Tıp (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

30 Ocak 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2025

Gönderilme Tarihi

19 Kasım 2024

Kabul Tarihi

13 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Eker, E. (2025). Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi, 15(1), 55-68. https://doi.org/10.31020/mutftd.1587361
AMA
1.Eker E. Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi. 2025;15(1):55-68. doi:10.31020/mutftd.1587361
Chicago
Eker, Ebru. 2025. “Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri”. Lokman Hekim Dergisi 15 (1): 55-68. https://doi.org/10.31020/mutftd.1587361.
EndNote
Eker E (01 Ocak 2025) Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi 15 1 55–68.
IEEE
[1]E. Eker, “Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri”, Lokman Hekim Dergisi, c. 15, sy 1, ss. 55–68, Oca. 2025, doi: 10.31020/mutftd.1587361.
ISNAD
Eker, Ebru. “Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri”. Lokman Hekim Dergisi 15/1 (01 Ocak 2025): 55-68. https://doi.org/10.31020/mutftd.1587361.
JAMA
1.Eker E. Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi. 2025;15:55–68.
MLA
Eker, Ebru. “Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri”. Lokman Hekim Dergisi, c. 15, sy 1, Ocak 2025, ss. 55-68, doi:10.31020/mutftd.1587361.
Vancouver
1.Ebru Eker. Chia (Salvia hispanica L.) Geçmişten Günümüze: Tarihsel Yolculuğu ve Sağlığa Etkileri. Lokman Hekim Dergisi. 01 Ocak 2025;15(1):55-68. doi:10.31020/mutftd.1587361
Creative Commons Lisansı
                                                                            Bu Dergi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin süreli bilimsel yayınıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.  Makalelerin sorumlulukları yazarlara aittir 

Kapak 

Ayşegül Tuğuz

İlter Uzel’inDioskorides ve Öğrencisi adlı eserinden 

Adres

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik  Anabilim Dalı Çiftlikköy Kampüsü

Yenişehir/ Mersin