Research Article

Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü

Volume: 16 Number: 3 September 28, 2026
TR EN

Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü

Abstract

Amaç: Bu araştırmanın amacı, hemşirelerde merhamet yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş performansı üzerindeki yordayıcı etkilerini incelemek ve bu ilişkilerde birey-iş uyumunun aracılık rolünü test etmektir. Yöntem: Kesitsel araştırma niteliğinde olan bu çalışma bir devlet hastanesinde 200 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Veriler tanımlayıcı anket formu, Merhamet Yorgunluğu, İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ve Birey-İş Uyumu ölçekleri kullanılarak elde edilmiştir. Toplanan veriler, SPSS ve AMOS yazılım paketleri kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkileri (aracılık rolünü) test etmek amacıyla PROCESS Makro (Model 4) analizi uygulanmış ve anlamlılık düzeyleri Bootstrap yöntemiyle (5000 yeniden örnekleme) değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmada merhamet yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş performansı üzerindeki etkisi incelenmiş ve bu ilişkilerin birey-iş uyumu aracılığıyla açıklanıp açıklanmadığı değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, merhamet yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışını negatif yönde anlamlı şekilde etkilediğini göstermiştir (Beta = -0.21, p < 0.001). Ayrıca yapılan aracılık analizine göre, birey-iş uyumu bu ilişki üzerinde kısmi aracılık rolü oynamaktadır (dolaylı etki Beta = -0.02, GA [-0.05, -0.01]). Bununla birlikte, merhamet yorgunluğunun iş performansı üzerindeki doğrudan etkisi anlamlı bulunmamıştır (Beta = -0.06, p > 0.05). Ancak, birey-iş uyumunun, merhamet yorgunluğu ile iş performansı arasındaki ilişkide tam aracılık rolü oynadığı tespit edilmiştir (dolaylı etki Beta = -0.05, GA [-0.12, -0.01]). Sonuç: Birey-iş uyumu, hem hemşirelerin merhamet yorgunluğunun olumsuz etkilerini azaltmada hem de örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş performansını desteklemede kritik bir rol oynamaktadır. Bu doğrultuda, sağlık yöneticilerinin hemşirelik yönetiminde birey-iş uyumunu destekleyici esnek ve adil çalışma modelleri geliştirmesi önerilmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Bu araştırma için herhangi bir kamu kuruluşundan, özel veya kâr amacı gütmeyen sektörlerden hibe alınmamıştır.

Ethical Statement

Araştırmanın etik kurul onayı Bayburt Üniversitesi Etik Kurulu’nun 26.05.2023 tarihli, 9/208 sayılı kararı ile alınmış; başlık değişikliği ve “aracı rol” ifadesi 15.10.2025 tarihli, 13/471 sayılı kararı ile uygun bulunmuştur.

Thanks

Bu çalışmanın veri toplama sürecine katkı sağlayan devlet hastanesi yönetimine, il sağlık müdürlüğüne ve araştırmaya katılım gösteren hemşirelere teşekkür ederiz.

References

  1. 1. Şeremet GG, Ekinci N. Sağlık Çalışanlarında Merhamet Yorgunluğu, Merhamet Memnuniyeti ve Merhamet Korkusu. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi 2021;12(29):330-344. doi:10.21076/vizyoner.722874
  2. 2. Afriyie D. Effective communication between nurses and patients: An evolutionary concept analysis. Br J Community Nurs 2020;25(9):438-445. doi:10.12968/bjcn.2020.25.9.438
  3. 3. Alharbi J, Jackson D, Usher K. The potential for COVID-19 to contribute to compassion fatigue in critical care nurses. J Clin Nurs 2020;29(15-16):2762-2764. doi:10.1111/jocn.15314
  4. 4. Joinson C. Coping with compassion fatigue. Nursing (Brux) 1992;22(4):116,118-119,120.
  5. 5. Gustafsson T, Hemberg J. Compassion fatigue as bruises in the soul: A qualitative study on nurses. Nurs Ethics 2021;29(1):157. doi:10.1177/09697330211003215
  6. 6. Coetzee SK, Klopper HC. Compassion fatigue within nursing practice: A concept analysis. Nurs Health Sci 2010;12(2):235-243. doi:10.1111/j.1442-2018.2010.00526.x
  7. 7. Bolt EET, et al. Exploring nurses’ postturnover experiences in their new employment: A self-determination and job-fit perspective. BRQ Business Research Quarterly 2025;28(2):530-542.
  8. 8. Maillet S, Read EA. Areas of work-life, psychological capital and emotional intelligence on compassion fatigue and compassion satisfaction among nurses: A cross-sectional study. Nurs Open 2024;11(2):1-14. doi:10.1002/nop2.2098

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Health Management

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 28, 2026

Submission Date

May 11, 2026

Acceptance Date

August 2, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 16 Number: 3

APA
Demir Oruç, R. N., & Kızıl, S. (2026). Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi, 16(3), 880-890. https://doi.org/10.31020/mutftd.1948668
AMA
1.Demir Oruç RN, Kızıl S. Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16(3):880-890. doi:10.31020/mutftd.1948668
Chicago
Demir Oruç, Rahime Nur, and Seda Kızıl. 2026. “Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı Ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü”. Lokman Hekim Dergisi 16 (3): 880-90. https://doi.org/10.31020/mutftd.1948668.
EndNote
Demir Oruç RN, Kızıl S (September 1, 2026) Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi 16 3 880–890.
IEEE
[1]R. N. Demir Oruç and S. Kızıl, “Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü”, Lokman Hekim Dergisi, vol. 16, no. 3, pp. 880–890, Sept. 2026, doi: 10.31020/mutftd.1948668.
ISNAD
Demir Oruç, Rahime Nur - Kızıl, Seda. “Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı Ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü”. Lokman Hekim Dergisi 16/3 (September 1, 2026): 880-890. https://doi.org/10.31020/mutftd.1948668.
JAMA
1.Demir Oruç RN, Kızıl S. Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16:880–890.
MLA
Demir Oruç, Rahime Nur, and Seda Kızıl. “Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı Ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü”. Lokman Hekim Dergisi, vol. 16, no. 3, Sept. 2026, pp. 880-9, doi:10.31020/mutftd.1948668.
Vancouver
1.Rahime Nur Demir Oruç, Seda Kızıl. Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi. 2026 Sep. 1;16(3):880-9. doi:10.31020/mutftd.1948668

                                                                                                                                  Creative Commons Lisansı                        
                                                                  This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

  

                                    Periodical scientific publication of Mersin University School of Medicine. Can not be cited without reference. Responsibility of the articles belong to the authors

  Cover

Ayşegül Tuğuz

from composition of İlter Uzel named “Dioscorides and his Student

Address

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Çiftlikköy Kampüsü

Yenişehir / Mersin