Araştırma Makalesi

Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü

Cilt: 16 Sayı: 3 28 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, hemşirelerde merhamet yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş performansı üzerindeki yordayıcı etkilerini incelemek ve bu ilişkilerde birey-iş uyumunun aracılık rolünü test etmektir. Yöntem: Kesitsel araştırma niteliğinde olan bu çalışma bir devlet hastanesinde 200 hemşire ile gerçekleştirilmiştir. Veriler tanımlayıcı anket formu, Merhamet Yorgunluğu, İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ve Birey-İş Uyumu ölçekleri kullanılarak elde edilmiştir. Toplanan veriler, SPSS ve AMOS yazılım paketleri kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkileri (aracılık rolünü) test etmek amacıyla PROCESS Makro (Model 4) analizi uygulanmış ve anlamlılık düzeyleri Bootstrap yöntemiyle (5000 yeniden örnekleme) değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmada merhamet yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş performansı üzerindeki etkisi incelenmiş ve bu ilişkilerin birey-iş uyumu aracılığıyla açıklanıp açıklanmadığı değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, merhamet yorgunluğunun örgütsel vatandaşlık davranışını negatif yönde anlamlı şekilde etkilediğini göstermiştir (Beta = -0.21, p < 0.001). Ayrıca yapılan aracılık analizine göre, birey-iş uyumu bu ilişki üzerinde kısmi aracılık rolü oynamaktadır (dolaylı etki Beta = -0.02, GA [-0.05, -0.01]). Bununla birlikte, merhamet yorgunluğunun iş performansı üzerindeki doğrudan etkisi anlamlı bulunmamıştır (Beta = -0.06, p > 0.05). Ancak, birey-iş uyumunun, merhamet yorgunluğu ile iş performansı arasındaki ilişkide tam aracılık rolü oynadığı tespit edilmiştir (dolaylı etki Beta = -0.05, GA [-0.12, -0.01]). Sonuç: Birey-iş uyumu, hem hemşirelerin merhamet yorgunluğunun olumsuz etkilerini azaltmada hem de örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş performansını desteklemede kritik bir rol oynamaktadır. Bu doğrultuda, sağlık yöneticilerinin hemşirelik yönetiminde birey-iş uyumunu destekleyici esnek ve adil çalışma modelleri geliştirmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir kamu kuruluşundan, özel veya kâr amacı gütmeyen sektörlerden hibe alınmamıştır.

Etik Beyan

Araştırmanın etik kurul onayı Bayburt Üniversitesi Etik Kurulu’nun 26.05.2023 tarihli, 9/208 sayılı kararı ile alınmış; başlık değişikliği ve “aracı rol” ifadesi 15.10.2025 tarihli, 13/471 sayılı kararı ile uygun bulunmuştur.

Teşekkür

Bu çalışmanın veri toplama sürecine katkı sağlayan devlet hastanesi yönetimine, il sağlık müdürlüğüne ve araştırmaya katılım gösteren hemşirelere teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. 1. Şeremet GG, Ekinci N. Sağlık Çalışanlarında Merhamet Yorgunluğu, Merhamet Memnuniyeti ve Merhamet Korkusu. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi 2021;12(29):330-344. doi:10.21076/vizyoner.722874
  2. 2. Afriyie D. Effective communication between nurses and patients: An evolutionary concept analysis. Br J Community Nurs 2020;25(9):438-445. doi:10.12968/bjcn.2020.25.9.438
  3. 3. Alharbi J, Jackson D, Usher K. The potential for COVID-19 to contribute to compassion fatigue in critical care nurses. J Clin Nurs 2020;29(15-16):2762-2764. doi:10.1111/jocn.15314
  4. 4. Joinson C. Coping with compassion fatigue. Nursing (Brux) 1992;22(4):116,118-119,120.
  5. 5. Gustafsson T, Hemberg J. Compassion fatigue as bruises in the soul: A qualitative study on nurses. Nurs Ethics 2021;29(1):157. doi:10.1177/09697330211003215
  6. 6. Coetzee SK, Klopper HC. Compassion fatigue within nursing practice: A concept analysis. Nurs Health Sci 2010;12(2):235-243. doi:10.1111/j.1442-2018.2010.00526.x
  7. 7. Bolt EET, et al. Exploring nurses’ postturnover experiences in their new employment: A self-determination and job-fit perspective. BRQ Business Research Quarterly 2025;28(2):530-542.
  8. 8. Maillet S, Read EA. Areas of work-life, psychological capital and emotional intelligence on compassion fatigue and compassion satisfaction among nurses: A cross-sectional study. Nurs Open 2024;11(2):1-14. doi:10.1002/nop2.2098

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

11 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

2 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Demir Oruç, R. N., & Kızıl, S. (2026). Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi, 16(3), 880-890. https://doi.org/10.31020/mutftd.1948668
AMA
1.Demir Oruç RN, Kızıl S. Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16(3):880-890. doi:10.31020/mutftd.1948668
Chicago
Demir Oruç, Rahime Nur, ve Seda Kızıl. 2026. “Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü”. Lokman Hekim Dergisi 16 (3): 880-90. https://doi.org/10.31020/mutftd.1948668.
EndNote
Demir Oruç RN, Kızıl S (01 Eylül 2026) Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi 16 3 880–890.
IEEE
[1]R. N. Demir Oruç ve S. Kızıl, “Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü”, Lokman Hekim Dergisi, c. 16, sy 3, ss. 880–890, Eyl. 2026, doi: 10.31020/mutftd.1948668.
ISNAD
Demir Oruç, Rahime Nur - Kızıl, Seda. “Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü”. Lokman Hekim Dergisi 16/3 (01 Eylül 2026): 880-890. https://doi.org/10.31020/mutftd.1948668.
JAMA
1.Demir Oruç RN, Kızıl S. Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16:880–890.
MLA
Demir Oruç, Rahime Nur, ve Seda Kızıl. “Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü”. Lokman Hekim Dergisi, c. 16, sy 3, Eylül 2026, ss. 880-9, doi:10.31020/mutftd.1948668.
Vancouver
1.Rahime Nur Demir Oruç, Seda Kızıl. Hemşirelerin Merhamet Yorgunluğunun İş Performansı ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisinde Birey-İş Uyumunun Aracı Rolü. Lokman Hekim Dergisi. 01 Eylül 2026;16(3):880-9. doi:10.31020/mutftd.1948668
Creative Commons Lisansı
                                                                            Bu Dergi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin süreli bilimsel yayınıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.  Makalelerin sorumlulukları yazarlara aittir 

Kapak 

Ayşegül Tuğuz

İlter Uzel’in “Dioskorides ve Öğrencisi” adlı eserinden 

Adres

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik  Anabilim Dalı Çiftlikköy Kampüsü

Yenişehir/ Mersin