Research Article

Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme

Volume: 16 Number: 3 September 28, 2026
TR EN

Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme

Abstract

Amaç: Bu çalışmada kronik hastalığı olan bireylerde psikolojik gıda bağlılığı, öz etkililik ve kronik hastalıklara uyum arasındaki ilişkinin hemşirelik perspektifinden incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırmaya bir üniversite hastanesinde yatarak tedavi gören kronik hastalığı olan 212 birey dahil edilmiştir. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik Gıda Bağlılığı Ölçeği, Kronik Hastalık Yönetimi İçin 6 Maddelik Öz-Etkililik Ölçeği ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerden frekans, yüzde, ortalama, standart sapma değerleri, t testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Kadın, bekar, yalnız yaşayan, sigara-alkol kullanan katılımcıların psikolojik gıda bağlılığı düzeyi yüksek, öz etkililik ve kronik hastalığa uyumu düşük bulunmuştur. Buna karşılık düzenli sağlık kontrolü, ilaç tedavisi-diyete uyum gösteren ve egzersiz yapan katılımcıların ise psikolojik gıda bağlılığı düzeyi düşük, öz etkililik ve kronik hastalığa uyumu ise yüksek olarak belirlenmiştir. Sonuç: Çalışma, kronik hastalık yönetiminde psikolojik faktörlerin kritik rolünü ortaya koymaktadır. Yüksek psikolojik gıda bağlılığı daha düşük kronik hastalığa uyum düzeyleriyle ilişkiliyken, yüksek öz etkililik daha yüksek uyum düzeyleriyle ilişkilidir. Hemşirelik açısından bakıldığında, duygusal düzenlemeyi destekleyen, sağlığı destekleyici davranışları teşvik eden ve psikososyal destek sağlayan bireyselleştirilmiş bakım stratejileri, kronik hastalıkları olan hastalarda öz etkililiği artırmak ve uyumu iyileştirmek için gereklidir.

Keywords

Supporting Institution

Yoktur.

Project Number

Yoktur.

Ethical Statement

Mersin Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik kurul onayı (Tarih: 09/07/2025 No: 2025/782) ve Mersin Üniversitesi Hastanesi’nden kurum izni (Tarih: 14/08/2025 No: E-41993462-622.02-3197566) alınmıştır.

References

  1. 1. Conduah AK, Essiaw MN, Ofoe SH. Coping with chronic illness: A systematic review of adaptive strategies across cancer, COPD, diabetes and heart disease. Public Health Chall 2025;4(4):e70129. doi: 10.1002/puh2.70129.
  2. 2. Bayram Deger V. Chronic diseases and their social importance. Artuklu IJ Health Sci 2023;3(1):103-108. doi:10.58252/artukluder.1229206
  3. 3. World Health Organization (WHO). Noncommunicable diseases. Erişim Tarihi: 20.05.2026 Erişim Adresi: https://www.who.int/health-topics/noncommunicable-diseases#tab=tab_1
  4. 4. Sevik Kacmaz K, Kaçmaz C. Türkiye’de kronik hastalık riskleri ile ilişkili çeşitli sağlık durumlarının incelenmesi. İKÇÜSBFD 2024;9(2):193-9. doi:10.61399/ikcusbfd.1333725
  5. 5. Leite Â. Chronic illnesses: Varied health patterns and mental health challenges. Healthcare (Basel) 2025;13(12):1396. doi: 10.3390/healthcare13121396.
  6. 6. Kerkez M, Öztürk MH. The effect of nurses' holistic competence in chronic disease management on their attitudes toward caregiver roles. J Holist Nurs 2025;43(2):112-120. doi: 10.1177/08980101231217374.
  7. 7. Rahelić V, et al. The role of behavioral factors on chronic diseases—Practice and knowledge gaps. Healthcare 2024; 12(24):2520. doi: 10.3390/healthcare12242520.
  8. 8. Açik M, Ülger TG. Understanding food addiction through the lens of psychological well-being, self-control, and eating behavior: a cross-sectional study. J Eat Disord 2025;13(1):253. doi: 10.1186/s40337-025-01428-2.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

​Internal Diseases Nursing​

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 28, 2026

Submission Date

May 21, 2026

Acceptance Date

August 2, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 16 Number: 3

APA
Çavuşoğlu, E. (2026). Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi, 16(3), 859-869. https://doi.org/10.31020/mutftd.1956158
AMA
1.Çavuşoğlu E. Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16(3):859-869. doi:10.31020/mutftd.1956158
Chicago
Çavuşoğlu, Esra. 2026. “Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik Ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme”. Lokman Hekim Dergisi 16 (3): 859-69. https://doi.org/10.31020/mutftd.1956158.
EndNote
Çavuşoğlu E (September 1, 2026) Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi 16 3 859–869.
IEEE
[1]E. Çavuşoğlu, “Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme”, Lokman Hekim Dergisi, vol. 16, no. 3, pp. 859–869, Sept. 2026, doi: 10.31020/mutftd.1956158.
ISNAD
Çavuşoğlu, Esra. “Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik Ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme”. Lokman Hekim Dergisi 16/3 (September 1, 2026): 859-869. https://doi.org/10.31020/mutftd.1956158.
JAMA
1.Çavuşoğlu E. Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16:859–869.
MLA
Çavuşoğlu, Esra. “Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik Ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme”. Lokman Hekim Dergisi, vol. 16, no. 3, Sept. 2026, pp. 859-6, doi:10.31020/mutftd.1956158.
Vancouver
1.Esra Çavuşoğlu. Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi. 2026 Sep. 1;16(3):859-6. doi:10.31020/mutftd.1956158

                                                                                                                                  Creative Commons Lisansı                        
                                                                  This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

  

                                    Periodical scientific publication of Mersin University School of Medicine. Can not be cited without reference. Responsibility of the articles belong to the authors

  Cover

Ayşegül Tuğuz

from composition of İlter Uzel named “Dioscorides and his Student

Address

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Çiftlikköy Kampüsü

Yenişehir / Mersin