Araştırma Makalesi

Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme

Cilt: 16 Sayı: 3 28 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme

Öz

Amaç: Bu çalışmada kronik hastalığı olan bireylerde psikolojik gıda bağlılığı, öz etkililik ve kronik hastalıklara uyum arasındaki ilişkinin hemşirelik perspektifinden incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırmaya bir üniversite hastanesinde yatarak tedavi gören kronik hastalığı olan 212 birey dahil edilmiştir. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Psikolojik Gıda Bağlılığı Ölçeği, Kronik Hastalık Yönetimi İçin 6 Maddelik Öz-Etkililik Ölçeği ve Kronik Hastalıklara Uyum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerden frekans, yüzde, ortalama, standart sapma değerleri, t testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Kadın, bekar, yalnız yaşayan, sigara-alkol kullanan katılımcıların psikolojik gıda bağlılığı düzeyi yüksek, öz etkililik ve kronik hastalığa uyumu düşük bulunmuştur. Buna karşılık düzenli sağlık kontrolü, ilaç tedavisi-diyete uyum gösteren ve egzersiz yapan katılımcıların ise psikolojik gıda bağlılığı düzeyi düşük, öz etkililik ve kronik hastalığa uyumu ise yüksek olarak belirlenmiştir. Sonuç: Çalışma, kronik hastalık yönetiminde psikolojik faktörlerin kritik rolünü ortaya koymaktadır. Yüksek psikolojik gıda bağlılığı daha düşük kronik hastalığa uyum düzeyleriyle ilişkiliyken, yüksek öz etkililik daha yüksek uyum düzeyleriyle ilişkilidir. Hemşirelik açısından bakıldığında, duygusal düzenlemeyi destekleyen, sağlığı destekleyici davranışları teşvik eden ve psikososyal destek sağlayan bireyselleştirilmiş bakım stratejileri, kronik hastalıkları olan hastalarda öz etkililiği artırmak ve uyumu iyileştirmek için gereklidir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yoktur.

Proje Numarası

Yoktur.

Etik Beyan

Mersin Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik kurul onayı (Tarih: 09/07/2025 No: 2025/782) ve Mersin Üniversitesi Hastanesi’nden kurum izni (Tarih: 14/08/2025 No: E-41993462-622.02-3197566) alınmıştır.

Kaynakça

  1. 1. Conduah AK, Essiaw MN, Ofoe SH. Coping with chronic illness: A systematic review of adaptive strategies across cancer, COPD, diabetes and heart disease. Public Health Chall 2025;4(4):e70129. doi: 10.1002/puh2.70129.
  2. 2. Bayram Deger V. Chronic diseases and their social importance. Artuklu IJ Health Sci 2023;3(1):103-108. doi:10.58252/artukluder.1229206
  3. 3. World Health Organization (WHO). Noncommunicable diseases. Erişim Tarihi: 20.05.2026 Erişim Adresi: https://www.who.int/health-topics/noncommunicable-diseases#tab=tab_1
  4. 4. Sevik Kacmaz K, Kaçmaz C. Türkiye’de kronik hastalık riskleri ile ilişkili çeşitli sağlık durumlarının incelenmesi. İKÇÜSBFD 2024;9(2):193-9. doi:10.61399/ikcusbfd.1333725
  5. 5. Leite Â. Chronic illnesses: Varied health patterns and mental health challenges. Healthcare (Basel) 2025;13(12):1396. doi: 10.3390/healthcare13121396.
  6. 6. Kerkez M, Öztürk MH. The effect of nurses' holistic competence in chronic disease management on their attitudes toward caregiver roles. J Holist Nurs 2025;43(2):112-120. doi: 10.1177/08980101231217374.
  7. 7. Rahelić V, et al. The role of behavioral factors on chronic diseases—Practice and knowledge gaps. Healthcare 2024; 12(24):2520. doi: 10.3390/healthcare12242520.
  8. 8. Açik M, Ülger TG. Understanding food addiction through the lens of psychological well-being, self-control, and eating behavior: a cross-sectional study. J Eat Disord 2025;13(1):253. doi: 10.1186/s40337-025-01428-2.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dahili Hastalıklar Hemşireliği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

21 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

2 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Çavuşoğlu, E. (2026). Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi, 16(3), 859-869. https://doi.org/10.31020/mutftd.1956158
AMA
1.Çavuşoğlu E. Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16(3):859-869. doi:10.31020/mutftd.1956158
Chicago
Çavuşoğlu, Esra. 2026. “Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme”. Lokman Hekim Dergisi 16 (3): 859-69. https://doi.org/10.31020/mutftd.1956158.
EndNote
Çavuşoğlu E (01 Eylül 2026) Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi 16 3 859–869.
IEEE
[1]E. Çavuşoğlu, “Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme”, Lokman Hekim Dergisi, c. 16, sy 3, ss. 859–869, Eyl. 2026, doi: 10.31020/mutftd.1956158.
ISNAD
Çavuşoğlu, Esra. “Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme”. Lokman Hekim Dergisi 16/3 (01 Eylül 2026): 859-869. https://doi.org/10.31020/mutftd.1956158.
JAMA
1.Çavuşoğlu E. Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16:859–869.
MLA
Çavuşoğlu, Esra. “Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme”. Lokman Hekim Dergisi, c. 16, sy 3, Eylül 2026, ss. 859-6, doi:10.31020/mutftd.1956158.
Vancouver
1.Esra Çavuşoğlu. Kronik Hastalıklarda Psikolojik Gıda Bağlılığı, Öz Etkililik ve Uyumun Dinamikleri: Hemşirelik Odağında Bir İnceleme. Lokman Hekim Dergisi. 01 Eylül 2026;16(3):859-6. doi:10.31020/mutftd.1956158
Creative Commons Lisansı
                                                                            Bu Dergi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin süreli bilimsel yayınıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.  Makalelerin sorumlulukları yazarlara aittir 

Kapak 

Ayşegül Tuğuz

İlter Uzel’in “Dioskorides ve Öğrencisi” adlı eserinden 

Adres

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik  Anabilim Dalı Çiftlikköy Kampüsü

Yenişehir/ Mersin