Research Article

Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti

Number: 5 October 18, 2023
EN TR

Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti

Abstract

Fransız Devrimi’nin önemli aktörlerinden olan başrahip Henri Grégoire, köleliğin kaldırılması, azınlık hakları, kültür varlıklarının korunması, Edebiyat Cumhuriyeti’nin tasavvuru gibi birçok alanda öncülük yapmıştır. Bu yazı, Grégoire’ın dil siyasetine yaptığı tartışmalı ve himayeci katkıların bütün katmanlarındaki temel ölçütün çevrilebilirlik olduğunu gösterir. Devrimin gösterge krizinde beliren dil devrimi fikri doğrultusunda Grégoire, diller arasında siyasi bir hiyerarşi kurarak çevrilebilirliğin yönünü tayin eder. Gösterge katmanında, müphemlik yaratan eşanlamlı sözcükleri inceler, yeni sözcüklerin üretimini siyasileştirir, diller arası sözcük transferini öngörür. Çelişkili bir ölçüt olarak çevrilebilirlik, Eski Rejim’le bağdaştırılan Latince ve yerel dilleri “döndürme” saikini de beraberinde getirir. Dini törenlerde kullanılan ölü Latincenin Fransızcaya çevrilmesi gerekirken, Eski Rejim’in kültür varlıklarındaki Latince, ibretlik kalıntılar halinde korunmalıdır. Başrahibe göre, cumhuriyetin inşasında kanunlar yerel dillere çevriliyor olsa da bu “ana diller” arşivlenerek sonları getirilmelidir. Yerel diller, Latince ve Eski Rejim’in Fransızcası, anne-baba-çocuk üçgeninde yozlaşmış bir aile tablosu çizer. Yazışmalarla yürüttüğü anketlerde Grégoire, Bonaparte’ın işgal ettiği Mısır üzerine benzeri söylemlerde bulunarak, kadim ve “bilgin” bir toplumun işgal, asimilasyon ve çevirisini destekleyebildiğini gözler önüne serer. En üst katman olan Edebiyat Cumhuriyeti ise bilginler arasında mektuplaşma ve çeviriyi sağlarken, aynı zamanda Fransızcanın hegemonik çeviri dili olmasını amaçlar.

Keywords

References

  1. OAG: Œuvres de l’Abbé Grégoire. Preface by Albert Soboul. 14 vols. Nendeln, Liechtenstein: KTO Press, 1977.
  2. Aymard, Jérôme. “Prier En Hommes Libres: Le Débat sur l’Introduction du Français dans la Liturgie Catholique à la Révolution Française.” Dix-huitième Siècle 53 (2021): 341-355.
  3. Balibar, Renée and Dominique Laporte. Le Français National: Politique et Pratiques de la Langue Nationale sous la Révolution Française. Paris: Hachette Littérature, 1974.
  4. Barère, Bertrand. "Rapport du comité de salut publique sur les idiomes, séance du 8 pluviôse an II.” In Une Politique de la Langue: la Révolution française et les Patois: l’Enquête de Grégoire, edited by Michel de Certeau, Dominique Julia, and Jacques Revel, 321-331. Paris: Gallimard, 1975/2002.
  5. Bell, David A. The Cult of the Nation in France: Inventing Nationalism, 1680-1800. Cambridge: Harvard University Press, 2001.
  6. Boulad-Ayoub, Josiane. L’Abbé Grégoire et la Naissance de la Patrimoine Nationale, suivi des Trois Rapports sur le Vandalisme. Quebec: Laval University Press, 2012.
  7. Bowman, Frank Paul. “Introduction.” In L’Abbé Grégoire: Évêque des Lumières, edited by Frank Paul Bowman, 9-17. Paris: France-Empire, 1988.
  8. Byrnes, Joseph F. Priests of the French Revolution: Saints and Renegades in a New Political Era. University Park, PA: Pennsylvania State University Press, 2014.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Literary Theory, Comparative and Transnational Literature, Literary Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 18, 2023

Submission Date

August 6, 2023

Acceptance Date

September 30, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 5

APA
Gürsel, B. (2023). Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 5, 23-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.8418838
AMA
1.Gürsel B. Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 2023;(5):23-43. doi:10.5281/zenodo.8418838
Chicago
Gürsel, Burcu. 2023. “Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti”. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi, nos. 5: 23-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.8418838.
EndNote
Gürsel B (October 1, 2023) Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi 5 23–43.
IEEE
[1]B. Gürsel, “Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti”, Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi, no. 5, pp. 23–43, Oct. 2023, doi: 10.5281/zenodo.8418838.
ISNAD
Gürsel, Burcu. “Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti”. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 5 (October 1, 2023): 23-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.8418838.
JAMA
1.Gürsel B. Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 2023;:23–43.
MLA
Gürsel, Burcu. “Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti”. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi, no. 5, Oct. 2023, pp. 23-43, doi:10.5281/zenodo.8418838.
Vancouver
1.Burcu Gürsel. Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 2023 Oct. 1;(5):23-4. doi:10.5281/zenodo.8418838

Authors retain copyright of the works they submit to Nesir: Journal of Literary Studies, while agreeing to distribute their work under the terms of the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0). Under this license, others may share, reproduce, distribute, and reuse the work, provided that appropriate credit is given to the author(s), the title of the work, and the name of the journal. Nesir holds only the first publishing rights; all copyright remains with the author(s).