Araştırma Makalesi

Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti

Sayı: 5 18 Ekim 2023
PDF İndir
EN TR

Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti

Öz

Fransız Devrimi’nin önemli aktörlerinden olan başrahip Henri Grégoire, köleliğin kaldırılması, azınlık hakları, kültür varlıklarının korunması, Edebiyat Cumhuriyeti’nin tasavvuru gibi birçok alanda öncülük yapmıştır. Bu yazı, Grégoire’ın dil siyasetine yaptığı tartışmalı ve himayeci katkıların bütün katmanlarındaki temel ölçütün çevrilebilirlik olduğunu gösterir. Devrimin gösterge krizinde beliren dil devrimi fikri doğrultusunda Grégoire, diller arasında siyasi bir hiyerarşi kurarak çevrilebilirliğin yönünü tayin eder. Gösterge katmanında, müphemlik yaratan eşanlamlı sözcükleri inceler, yeni sözcüklerin üretimini siyasileştirir, diller arası sözcük transferini öngörür. Çelişkili bir ölçüt olarak çevrilebilirlik, Eski Rejim’le bağdaştırılan Latince ve yerel dilleri “döndürme” saikini de beraberinde getirir. Dini törenlerde kullanılan ölü Latincenin Fransızcaya çevrilmesi gerekirken, Eski Rejim’in kültür varlıklarındaki Latince, ibretlik kalıntılar halinde korunmalıdır. Başrahibe göre, cumhuriyetin inşasında kanunlar yerel dillere çevriliyor olsa da bu “ana diller” arşivlenerek sonları getirilmelidir. Yerel diller, Latince ve Eski Rejim’in Fransızcası, anne-baba-çocuk üçgeninde yozlaşmış bir aile tablosu çizer. Yazışmalarla yürüttüğü anketlerde Grégoire, Bonaparte’ın işgal ettiği Mısır üzerine benzeri söylemlerde bulunarak, kadim ve “bilgin” bir toplumun işgal, asimilasyon ve çevirisini destekleyebildiğini gözler önüne serer. En üst katman olan Edebiyat Cumhuriyeti ise bilginler arasında mektuplaşma ve çeviriyi sağlarken, aynı zamanda Fransızcanın hegemonik çeviri dili olmasını amaçlar.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. OAG: Œuvres de l’Abbé Grégoire. Preface by Albert Soboul. 14 vols. Nendeln, Liechtenstein: KTO Press, 1977.
  2. Aymard, Jérôme. “Prier En Hommes Libres: Le Débat sur l’Introduction du Français dans la Liturgie Catholique à la Révolution Française.” Dix-huitième Siècle 53 (2021): 341-355.
  3. Balibar, Renée and Dominique Laporte. Le Français National: Politique et Pratiques de la Langue Nationale sous la Révolution Française. Paris: Hachette Littérature, 1974.
  4. Barère, Bertrand. "Rapport du comité de salut publique sur les idiomes, séance du 8 pluviôse an II.” In Une Politique de la Langue: la Révolution française et les Patois: l’Enquête de Grégoire, edited by Michel de Certeau, Dominique Julia, and Jacques Revel, 321-331. Paris: Gallimard, 1975/2002.
  5. Bell, David A. The Cult of the Nation in France: Inventing Nationalism, 1680-1800. Cambridge: Harvard University Press, 2001.
  6. Boulad-Ayoub, Josiane. L’Abbé Grégoire et la Naissance de la Patrimoine Nationale, suivi des Trois Rapports sur le Vandalisme. Quebec: Laval University Press, 2012.
  7. Bowman, Frank Paul. “Introduction.” In L’Abbé Grégoire: Évêque des Lumières, edited by Frank Paul Bowman, 9-17. Paris: France-Empire, 1988.
  8. Byrnes, Joseph F. Priests of the French Revolution: Saints and Renegades in a New Political Era. University Park, PA: Pennsylvania State University Press, 2014.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Edebi Teori, Karşılaştırmalı ve Ulusötesi Edebiyat, Edebi Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

18 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

6 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

30 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 5

Kaynak Göster

APA
Gürsel, B. (2023). Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 5, 23-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.8418838
AMA
1.Gürsel B. Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir. 2023;(5):23-43. doi:10.5281/zenodo.8418838
Chicago
Gürsel, Burcu. 2023. “Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti”. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi, sy 5: 23-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.8418838.
EndNote
Gürsel B (01 Ekim 2023) Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi 5 23–43.
IEEE
[1]B. Gürsel, “Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti”, Nesir, sy 5, ss. 23–43, Eki. 2023, doi: 10.5281/zenodo.8418838.
ISNAD
Gürsel, Burcu. “Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti”. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi. 5 (01 Ekim 2023): 23-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.8418838.
JAMA
1.Gürsel B. Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir. 2023;:23–43.
MLA
Gürsel, Burcu. “Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti”. Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi, sy 5, Ekim 2023, ss. 23-43, doi:10.5281/zenodo.8418838.
Vancouver
1.Burcu Gürsel. Edebiyat Cumhuriyeti’nin Dilini Döndürmek: Başrahip Henri Grégoire’ın Devrimci Çeviri Siyaseti. Nesir. 01 Ekim 2023;(5):23-4. doi:10.5281/zenodo.8418838

Yazarlar, yayımlanmak üzere Nesir: Edebiyat Araştırmaları Dergisi’ne gönderdikleri eserlerin tüm yayın haklarını saklı tutmakla birlikte, eserlerini Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) kapsamında paylaşmayı kabul ederler. Bu lisans uyarınca, başkaları eseri uygun atıf yapmak koşuluyla paylaşabilir, çoğaltabilir, dağıtabilir ve yeniden kullanabilir. Ancak yazarların adı, çalışmanın başlığı ve derginin adı her kullanımda açıkça belirtilmelidir. Nesir, yazarların telif haklarını ellerinde tutmalarına izin verir; yalnızca eserin ilk yayım hakkına sahiptir.