Research Article

Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri

Volume: 8 Number: 3 December 31, 2025
TR EN

Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri

Abstract

Cezai yargı yetkisi, esas itibarıyla ülkesel niteliklidir. Bununla birlikte devletler, farklı bağlama noktalarına dayanarak, ülke dışında işlenen suçlar üzerinde de yetki iddiasında bulunabilmekte veya “evrensellik ilkesi” çerçevesinde hareket ederek, ceza yasalarının uygulama alanını genişletebilmektedir. Evrensellik ilkesi gereğince; suç sayılan eylem, bir yabancı tarafından, yabancı bir ülkede işlenmiş ve doğrudan devletin ulusal çıkarlarına yönelmemiş olsa da cezai yargı yetkisinin kullanılması söz konusu olmaktadır. Bu durum; eylemin, uluslararası toplumun temel değerlerini ihlal ettiği, böylelikle bütününe yöneldiği varsayımından ve cezasız kalmaması gerektiğinin kabulünden kaynaklanmaktadır. İlkenin, uluslararası adalet ideali bakımından vazgeçilmez niteliği; uzun süredir Çin hükümetinin sistematik ayrımcılığının ve baskısının hedefi olduğu bilinen Uygur Türklerinin, Arjantin Mahkemelerinde süregelen adalet arayışında da kendisini göstermiştir. Nitekim 17 Ağustos 2022 tarihinde Çin yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulmasıyla başlayan süreç; 18 Haziran 2025 tarihinde, Arjantin Federal Ceza Temyiz Mahkemesi’nin, ülkesinde evrensellik ilkesi çerçevesinde gerçekleşecek bir yargılamanın önünü açan “anıtsal” kararı ile bugünkü aşamaya gelmiştir. Böylelikle evrensellik ilkesi; eylemleri, pek çok devlet/uluslararası kuruluş tarafından “soykırım” ve “insanlığa karşı suç” olarak nitelendirilen Çin yetkililerinin yararlandığı cezasızlık ayrıcalığının sona erdirilmesi için tarihi bir fırsat yaratmıştır.

Keywords

References

  1. Kitaplar ve Makaleler Addis, Adeno. “Imagining the International Community: The Constitutive Dimension of Universal Jurisdiction.” Human Rights Quarterly, Vol. 31, No. 1, February 2009, s. 129-162.
  2. Aydın, Hüseyin. “Yabancı Ülkede İşlenen Suçlarda Türk Mahkemelerinin Yetkisi.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (Prof. Dr. Durmuş Tezcan’a Armağan), C. 21, Özel Sayı, 2019, s. 349-377.
  3. Bassiouni, M. Cherif, “Universal Jurisdiction for International Crimes: Historical Perspectives and Contemporary Practice.” Virginia Journal of International Law, Vol. 42, January 2001, s. 82-162.
  4. Başaran Ece, “Evrensel Ceza Yargılaması.” EÜHFD, C. III, S. 2, 2008, s. 215-248.
  5. Bekou, Olympia / Cryer, Robert. “The International Criminal Court and Universal Jurisdiction: A Close Encounter?.” The International and Comparative Law Quarterly, Vol. 56, No. 1, January 2007, s. 49-68.
  6. Bos, Adriaan. The International Criminal Court: A Perspective. The International Criminal Court The Making of the Rome Statute Issues, Negotiations, Results, (Ed.: Roy S. Lee), Hague, 1999, s. 463-470.
  7. Chopra, Jarat. “Establishing Universal Jurisdiction.” The Brown Journal of World Affairs, Vol. 6, No. 1, Winter/Spring 1999, s. 3-17.
  8. Colón-Ríos, Joel. “Constituent Power, the Rights of Nature, and Universal Jurisdiction.” McGill Law Journal, Vol. 60, No. 1, September 2014, s. 127-172.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

October 10, 2025

Acceptance Date

December 16, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 3

APA
Erdal, S. (2025). Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(3), 1098-1120. https://izlik.org/JA38KE56RA
AMA
1.Erdal S. Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. NEÜHFD. 2025;8(3):1098-1120. https://izlik.org/JA38KE56RA
Chicago
Erdal, Selcen. 2025. “Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi Ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8 (3): 1098-1120. https://izlik.org/JA38KE56RA.
EndNote
Erdal S (December 1, 2025) Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8 3 1098–1120.
IEEE
[1]S. Erdal, “Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri”, NEÜHFD, vol. 8, no. 3, pp. 1098–1120, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA38KE56RA
ISNAD
Erdal, Selcen. “Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi Ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8/3 (December 1, 2025): 1098-1120. https://izlik.org/JA38KE56RA.
JAMA
1.Erdal S. Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. NEÜHFD. 2025;8:1098–1120.
MLA
Erdal, Selcen. “Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi Ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 8, no. 3, Dec. 2025, pp. 1098-20, https://izlik.org/JA38KE56RA.
Vancouver
1.Selcen Erdal. Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. NEÜHFD [Internet]. 2025 Dec. 1;8(3):1098-120. Available from: https://izlik.org/JA38KE56RA