Araştırma Makalesi

Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri

Cilt: 8 Sayı: 3 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri

Öz

Cezai yargı yetkisi, esas itibarıyla ülkesel niteliklidir. Bununla birlikte devletler, farklı bağlama noktalarına dayanarak, ülke dışında işlenen suçlar üzerinde de yetki iddiasında bulunabilmekte veya “evrensellik ilkesi” çerçevesinde hareket ederek, ceza yasalarının uygulama alanını genişletebilmektedir. Evrensellik ilkesi gereğince; suç sayılan eylem, bir yabancı tarafından, yabancı bir ülkede işlenmiş ve doğrudan devletin ulusal çıkarlarına yönelmemiş olsa da cezai yargı yetkisinin kullanılması söz konusu olmaktadır. Bu durum; eylemin, uluslararası toplumun temel değerlerini ihlal ettiği, böylelikle bütününe yöneldiği varsayımından ve cezasız kalmaması gerektiğinin kabulünden kaynaklanmaktadır. İlkenin, uluslararası adalet ideali bakımından vazgeçilmez niteliği; uzun süredir Çin hükümetinin sistematik ayrımcılığının ve baskısının hedefi olduğu bilinen Uygur Türklerinin, Arjantin Mahkemelerinde süregelen adalet arayışında da kendisini göstermiştir. Nitekim 17 Ağustos 2022 tarihinde Çin yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulmasıyla başlayan süreç; 18 Haziran 2025 tarihinde, Arjantin Federal Ceza Temyiz Mahkemesi’nin, ülkesinde evrensellik ilkesi çerçevesinde gerçekleşecek bir yargılamanın önünü açan “anıtsal” kararı ile bugünkü aşamaya gelmiştir. Böylelikle evrensellik ilkesi; eylemleri, pek çok devlet/uluslararası kuruluş tarafından “soykırım” ve “insanlığa karşı suç” olarak nitelendirilen Çin yetkililerinin yararlandığı cezasızlık ayrıcalığının sona erdirilmesi için tarihi bir fırsat yaratmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Kitaplar ve Makaleler Addis, Adeno. “Imagining the International Community: The Constitutive Dimension of Universal Jurisdiction.” Human Rights Quarterly, Vol. 31, No. 1, February 2009, s. 129-162.
  2. Aydın, Hüseyin. “Yabancı Ülkede İşlenen Suçlarda Türk Mahkemelerinin Yetkisi.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (Prof. Dr. Durmuş Tezcan’a Armağan), C. 21, Özel Sayı, 2019, s. 349-377.
  3. Bassiouni, M. Cherif, “Universal Jurisdiction for International Crimes: Historical Perspectives and Contemporary Practice.” Virginia Journal of International Law, Vol. 42, January 2001, s. 82-162.
  4. Başaran Ece, “Evrensel Ceza Yargılaması.” EÜHFD, C. III, S. 2, 2008, s. 215-248.
  5. Bekou, Olympia / Cryer, Robert. “The International Criminal Court and Universal Jurisdiction: A Close Encounter?.” The International and Comparative Law Quarterly, Vol. 56, No. 1, January 2007, s. 49-68.
  6. Bos, Adriaan. The International Criminal Court: A Perspective. The International Criminal Court The Making of the Rome Statute Issues, Negotiations, Results, (Ed.: Roy S. Lee), Hague, 1999, s. 463-470.
  7. Chopra, Jarat. “Establishing Universal Jurisdiction.” The Brown Journal of World Affairs, Vol. 6, No. 1, Winter/Spring 1999, s. 3-17.
  8. Colón-Ríos, Joel. “Constituent Power, the Rights of Nature, and Universal Jurisdiction.” McGill Law Journal, Vol. 60, No. 1, September 2014, s. 127-172.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

10 Ekim 2025

Kabul Tarihi

16 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Erdal, S. (2025). Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 8(3), 1098-1120. https://izlik.org/JA38KE56RA
AMA
1.Erdal S. Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. NEÜHFD. 2025;8(3):1098-1120. https://izlik.org/JA38KE56RA
Chicago
Erdal, Selcen. 2025. “Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8 (3): 1098-1120. https://izlik.org/JA38KE56RA.
EndNote
Erdal S (01 Aralık 2025) Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8 3 1098–1120.
IEEE
[1]S. Erdal, “Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri”, NEÜHFD, c. 8, sy 3, ss. 1098–1120, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38KE56RA
ISNAD
Erdal, Selcen. “Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8/3 (01 Aralık 2025): 1098-1120. https://izlik.org/JA38KE56RA.
JAMA
1.Erdal S. Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. NEÜHFD. 2025;8:1098–1120.
MLA
Erdal, Selcen. “Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 8, sy 3, Aralık 2025, ss. 1098-20, https://izlik.org/JA38KE56RA.
Vancouver
1.Selcen Erdal. Uluslararası Ceza Hukukunda Evrensellik İlkesi ve Arjantin Mahkemelerinde Adalet Arayan Uygur Türkleri. NEÜHFD [Internet]. 01 Aralık 2025;8(3):1098-120. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38KE56RA

17742

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.