Research Article

İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı

Volume: 9 Number: 1 May 18, 2026
TR EN

İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı

Abstract

İnsani müdahale müessesi, modern uluslararası hukukta kuvvet kullanma yasağının istisnası, egemen devletlerin iç işlerine müdahale etmeme yasağının ve devlet egemenliğinin muarızıdır. İster modern uluslararası hukuk içinde kabul edilsin, ister ona aykırı olduğu iddia edilsin, ister koruma sorumluluğu gibi başka tezler içinde yeniden yazılsın, insani müdahale müessesesi doğal hukuktan kaynaklanan bir hak ve görev olduğu için yeri geldikçe gündeme gelmeye devam edecektir. Bu çalışmada insani müdahale müessesesi, ona yapılan temel itirazlar, devlet uygulamaları ve uluslararası teamül tartışmalarıyla birlikte ele alınmıştır. Çalışma, koruma sorumluluğu da dahil olmak üzere, insani müdahalenin geçirdiği dönüşümleri açıklamaktadır. Koruma sorumluluğu kendi halkını koruma sorumluluğunu taşımakta aciz veya isteksiz olan devletler için öngörülmüştür. Buna mukabil süregiden insani krizlere, hatta soykırıma, müdahale etmekte aciz ya da isteksiz davranan devletlerden oluşan uluslararası topluluk yerine kim harekete geçecektir? Bu makale bu soruya cevap olarak, devletlerin insani müdahalesinden insanların insani müdahalesine nasıl varıldığını Sumud Filosu örneği üzerinden ve doğal hukuktaki kökeniyle birlikte ortaya koymaktadır.

Keywords

References

  1. Accordance with the International Law of the Unilateral Declaration of Independence in Respect of Kosovo, ICJ, (Advisory Opinion), (22 July 2010).
  2. Acer, Yücel/ Kaya, İbrahim. Uluslararası Hukuk (İngilizce Özetli). Legal Yayınevi, İstanbul, 2012.
  3. Achcar, Gilbert. “Barack Obama’s Libya speech and the tasks of anti-imperialists.” LE MONDE DIPLOMATIQUE, 4 April 2011, https://mondediplo.com/openpage/barack-obama-s-libya-speech-and-the-tasks-of-anti , (ET: 26.09.2025).
  4. Aksar, Yusuf. “The European Court of Human Rights and the Cyprus Problem.” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 50, S. 3, 2001, s. 141-174.
  5. Aksar, Yusuf. Teori ve Uygulamada Uluslararası Hukuk, Cilt I, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2025.
  6. Aksar, Yusuf. Teori ve Uygulamada Uluslararası Hukuk, Cilt II, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
  7. Albright, Madeleine. “Interview with Lesley Stahl.” 60 Minutes CBS, 12 May 1996 https://www.democracynow.org/2022/3/24/former_secretary_state_madeleine_albright_dies, (ET: 09.10.2025).
  8. Ali, Syeda Fizzah. “International Law, Human Rights and the Iraq War.” Pakistan Horizon 62, no. 2/3 (2009): 63– 75. http://www.jstor.org/stable/24710997.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

May 18, 2026

Submission Date

October 30, 2025

Acceptance Date

April 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 1

APA
Kul, M. C. (2026). İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9(1), 114-161. https://izlik.org/JA86ZR82NS
AMA
1.Kul MC. İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı. NEÜHFD. 2026;9(1):114-161. https://izlik.org/JA86ZR82NS
Chicago
Kul, Muhammet Celal. 2026. “İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu Ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9 (1): 114-61. https://izlik.org/JA86ZR82NS.
EndNote
Kul MC (May 1, 2026) İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9 1 114–161.
IEEE
[1]M. C. Kul, “İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı”, NEÜHFD, vol. 9, no. 1, pp. 114–161, May 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA86ZR82NS
ISNAD
Kul, Muhammet Celal. “İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu Ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 9/1 (May 1, 2026): 114-161. https://izlik.org/JA86ZR82NS.
JAMA
1.Kul MC. İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı. NEÜHFD. 2026;9:114–161.
MLA
Kul, Muhammet Celal. “İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu Ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 9, no. 1, May 2026, pp. 114-61, https://izlik.org/JA86ZR82NS.
Vancouver
1.Muhammet Celal Kul. İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu ve İnsanların İnsani Müdahalesi: Bir Doğal Hukuk Yaklaşımı. NEÜHFD [Internet]. 2026 May 1;9(1):114-61. Available from: https://izlik.org/JA86ZR82NS