Research Article

Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme

Volume: 8 Number: 1 June 26, 2025
TR EN

Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme

Abstract

Bu makale, 12. yüzyıl Süryani Ortodoks Patriği ve tarihçisi Mikhael Rabo’nun kaleme aldığı Kronik adlı eserin 1598 tarihli Süryanice elyazmasını kodikolojik ve tarihsel açıdan değerlendirmektedir. Üç sütunlu bir düzenle yapılandırılmış olan Kronik, kilise tarihi, siyasi gelişmeler ve doğa olaylarını bir arada ele alan nadir Süryani kaynaklarından biridir. Yaratılıştan 12. yüzyıl sonlarına kadar uzanan bu kapsamlı anlatı, Mikhael Rabo’nun entelektüel otoritesini ve Süryani tarihçiliği üzerindeki etkisini yansıtmaktadır. Kronik, aynı zamanda dönemin siyasal, mezhepsel ve teolojik çatışmalarına da dolaylı biçimde ışık tutar. Kroniğin günümüze ulaşan en eski Süryanice nüshası olan 1598 tarihli bu elyazması (Urfa-Halep Süryanice Kodeksi), Mikhael bar Barsavmo adlı bir rahip tarafından istinsah edilmiştir. Bar Barsavmo’nun kullandığı ana kaynak, bizzat müellifin metnine dayandığı bildirilen Muşe Savroyo nüshasıdır. Elyazması, yalnızca metni korumakla kalmaz, aynı zamanda geç dönem Süryani istinsah geleneklerine dair önemli bilgiler sunar. Fiziksel özellikleri, yazım tarzı ve kenar notlarına ilişkin kodikolojik gözlemler, metnin üretim ve kullanım bağlamını aydınlatmaktadır. Eserin Ermenice ve Arapça-Garşuni versiyonları ile Fransızca, Arapça ve İngilizce modern çevirileri, Kronik’in geniş bir entelektüel çevrede karşılık bulduğunu göstermektedir. Çalışma, elyazmasının yapısal özellikleri ve tarih yazımı yöntemine odaklanmakta; ayrıca 19. yüzyıl sonlarında nüshanın keşfi ve Süryani Katolik episkoposu Efrem Rahmani ile Fransız oryantalist Jean-Baptiste Chabot’nun katkılarıyla bilim dünyasına kazandırılma sürecini de ele almaktadır.

Keywords

References

  1. Akalın, Kutlu, ve Zafer Duygu, ed. Süryanî Literatürü. Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları, 2017.
  2. Anonim 1234. The Syriac World History: Secular and Ecclesiastical. Editör Archbishop Julius Y. Çiçek. Looser: Bar Hebraeus Verlag, 2004.
  3. Assemanus, Joseph Simonius. “Michael Magnus Patriarcha”. Bibliotheca Orientalis: Clementino-Vaticana, II:154-56. Tomus Secundus: De Scriptoribus Syris Monophysitis. Roma: Typis Sacrae Congregationis de Propaganda Fide, 1721.
  4. Barhebraei, Gregorii. ܟܬܒܐ ܕܐܩܠܣܝܣܛܝܩܝ ܕܣܝܡ ܠܡܪܝ ܓܪܝܓܘܪܝܘܣ ܡܦܪܝܢܐ ܕܡܕܢܚܐ܆ ܕܗܘ ܐܒܘ ܐܠܦܪܓ Chronicon Ecclesiasticum. Çeviren Joannes Baptista Abbelos ve Thomas Josephus Lamy. C. II. Paris - Leuven: Excedebat Car. Peeters, 1874.
  5. ———. ܟܬܒܐ ܕܐܩܠܣܝܣܛܝܩܝ ܕܣܝܡ ܠܡܪܝ ܓܪܝܓܘܪܝܘܣ ܡܦܪܝܢܐ ܕܡܕܢܚܐ܆ ܕܗܘ ܐܒܘ ܐܠܦܪܓ Chronicon Ecclesiasticum. Çeviren Joannes Baptista Abbelos ve Thomas Josephus Lamy. C. III. Paris - Leuven: Excedebat Car. Peeters, 1877.
  6. Barsoum, Ignatius Aphram I. ܒܪ̈ܘܠܐ ܒܕܝܪ̈ܐ The Scattered Pearls: A History of Syriac Literature and Sciences. Çeviren Matti Moosa. Second Revised Edition. New Jersey: Gorgias Press, 2003.
  7. Brock, Sebastian. “Syriac Historical Writing: A Survey of the Main Cources”. Journal of the Iraq Academy, Syriac Corporation 5 (1979): 1-30.
  8. Brock, Sebastian P., ve George A. Kiraz. “Raḥmani, Ignatius Ephrem II (1848–1929) [Syr. Cath.]”. Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, editör Sebastian P. Brock, Aaron M. Butts, George A. Kiraz, ve Lucas Van Rompay, 350. Piscataway, NJ: Gorgias Press, 2011.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Medieval Literature, History of The Byzantine, History of Seljuk, Medieval History (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 25, 2025

Publication Date

June 26, 2025

Submission Date

March 28, 2025

Acceptance Date

May 20, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 8 Number: 1

APA
Akyüz, M. (2025). Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 8(1), 251-272. https://doi.org/10.48120/oad.1667589
AMA
1.Akyüz M. Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. OAD. 2025;8(1):251-272. doi:10.48120/oad.1667589
Chicago
Akyüz, Mihayel. 2025. “Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik Ve Tarihsel Bir Değerlendirme”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8 (1): 251-72. https://doi.org/10.48120/oad.1667589.
EndNote
Akyüz M (June 1, 2025) Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8 1 251–272.
IEEE
[1]M. Akyüz, “Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme”, OAD, vol. 8, no. 1, pp. 251–272, June 2025, doi: 10.48120/oad.1667589.
ISNAD
Akyüz, Mihayel. “Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik Ve Tarihsel Bir Değerlendirme”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8/1 (June 1, 2025): 251-272. https://doi.org/10.48120/oad.1667589.
JAMA
1.Akyüz M. Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. OAD. 2025;8:251–272.
MLA
Akyüz, Mihayel. “Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik Ve Tarihsel Bir Değerlendirme”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, vol. 8, no. 1, June 2025, pp. 251-72, doi:10.48120/oad.1667589.
Vancouver
1.Mihayel Akyüz. Mikhael Rabo Kroniği’nin 1598 Tarihli Süryanice Nüshası: Kodikolojik ve Tarihsel Bir Değerlendirme. OAD. 2025 Jun. 1;8(1):251-72. doi:10.48120/oad.1667589

16263  open-access-logo.png   COPE.jpg  32977


Articles published in Ortaçağ Araştırmaları Dergisi are licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0). Ortaçağ Araştırmaları Dergisi provides immediate open-access to its content, reflecting its conviction in advancing global knowledge exchange. The opinions presented in the articles are the sole responsibility of their respective authors and do not present the view or opinions of Ortaçağ Araştırmaları Dergisi. Terms of Use & Privacy Policy