Endüstri 5.0'a Geçişte Siber Güvenlik: Yeni Sanayileşen Ülkeler Üzerine Bir İnceleme
Öz
Bu çalışmanın amacı, yeni sanayileşen ülkelerin siber güvenlik düzeylerini derinlemesine değerlendirerek, bu ülkelerin Endüstri 5.0'a geçişlerini güvenli bir biçimde gerçekleştirmelerine yönelik içgörüler sunmaktır. Endüstri 5.0, kişiselleştirilmiş ürün ve hizmetlerin sürdürülebilir bir biçimde sunulmasını sağlayarak dijital dönüşümde yeni bir aşamayı temsil etmekte, ancak bu süreçte ortaya çıkan siber güvenlik riskleri işletmeler için önemli tehditler oluşturmaktadır. İşletmeler bu risklere karşı gerekli önlemleri alsalar da siber güvenliğin etkin bir şekilde sağlanabilmesi ülkelerin benimsediği politikalarla yakından ilişkilidir. Bu nedene ülkelerin siber güvenliğe ilişkin yaklaşımları, Endüstri 5.0’a geçiş sürecini önemli ölçüde şekillendirmektedir. Bu bağlamda, Entropi tabanlı MABAC yöntemiyle yapılan değerlendirme, organizasyonel önlemlerin yeni sanayileşen ülkeler için en kritik siber güvenlik göstergesi olduğunu ve Malezya'nın bu ülkeler arasında siber güvenlik düzeyi bakımından lider konumda olduğunu ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Endüstri 5.0, Siber güvenlik, Yeni sanayileşen ülkeler, MABAC, Entropi
Kaynakça
- Ahmed, I., Hossain, N. U. I., Fazio, S. A., Lezzi, M., ve Islam, M. S. (2024). A decision support model for assessing and prioritization of industry 5.0 cybersecurity challenges. Sustainable Manufacturing and Service Economics, (3), 100018. https://doi.org/10.1016/j.smse.2024.100018
- Altıntaş, F. F. (2022). G7 ülkelerinin siber güvenlik performanslarının analizi: Entropi tabanlı MABAC yöntemi ile bir uygulama. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 11(1), 263-286. https://doi.org/10.28956/gbd.1109776
- Bustamante, F., Fuertes, W., Tulkeredis, T., ve Ron, M. (2018). Situational status of global cybersecurity and cyber defense according to global indicators. Adaptation of a Model for Ecuador. Rocha, Á., Guarda, T. (Eds), Developments and Advances in Defense and Security (MICRADS 2018) (s. 1-4) içinde. Cham, Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-78605-6_2
- Corallo, A., Lazoi, M., Lezzi, M., ve Luperto, A. (2022). Cybersecurity awareness in the context of the industrial internet of things: A systematic literature review. Computers in Industry, (137), 103614. https://doi.org/10.1016/j.compind.2022.103614
- Cotta, W. A. A., Lopes, S. I., ve Vassallo, R. F. (2023). Towards the cognitive factory in industry 5.0: From concept to implementation. Smart Cities, 6(4), 1901-1921. https://doi.org/10.3390/smartcities6040088
- Czeczot, G., Rojek, I., Mikołajewski, D., ve Sangho, B. (2023). AI in IoT management of cybersecurity for industry 4.0 and industry 5.0 purposes. Electronics, 12(18), 3800. https://doi.org/10.3390/electronics12183800
- Gervasi, R., Barravecchia, F., Mastrogiacomo, L., ve Franceschini, F. (2022). Applications of affective computing in human-robot interaction: state-of-art and challenges for manufacturing. Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers Part B Journal of Engineering Manufacture, 237(6-7), 815-832. https://doi.org/10.1177/09544054221121888
- Güdek, B. (2023). Endüstriyel dönüşüm ve endüstri 5.0. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(4), 1129-1142. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1331731
- International Telecommunication Union. (2020). Global cybersecurity index. https://www.itu.int/dms_pub/itu-d/opb/str/D-STR-GCI.01-2021-PDF-E.pdf
- Kumar, S., ve Mallipeddi, R. R. (2022). Impact of cybersecurity on operations and supply chain management: Emerging trends and future research directions. Production and Operations Management, 31(12), 4488-4500. https://doi.org/10.1111/poms.13859